Jajecznica na maśle, boczek, kawa z łyżką masła albo kokosowego tłuszczu. Tak wygląda poranek wielu osób na diecie keto. Naukowcy z Uniwersytetu w Cincinnati sprawdzili na myszach, czy ma znaczenie, z jakiego tłuszczu składa się taka dieta. Okazało się, że keto oparte na tłuszczu bogatym w długołańcuchowe kwasy nasycone wywołało stan zapalny w sercu, wątrobie, nerkach i mózgu, a wersja z olejem kokosowym nie. 🥓
📌 W skrócie
- 🔬 Badanie ukazało się w listopadzie 2026 roku w czasopiśmie Science Advances, prowadził je dr David Gius z Uniwersytetu w Cincinnati.
- 🐭 Myszy przez 21 dni jadły keto na tłuszczu palmowym Crisco, keto na oleju kokosowym albo zwykłą karmę.
- 🔥 Tylko keto na tłuszczu z dużą ilością długołańcuchowych kwasów nasyconych zwiększyło liczbę komórek zapalnych w wielu narządach.
- ⚠️ To badanie na zwierzętach. Ruszyły już badania z udziałem ludzi.
Co dokładnie sprawdzili naukowcy?
Dieta ketogeniczna to jadłospis z bardzo małą ilością węglowodanów i dużą ilością tłuszczu. Organizm zaczyna wtedy spalać tłuszcz i wytwarzać ciała ketonowe. Kiedyś stosowano ją głównie w leczeniu padaczki, dziś kojarzy się przede wszystkim z odchudzaniem. Podstawy tej diety opisywaliśmy w poradniku dieta ketogeniczna: założenia i propozycje posiłków.
Zespół z Centrum Onkologii Uniwersytetu w Cincinnati podzielił myszy na trzy grupy. Pierwsza dostała keto przygotowane na amerykańskim tłuszczu piekarskim Crisco, który powstaje głównie z oleju palmowego i ma około 26 proc. długołańcuchowych kwasów tłuszczowych nasyconych. Druga jadła keto na oleju kokosowym, w którym takich kwasów jest około 12 proc. Trzecia grupa jadła zwykłą karmę.
Po 21 dniach badacze zajrzeli do narządów zwierząt. U myszy z grupy Crisco w sercu, nerkach, wątrobie, mózgu i białej tkance tłuszczowej było znacznie więcej makrofagów, czyli komórek odpornościowych, które napędzają stan zapalny. Myszy na keto z olejem kokosowym wyglądały pod tym względem podobnie jak te na zwykłej karmie.
Co mówi szef badania?
Dr David Gius, dyrektor Centrum Onkologii Uniwersytetu w Cincinnati i profesor onkologii radiacyjnej, od lat bada, jak dieta wpływa na komórki. W komunikacie uczelni podkreślił, że już wcześniejsze prace jego zespołu pokazały, że „nie wszystkie diety ketogeniczne są takie same, a różne tłuszcze powodują różne zmiany w metabolizmie”.
Według badaczy kluczowy jest rodzaj kwasów tłuszczowych. Długołańcuchowe kwasy nasycone sprzyjały reakcji zapalnej, a kwasy nienasycone i średniołańcuchowe raczej ją wyciszały. Za stan zapalny ma odpowiadać stres w mitochondriach, czyli w małych „elektrowniach” komórek, który pobudza komórki odpornościowe. Autorzy zwracają uwagę, że to może tłumaczyć, dlaczego jedne badania nad keto pokazują działanie przeciwzapalne, a inne wręcz odwrotne.
Czy to dotyczy także ludzi?
Na razie nie wiadomo. Mysz to nie człowiek, a dieta trwała tylko trzy tygodnie. Badacze sami zaznaczają, że efekt może pojawiać się dopiero powyżej pewnej dawki tłuszczu. Zespół myśli także o chorych na raka: chce sprawdzić, czy dobrze dobrane keto mogłoby wspierać immunoterapię. Badanie kliniczne ruszyło na Uniwersytecie Teksańskim w San Antonio, a wkrótce ma wystartować także w Cincinnati.
Trzeba też uczciwie dodać, że przegląd badań z 2021 roku nie znalazł dowodów, by keto pomagało chorym na raka żyć dłużej. Opis nowego badania można przeczytać w komunikacie Uniwersytetu w Cincinnati, a samą pracę w Science Advances.
Na czym przygotowujesz posiłki na keto?
W polskiej kuchni keto bardzo często oznacza smalec, masło, boczek, tłuste mięso i żółty ser. To produkty, w których dominują właśnie długołańcuchowe kwasy nasycone, jak palmitynowy i stearynowy. Olej kokosowy też jest bardzo bogaty w tłuszcze nasycone, ale w dużej części to średniołańcuchowy kwas laurynowy. To nie znaczy, że można go jeść bez umiaru.
🧈 Ile tłuszczów nasyconych jest w 100 g tłuszczu
| Tłuszcz | Kwasy nasycone (ok.) |
|---|---|
| Olej kokosowy | 82 g (dużo średniołańcuchowych) |
| Masło | 51 g |
| Olej palmowy | 49 g |
| Smalec | 39 g |
| Oliwa z oliwek | 14 g |
| Olej rzepakowy | 7 g |
Źródło: baza USDA FoodData Central, wartości zaokrąglone.
Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, by tłuszcze nasycone dawały mniej niż 10 proc. energii z całej diety. Przy 2000 kcal dziennie to około 22 g. Na klasycznym keto łatwo ten limit przekroczyć już przy śniadaniu.
Co możesz zrobić już dziś?
Jeśli jesteś na keto albo planujesz zacząć, prosty patent jest taki: większość tłuszczu niech pochodzi z oliwy, oleju rzepakowego, awokado, orzechów, pestek i tłustych ryb, takich jak makrela czy śledź. Butelka dobrego oleju rzepakowego kosztuje w polskich sklepach kilka złotych, a do sałatki czy jajecznicy sprawdzi się równie dobrze jak masło. Pomysły na poranne posiłki znajdziesz w tekście keto śniadanie.
Osoby z chorobami serca, wątroby, nerek, cukrzycą albo w trakcie leczenia onkologicznego nie powinny przechodzić na keto bez rozmowy z lekarzem lub dietetykiem.
A wy na czym smażycie jajecznicę: na maśle, smalcu czy oleju?
Uwaga: artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
