Przed wyjazdem na wakacje trzeba załatwić dwie rzeczy: zabezpieczyć dom i dopiąć formalności. W domu: opróżnić lodówkę, wynieść śmieci, zakręcić główny zawór wody, odłączyć elektronikę, zamknąć okna i zostawić klucze zaufanej osobie. W formalnościach: sprawdzić dowód lub paszport, wyrobić EKUZ, kupić ubezpieczenie turystyczne, zarejestrować podróż w systemie Odyseusz i przygotować kartę płatniczą. Poniżej masz to wszystko w formie listy z terminami, żeby niczego nie zostawiać na ostatni wieczór.
Checklista przed wyjazdem: co i kiedy zrobić
Najwięcej stresu biorą sprawy zostawione na ostatnią chwilę. Rozłożenie ich na kilka tygodni wygląda tak:
Miesiąc przed
Ważność dowodu i paszportu, wiza lub zezwolenie elektroniczne, EKUZ, szczepienia na egzotyczne kierunki, opieka dla psa lub kota.
Tydzień przed
Ubezpieczenie turystyczne, rejestracja w Odyseuszu, limity karty i waluta, przegląd auta, wstrzymanie dostaw i paczek, rozmowa z sąsiadem.
Dzień przed
Lodówka, pranie, zmywarka i ekspres, podlanie roślin, naładowanie telefonu i powerbanku, zdjęcia dokumentów w telefonie.
W dniu wyjazdu
Śmieci, zawór wody, wtyczki z gniazdek, okna i balkon, kuchenka i żelazko, zamknięte drzwi na wszystkie zamki.
Formalności przed wyjazdem
Dowód, paszport i zezwolenia na wjazd
Po Unii Europejskiej i strefie Schengen podróżujesz na dowodzie osobistym, ale musi być ważny przez cały wyjazd, także w dniu powrotu. Poza Unią często potrzebny jest paszport, a wiele krajów wymaga, żeby był ważny jeszcze przez kilka miesięcy po wjeździe. Do Wielkiej Brytanii od kwietnia 2025 roku obywatele UE jadą na paszporcie i z elektronicznym zezwoleniem ETA, które trzeba złożyć przez aplikację albo stronę rządu brytyjskiego przed podróżą. Wymagania dla konkretnego kraju sprawdzisz w serwisie MSZ „Polak za granicą” na gov.pl. Przy okazji zrób zdjęcia dokumentów i zapisz je w telefonie: przy kradzieży w konsulacie pójdzie szybciej.
EKUZ i ubezpieczenie turystyczne
Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego jest bezpłatna i działa w krajach UE, Norwegii, Islandii, Liechtensteinie, Szwajcarii i Wielkiej Brytanii. Wniosek złożysz przez Internetowe Konto Pacjenta lub aplikację mojeIKP, a jeśli zapomnisz o karcie, w aplikacji pobierzesz certyfikat zastępczy nawet w trakcie wyjazdu. Szczegóły podaje NFZ na stronie o karcie EKUZ.
EKUZ ma jednak duże dziury. Daje leczenie na takich samych zasadach jak miejscowym, więc dopłaty płacisz sam. Nie pokrywa prywatnych przychodni, ratownictwa górskiego ani transportu medycznego do Polski, który potrafi kosztować kilkadziesiąt tysięcy złotych. Dlatego warto dokupić komercyjne ubezpieczenie turystyczne z kosztami leczenia, NNW i ewentualnie bagażem. Poza Europą, na przykład w Egipcie, Turcji czy USA, EKUZ w ogóle nie działa i polisa to podstawa.
Rejestracja w systemie Odyseusz
To bezpłatny serwis MSZ (odyseusz.msz.gov.pl), w którym wpisujesz kierunek, daty i kontakt. Gdy w kraju pobytu wydarzy się katastrofa, zamach albo zamieszki, konsul wie, że tam jesteś, i może się z tobą skontaktować. Rejestracja zajmuje kilka minut.
Karta płatnicza, waluta i telefon
- W aplikacji banku sprawdź, czy karta ma włączone płatności zagraniczne i internetowe, oraz jakie masz limity dzienne.
- Zapisz numer infolinii do zastrzegania kart, najlepiej poza telefonem.
- Weź dwie karty, najlepiej trzymane osobno, i trochę gotówki w walucie kraju.
- W UE działa zasada „roaming jak w domu”, przedłużona do 2032 roku: dzwonisz i korzystasz z internetu w ramach krajowego pakietu, z limitem danych ustalonym przez operatora.
- Poza Unią (Szwajcaria, Turcja, Egipt, Bałkany poza UE) stawki ustala operator i bywają bardzo wysokie. Najdroższe są sieci na promach i w samolotach, które działają przez satelitę.
Za granicą zaskoczyć mogą też dodatkowe koszty. Sprawdź, ile wynoszą opłaty turystyczne w Europie, a jeśli jedziesz autem, przeczytaj, co się dzieje z mandatem z zagranicy.
Jak zabezpieczyć mieszkanie przed wyjazdem
Zakręć wodę i odłącz elektronikę
Pęknięty wąż od pralki albo cieknąca spłuczka potrafią przez dwa tygodnie zalać mieszkanie i sąsiadów piętro niżej. Zakręć główny zawór wody, a jeśli nie możesz (bo np. zostaje ktoś, kto podlewa kwiaty), zakręć przynajmniej zawory pod pralką i zmywarką. Telewizor, komputer, router, ładowarki i ekspres wyjmij z gniazdek: latem burze z wyładowaniami są częste, a przepięcie potrafi spalić sprzęt. Lodówkę i ewentualnie zamrażarkę zostaw włączone.

