Pytanie wraca co wakacje: od ilu lat można pracować w Żabce? Kodeks pracy pozwala podjąć zatrudnienie już od 15. roku życia, ale w praktyce większość sklepów tej sieci przyjmuje dopiero osoby pełnoletnie. Powód jest prozaiczny i ma związek z alkoholem na półkach. Wyjaśniamy, co mówi prawo, ile godzin wolno pracować nastolatkowi i dlaczego decyzja należy do konkretnego ajenta, a nie do centrali.
- Zgodnie z Kodeksem pracy legalnie pracować w Polsce można od 15. roku życia. Przed 1 września 2018 roku granica wynosiła 16 lat.
- Osoba w wieku 15 do 18 lat to pracownik młodociany. Potrzebuje pisemnej zgody rodzica lub opiekuna i zaświadczenia lekarskiego.
- Młodociany może wykonywać wyłącznie prace lekkie. W roku szkolnym to maksymalnie 2 godziny dziennie i 12 godzin tygodniowo.
- Przepisy zakazują młodocianym pracy przy obrocie napojami alkoholowymi, a to w sklepie całodobowym jest problemem nie do obejścia.
- Dlatego w praktyce większość Żabek zatrudnia dopiero od 18 lat, a część ajentów od 16 lat na zadania bez obsługi kasy.
Od ilu lat można legalnie pracować w Polsce?
Odpowiedź z Kodeksu pracy jest jednoznaczna: od 15 lat. Do 31 sierpnia 2018 roku granica wynosiła 16 lat, ale nowelizacja ją obniżyła. Osoba, która ukończyła 15 lat, a nie skończyła jeszcze 18, jest w rozumieniu przepisów pracownikiem młodocianym i obejmuje ją osobny, znacznie bardziej restrykcyjny reżim.
Poniżej 15. roku życia zatrudnienie jest co do zasady zabronione. Wyjątek dotyczy wyłącznie działalności kulturalnej, artystycznej, sportowej i reklamowej, i wymaga zgody rodzica oraz zezwolenia inspektora pracy. Praca w sklepie w żadnym stopniu się w tym nie mieści.
🎂 Od ilu lat przyjmuje Żabka?
Tu pojawia się rzecz, której wiele osób nie wie: Żabka nie zatrudnia pracowników sklepów. Niemal wszystkie placówki prowadzą ajenci, czyli franczyzobiorcy, którzy są niezależnymi przedsiębiorcami. To oni podpisują umowy, wyznaczają grafik i decydują, kogo przyjmą.
Oznacza to, że nie istnieje jedna, ogólnosieciowa granica wieku. W praktyce rozkłada się to tak:
- 18 lat to najczęstszy wymóg. Pełnoletni pracownik może stanąć za kasą i obsłużyć każdą transakcję, łącznie z alkoholem i papierosami.
- 16 lat przyjmują niektórzy ajenci, zwykle do wykładania towaru, porządkowania sklepu czy obsługi zaplecza, bez samodzielnej pracy na kasie.
- 15 lat zdarza się rzadko. Formalnie jest to możliwe, ale limit dwóch godzin dziennie w roku szkolnym sprawia, że dla sklepu jest to układ mało praktyczny.
| Praca nastolatka w sklepie, najważniejsze zasady | |
|---|---|
| Minimalny wiek wg Kodeksu pracy | 15 lat |
| Typowy wymóg w Żabce | 18 lat, część ajentów od 16 lat |
| Zgoda rodzica | wymagana do ukończenia 18 lat, na piśmie |
| Badania lekarskie | obowiązkowe przed rozpoczęciem pracy |
| Rodzaj pracy | wyłącznie prace lekkie, ujęte w wykazie pracodawcy |
| Czas pracy w roku szkolnym | maks. 2 godziny na dobę, 12 godzin tygodniowo |
| Czas pracy w ferie i wakacje | maks. 7 godzin na dobę, 35 godzin tygodniowo |
| Limit dobowy do 16 lat | 6 godzin |
| Limit dobowy powyżej 16 lat | 8 godzin |
| Nadgodziny i praca w nocy | zabronione |
Dlaczego alkohol przesądza sprawę
To najważniejszy powód, dla którego Żabka rzadko przyjmuje niepełnoletnich, a jednocześnie najczęściej pomijany w poradnikach. Rozporządzenie o pracach wzbronionych młodocianym obejmuje prace związane z produkcją i obrotem napojami alkoholowymi. Niepełnoletni pracownik nie może więc sprzedawać alkoholu, nawet jeśli bardzo chce, a klient się nie zorientuje.
