w

Garść orzeszków ziemnych dziennie i ryzyko cukrzycy niższe o 11 proc. Naukowcy wskazują haczyk

Prażone orzeszki ziemne w łupinach i bez łupin na stole
Fot. Sanjay Acharya, CC BY SA 4.0, Wikimedia Commons

Wieczór przed telewizorem, miseczka orzeszków i od razu wyrzut sumienia, bo przecież to kalorie. Tymczasem nowe badanie opublikowane w „The American Journal of Clinical Nutrition” pokazuje, że osoby, których krew nosi „ślad” jedzenia orzeszków ziemnych, miały o 11 proc. niższe ryzyko cukrzycy typu 2. Jest jednak jeden ważny haczyk.

📌 W skrócie

  • 🥜 Uczestnicy eksperymentu przez pół roku jedli codziennie 25 g prażonych orzeszków ziemnych albo 32 g masła orzechowego.
  • 🩸 Orzeszki zmieniły skład tłuszczów we krwi, a w grupie ponad 27 tys. Niemców taki profil wiązał się z ryzykiem cukrzycy typu 2 niższym o 11 proc.
  • ⚖️ Naukowcy podkreślają, że duża część tego efektu wynika z niższej masy ciała.
  • 🧂 Najlepiej wybierać orzeszki bez soli, polewy i karmelu.

Co dokładnie sprawdzili naukowcy?

Badanie prowadzili naukowcy z Niemieckiego Instytutu Żywienia Człowieka w Poczdamie i Uniwersytetu w Barcelonie. Zespołami kierowały dr Inés Domínguez-López z Poczdamu oraz dr Rosa M. Lamuela-Raventós z Barcelony. Praca ukazała się w sieci 1 listopada 2026 roku.

Pierwsza część to eksperyment ARISTOTLE. Wzięło w nim udział 63 zdrowych młodych dorosłych w wieku od 18 do 33 lat, w tym 44 kobiety i 19 mężczyzn. Po dwóch tygodniach całkowitej przerwy od orzeszków każdy dostał jeden z trzech produktów do jedzenia codziennie przez sześć miesięcy.

🥜 Co jedli uczestnicy badania

GrupaPorcja dziennieIle to w praktyce
Prażone orzeszki ze skórką25 gmała garść, ok. 145 kcal
Masło orzechowe32 gok. 2 łyżki
Grupa kontrolna32 gpasta z olejem arachidowym, bez orzeszków

Po pół roku u osób jedzących orzeszki i masło orzechowe wyraźnie zmienił się skład tłuszczów krążących we krwi. Wzrósł zwłaszcza poziom tzw. bardzo długołańcuchowych nasyconych kwasów tłuszczowych. Badacze nazwali ten zestaw zmian „lipidowym podpisem orzeszków”.

Skąd wiadomo, że to ma związek z cukrzycą?

Tu zaczyna się druga część badania. Naukowcy sięgnęli do danych z niemieckiego badania EPIC-Potsdam, w którym od lat obserwuje się ponad 27 tys. dorosłych. W tej grupie było 774 osoby, u których rozwinęła się cukrzyca typu 2, oraz 547 osób z chorobami serca i naczyń.

Okazało się, że im wyraźniejszy „podpis orzeszków” we krwi, tym rzadziej pojawiała się cukrzyca. Każdy wyraźny wzrost tego wskaźnika wiązał się z ryzykiem niższym o około 11 proc. Związku z chorobami serca nie znaleziono.

„Te wyniki pokazują orzeszki ziemne jako źródło tłuszczów w diecie, które może wiązać się z niższym ryzykiem cukrzycy typu 2”, mówiła dr Rosa M. Lamuela-Raventós, cytowana w komunikacie opublikowanym w serwisie EurekAlert!.

Czy orzeszki odchudzają?

Nie, i to jest ten haczyk. Gdy badacze uwzględnili masę ciała, związek wyraźnie osłabł. Według dr Domínguez-López efekt może wynikać z tego, że orzeszki pomagają utrzymać zdrową wagę albo wpływają na procesy związane z tkanką tłuszczową. Same w sobie nie są środkiem na odchudzanie, o czym przypomina też Rynek Zdrowia.

Prawdopodobne wyjaśnienie jest proste. Orzeszki mają dużo białka, błonnika i tłuszczu, więc długo sycą. Kto zjada garść zamiast paczki chipsów albo słodkiego batona, łatwiej trzyma wagę w ryzach, a to jeden z najważniejszych sposobów ochrony przed cukrzycą typu 2.

Trzeba też wiedzieć, że eksperyment był niewielki, a jego uczestnicy byli młodzi i zdrowi. Autorzy sami określają wyniki jako wstępne, wymagające dalszych badań. Projekt ARISTOTLE wspierała fundacja The Peanut Institute, która zapewnia, że nie miała wpływu na przebieg badania ani na wnioski.

Jakie orzeszki wybierać w sklepie?

Uczestnicy badania jedli orzeszki prażone ze skórką, bez dodatków. W polskich sklepach najłatwiej o wersje solone, w panierce, miodowe albo w karmelu. Te mają już sporo soli albo cukru i do zdrowej przekąski im daleko.

  • Szukaj na etykiecie orzeszków prażonych niesolonych albo surowych, które uprażysz sam na suchej patelni przez 5 do 7 minut.
  • Przy maśle orzechowym sprawdź skład: najlepiej, gdy jest w nim tylko jeden składnik, czyli orzeszki, bez cukru i oleju palmowego.
  • Odmierz porcję do miseczki, zamiast jeść prosto z dużej paczki. 25 g to mniej więcej jedna mała garść.
  • Pamiętaj o alergii: orzeszki ziemne to jeden z najsilniejszych alergenów, szczególnie u dzieci.

Cukrzyca to w Polsce coraz większy problem. Według najnowszych danych NFZ leczy się na nią już 3,46 mln dorosłych, o czym pisaliśmy w tekście o rosnącej liczbie chorych i objawach, których nie wolno lekceważyć. Jeśli chcesz sprawdzić swój cukier dokładniej, przeczytaj też, czym jest badanie HbA1c i kiedy warto je zrobić.

Uwaga: artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.

A wy po co sięgacie wieczorem: orzeszki, chipsy czy coś słodkiego? 👇

Napisane przez Anna Kocur

Anna Kocur, redaktorka i dziennikarka specjalizująca się w tematyce zdrowia, snu i zdrowego stylu życia. Od lat przystępnie tłumaczy wyniki badań i zalecenia ekspertów, dbając o to, by treści na Sztosowe.pl były rzetelne, aktualne i praktyczne. Najchętniej pisze o profilaktyce, dobrych nawykach, diecie oraz higienie snu i regeneracji. Wierzy, że największą różnicę robią małe, codzienne zmiany. Prywatnie miłośniczka porannych spacerów i dobrej książki przed snem. Uwaga: artykuły mają charakter informacyjny i nie zastępują porady lekarskiej.