Wcześniejszy emeryt zarobi 6463 zł i ZUS nie ruszy świadczenia. Każda złotówka ponad ten próg zaczyna je obniżać

Prawie 880 tysięcy emerytów w Polsce wciąż pracuje. Większość z nich może zarabiać bez żadnych ograniczeń, ale spora grupa musi pilnować kwot, które ZUS zmienia co trzy miesiące. Od 1 września 2026 roku limity dorabiania spadły o ponad 230 złotych. Kto tego nie zauważy i zarobi za dużo, może za kilka miesięcy dostać pismo z ZUS z prośbą o zwrot pieniędzy. Wyjaśniamy, kogo to dotyczy, jak liczyć przychód i jak nie wpaść w pułapkę. 💼

👥 Kogo dotyczą limity, a kogo nie

Najważniejsza informacja na start: większość pracujących emerytów może o limitach zapomnieć. Jeśli ktoś pobiera emeryturę i ukończył już powszechny wiek emerytalny, czyli 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn, może zarabiać dowolne kwoty, a ZUS nie zmniejszy mu świadczenia ani o grosz. Nie musi też informować ZUS o zarobkach.

Limity obowiązują natomiast osoby, które dostają pieniądze z ZUS, a nie osiągnęły tego wieku lub pobierają świadczenie innego rodzaju niż zwykła emerytura.

Jest też jeden mniej znany wyjątek. Jeśli ZUS dopłaca komuś do emerytury, by wyrównać ją do kwoty minimalnej, a ta osoba zarabia więcej niż wynosi dopłata, za ten okres dostanie emeryturę bez wyrównania. Dotyczy to także osób po 60. i 65. roku życia.

📉 Dlaczego limity spadły we wrześniu

Limity nie są ustalane raz na rok. Wylicza się je co kwartał jako 70 i 130 procent przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału, które podaje GUS. Od czerwca do sierpnia podstawą była średnia płaca z pierwszego kwartału, czyli 9562,88 zł. W pierwszym kwartale firmy wypłacają jednak premie roczne i nagrody, które zawyżają średnią. W drugim kwartale przeciętne wynagrodzenie wyniosło 9233,13 zł, więc limity poszły w dół.

To pułapka dla osób, które latem ustawiły sobie pensję tuż pod progiem. Ta sama umowa, która w sierpniu była bezpieczna, od września może już oznaczać potrącenia. Następne kwoty ZUS ogłosi przed 1 grudnia, na podstawie danych za trzeci kwartał.

🧮 Jak ZUS liczy potrącenia

Mechanizm ma trzy stopnie. Do 70 procent przeciętnej pensji nic się nie dzieje. Między 70 a 130 procent świadczenie jest zmniejszane dokładnie o tyle, o ile przekroczono dolny próg, ale nie więcej niż o tak zwaną kwotę maksymalnego zmniejszenia. Powyżej 130 procent ZUS zawiesza wypłatę w całości.

Przykład. Pani Ewa ma 57 lat i pobiera wcześniejszą emeryturę. We wrześniu zarobiła 7000 zł brutto. To o 536,80 zł więcej niż dolny próg, więc o tyle ZUS obniży jej emeryturę. Gdyby zarobiła 8000 zł, przekroczenie wyniosłoby 1536,80 zł, ale potrącenie zatrzymałoby się na 989,41 zł. Przy zarobku 12 500 zł świadczenie zostałoby za ten miesiąc zawieszone.

Dobra wiadomość jest taka, że ZUS rozlicza przychody albo miesięcznie, albo za cały rok, wybierając wariant korzystniejszy dla świadczeniobiorcy. Jeśli ktoś w jednym miesiącu dostał wysoką premię, a w innych zarabiał mało, rozliczenie roczne często wyrównuje sprawę.

📄 Co ZUS wlicza do przychodu

Przychodem w rozumieniu ZUS jest w uproszczeniu wszystko, od czego płaci się składki na ubezpieczenia społeczne. Liczy się kwota brutto, a nie to, co faktycznie trafia na konto.

Uwaga na umowę o dzieło. Jeśli zawiera się ją z własnym pracodawcą albo praca jest wykonywana na jego rzecz, traktuje się ją jak część stosunku pracy i wtedy wlicza się do limitu. Podobnie najem prowadzony w ramach firmy. W razie wątpliwości warto zapytać w placówce ZUS, zanim podpisze się umowę.

⏰ Obowiązki i co grozi za ich pominięcie

Osoba, której dotyczą limity, musi niezwłocznie powiadomić ZUS o podjęciu pracy i wysokości zarobków. Potem, do końca lutego kolejnego roku, trzeba dostarczyć zaświadczenie od pracodawcy lub zleceniodawcy o przychodach za cały rok. Przedsiębiorcy składają oświadczenie o podstawie wymiaru składek. Za 2026 rok termin mija z końcem lutego 2027.

Kto tego nie zrobi, ryzykuje zwrot tak zwanych nienależnie pobranych świadczeń. ZUS może upomnieć się o nie nawet za trzy ostatnie lata, a do tego doliczyć odsetki. Jeżeli emeryt zgłosił pracę, a ZUS mimo to wypłacał pełne świadczenie, okres zwrotu skraca się do 12 miesięcy. Pieniądze odbierane są zwykle przez potrącenia z bieżącej emerytury. Można jednak złożyć wniosek o rozłożenie lub czasowe zawieszenie spłaty.

💰 A co z podatkiem i składkami?

Tu wiele osób się myli. Pracujący emeryt płaci od wynagrodzenia normalne składki na ubezpieczenia społeczne i składkę zdrowotną, tak jak każdy inny pracownik. Nie ma dla niego ogólnego zwolnienia. Składki te nie przepadają: po pewnym czasie można złożyć wniosek o przeliczenie emerytury z ich uwzględnieniem.

Istnieje też ulga dla pracujących seniorów, która zwalnia z PIT przychody do 85 528 zł rocznie. Haczyk polega na tym, że przysługuje tylko osobom, które osiągnęły wiek emerytalny, ale nie pobierają emerytury. Kto bierze świadczenie i pracuje, z ulgi nie skorzysta. Podobnie jak przy dorabianiu na sprzedaży w internecie, warto więc dokładnie sprawdzić, które zasady dotyczą właśnie nas.

Praca na emeryturze to dla wielu osób sposób na wyższy budżet, kontakt z ludźmi i poczucie, że wciąż jest się potrzebnym. Wystarczy pilnować kilku kwot i terminów, żeby po kilku miesiącach nie oddawać zarobionych pieniędzy. Osobom, które dopiero tracą pracę przed emeryturą, przyda się z kolei nasz tekst o tym, ile wynosi zasiłek dla bezrobotnych. 💼

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady ZUS ani doradcy podatkowego. Źródła: Zakład Ubezpieczeń Społecznych (kwoty graniczne przychodu, komunikat Prezesa ZUS z 17 lutego 2026 r.); GUS, komunikaty o przeciętnym wynagrodzeniu w I i II kwartale 2026 r.; ustawa o emeryturach i rentach z FUS (art. 104 i 138); ustawa o PIT; Interia; Forsal; Infor.pl. Ostatnia aktualizacja: 14 października 2026.