Podobnie wygląda kwestia wyrobów tytoniowych. W sklepie typu convenience, gdzie piwo i papierosy to stały element niemal każdej zmiany, oznacza to, że nastolatek nie może samodzielnie obsłużyć kasy. Ajent musiałby zapewnić przy nim drugą, pełnoletnią osobę do każdej takiej transakcji. Przy dwuosobowej obsadzie to się zwyczajnie nie spina.
Ile godzin może pracować nastolatek?
Limity są sztywne i wynikają wprost z Kodeksu pracy. Przy pracach lekkich:
- w okresie zajęć szkolnych: maksymalnie 2 godziny na dobę i 12 godzin tygodniowo,
- w okresie ferii i wakacji: maksymalnie 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo.
Niezależnie od tego obowiązuje limit ogólny: osoba poniżej 16 lat nie może pracować dłużej niż 6 godzin na dobę, a powyżej 16 lat dłużej niż 8 godzin. Do tego czasu wlicza się także godziny obowiązkowych zajęć szkolnych.
Jeśli zmiana przekracza 4,5 godziny, pracownikowi przysługuje 30 minut nieprzerwanej przerwy, wliczanej do czasu pracy. Młodocianego nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej, a między zmianami musi mieć co najmniej 14 godzin nieprzerwanego odpoczynku.
Czego potrzebujesz, żeby zacząć
- Pisemna zgoda rodzica lub opiekuna prawnego. Bez niej żaden pracodawca nie podpisze umowy z osobą niepełnoletnią.
- Zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do wykonywania danej pracy, wydane przez lekarza medycyny pracy.
- Wykaz prac lekkich. Pracodawca musi go ustalić i uzgodnić z lekarzem, a następnie zatwierdzić u inspektora pracy. Jeśli ajent takiego wykazu nie ma, legalnie nie zatrudni młodocianego przy pracach lekkich.
- Szkolenie BHP przed dopuszczeniem do pracy.
A umowa zlecenie?
To częsty pomysł na obejście ograniczeń i warto go od razu ostudzić. Umowę zlecenia osoba między 13. a 18. rokiem życia może zawrzeć, ale wymaga ona zgody przedstawiciela ustawowego. Co ważniejsze, zlecenie nie uchyla zakazów wynikających z przepisów o pracach wzbronionych młodocianym. Niepełnoletni na zleceniu nadal nie sprzeda alkoholu.
❓ Najczęściej zadawane pytania
Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź.
Od ilu lat można pracować w Żabce?
Zgodnie z Kodeksem pracy zatrudnienie jest możliwe od 15. roku życia, ale w praktyce większość sklepów Żabka przyjmuje osoby pełnoletnie. Część ajentów zatrudnia szesnastolatków do prac bez obsługi kasy. Decyzję podejmuje właściciel konkretnego sklepu.
Czy 16-latek może pracować w Żabce?
Tak, jeżeli ajent się na to zgodzi i spełnione zostaną wymogi formalne: pisemna zgoda rodzica, badania lekarskie i zatwierdzony wykaz prac lekkich. Szesnastolatek nie może jednak sprzedawać alkoholu ani wyrobów tytoniowych.
Ile godzin dziennie może pracować osoba niepełnoletnia?
W okresie zajęć szkolnych maksymalnie 2 godziny na dobę i 12 godzin tygodniowo. W ferie i wakacje do 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Osoba poniżej 16 lat nie może pracować dłużej niż 6 godzin na dobę.
Czy niepełnoletni pracownik może sprzedawać alkohol?
Nie. Przepisy o pracach wzbronionych młodocianym obejmują prace związane z obrotem napojami alkoholowymi. To główny powód, dla którego sklepy całodobowe wolą zatrudniać osoby pełnoletnie.
Czy do pracy w Żabce potrzebna jest zgoda rodziców?
Tak, dopóki pracownik nie ukończy 18 lat. Zgoda musi mieć formę pisemną. Konieczne jest też zaświadczenie lekarskie od lekarza medycyny pracy.
Czy młodociany może pracować w nocy?
Nie. Zatrudnianie młodocianych w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych jest zabronione. Pracownikowi przysługuje też co najmniej 14 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego.
Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W razie wątpliwości warto skontaktować się z okręgowym inspektoratem Państwowej Inspekcji Pracy. Źródła: Kodeks pracy (dział dziewiąty), rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym, materiały Państwowej Inspekcji Pracy.