Opróżnij lodówkę, kosze i zmywarkę
Tydzień przed wyjazdem rób już tylko małe zakupy. Mleko, jogurty, warzywa, owoce i otwarte wędliny zjedz, oddaj sąsiadom albo zamroź. Wynieś wszystkie śmieci, także te z łazienki, opróżnij zmywarkę i ekspres z fusów, wyczyść zlew i odpływ. Jeśli wyjeżdżasz na miesiąc lub dłużej, możesz całkiem opróżnić lodówkę, odłączyć ją, rozmrozić i zostawić drzwi uchylone, żeby nie złapała pleśni i zapachu.
Zamknij okna, ale nie rób z domu twierdzy
Pozamykaj wszystkie okna i drzwi balkonowe, także w piwnicy i garażu. Uchylone okno to dla złodzieja zaproszenie, a przy burzy także ryzyko zalania. Rolety opuszczone na cały dzień przez dwa tygodnie są jednak sygnałem, że nikogo nie ma. Lepiej zostaw je w zwykłym położeniu albo ustaw sterowanie czasowe. Tani programator do gniazdka z lampą, która zapala się wieczorem, sprawia wrażenie, że ktoś jest w domu.

Zostaw klucze sąsiadowi i nie chwal się wyjazdem
Najlepsze zabezpieczenie to zaufany sąsiad lub ktoś z rodziny, kto raz na kilka dni wejdzie do mieszkania, wyjmie listy ze skrzynki, podleje kwiaty i sprawdzi, czy nic nie cieknie. Przepełniona skrzynka i paczki pod drzwiami to sygnał, że mieszkanie stoi puste, więc wstrzymaj też zamówienia przez internet. Zdjęcia z plaży publikuj po powrocie, a nie w trakcie. Więcej o tym, jak złodzieje wybierają cel, przeczytasz w tekście o tym, jak włamywacz typuje mieszkanie.

Rośliny, zwierzęta i samochód
Rośliny przed wyjazdem dobrze podlej i przestaw z parapetu w cień. Na tydzień czy dwa wystarczą kulki hydrożelowe, stożki nawadniające albo sznurek z naczynia z wodą do doniczki. Na dłużej poproś kogoś o podlewanie.
Psa lub kota zarezerwuj w hotelu dla zwierząt albo u opiekuna z wyprzedzeniem, bo w lipcu i sierpniu miejsc brakuje. Jeśli zwierzak jedzie z tobą do innego kraju UE, potrzebuje mikroczipa, paszportu dla zwierzęcia i ważnego szczepienia przeciw wściekliźnie. Pierwsze szczepienie musi być zrobione co najmniej 21 dni przed podróżą.
Samochód przed długą trasą sprawdź: ciśnienie w oponach, olej, płyn do spryskiwaczy, ważność OC i przeglądu. W wielu krajach, np. w Austrii, Chorwacji i Czechach, obowiązkowa jest kamizelka odblaskowa. Jeśli auto zostaje pod blokiem na dwa tygodnie, zaparkuj je w widocznym, oświetlonym miejscu albo zostaw u rodziny.
Najczęściej zadawane pytania
Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź.
Czy wyłączać lodówkę przed wyjazdem na wakacje?
Na tydzień czy dwa nie. Wystarczy usunąć produkty, które się psują, i zostawić lodówkę włączoną. Przy wyjeździe na miesiąc lub dłużej można ją opróżnić, odłączyć, rozmrozić i zostawić drzwi uchylone.
Czy zakręcać wodę przed wyjazdem?
Tak, najlepiej główny zawór w mieszkaniu. Chroni to przed zalaniem przez pęknięty wąż pralki czy cieknącą spłuczkę. Jeśli ktoś będzie podlewał kwiaty, zakręć przynajmniej zawory pod pralką i zmywarką.
Czy sama karta EKUZ wystarczy za granicą?
Zwykle nie. EKUZ daje leczenie na zasadach publicznej służby zdrowia w krajach UE, EFTA i Wielkiej Brytanii, ale nie pokrywa prywatnych placówek, ratownictwa górskiego ani transportu do Polski. Dlatego warto dokupić ubezpieczenie turystyczne.
Czym jest Odyseusz i czy trzeba się w nim rejestrować?
To bezpłatny system MSZ do zgłaszania podróży zagranicznych. Rejestracja jest dobrowolna, ale w razie katastrofy lub zamieszek konsul wie, gdzie jesteś, i może się z tobą skontaktować.
Czy roaming w Unii Europejskiej jest darmowy?
W krajach UE oraz w Norwegii, Islandii i Liechtensteinie płacisz jak w Polsce, w ramach swojego pakietu, a operator może ustalić limit danych. Zasada obowiązuje do 2032 roku. W Szwajcarii, Turcji czy na promach stawki są osobne i często wysokie.
