Anna Kocur
Dziecko nagle pije dużo więcej niż zwykle, kilka razy w nocy wstaje do toalety i chudnie, choć je normalnie. Wielu rodziców uzna, że to wzrost albo zmęczenie szkołą. Tymczasem to mogą być pierwsze objawy cukrzycy typu 1, a nowe dane NFZ pokazują, że choroba dotyka w Polsce coraz więcej osób: 3,46 mln dorosłych i ponad 25 tys. dzieci.
📌 W skrócie
- 📈 Według NFZ w 2025 roku z rozpoznaną cukrzycą leczyło się 3,46 mln dorosłych, o 27,6 proc. więcej niż w 2016 roku.
- 🧒 U dzieci i nastolatków to 25,2 tys. pacjentów, o 15,1 proc. więcej niż dziewięć lat wcześniej.
- 🚨 Nawet połowa dzieci z nową cukrzycą trafia do szpitala dopiero w stanie kwasicy ketonowej.
- 🩸 Lekarka z Warszawy przypomina objawy, których rodzice nie powinni lekceważyć.
Ile osób w Polsce choruje na cukrzycę?
Dane opublikował Narodowy Fundusz Zdrowia z okazji Światowego Dnia Cukrzycy, który przypadał 14 listopada. W 2025 roku cukrzycę miało rozpoznane 3,46 mln dorosłych Polaków. Dziewięć lat wcześniej było ich 2,71 mln, czyli w tym czasie przybyło około 748 tys. chorych.
Liczba pacjentów rosła niemal co roku. Jedyny niewielki spadek przypadł na 2020 rok, gdy w czasie pandemii wiele osób rzadziej chodziło do lekarza. Najliczniejszą grupą są osoby w wieku 65 do 74 lat: to około 1,19 mln chorych, ponad jedna trzecia wszystkich dorosłych pacjentów.
Jeszcze wyraźniej widać to u najstarszych. W grupie 75 do 84 lat cukrzycę ma rozpoznaną 355 na 1000 mężczyzn i 341 na 1000 kobiet. To oznacza, że w tym wieku choruje mniej więcej co trzecia osoba.
📊 Cukrzyca w Polsce według NFZ
| Grupa | 2016 | 2025 | Zmiana |
|---|---|---|---|
| Dorośli | 2,71 mln | 3,46 mln | +27,6 proc. |
| Dzieci i nastolatki | 21,9 tys. | 25,2 tys. | +15,1 proc. |
Wśród 25,2 tys. młodych pacjentów jest 13,1 tys. chłopców i 12,1 tys. dziewcząt. Tylko w ostatnim roku objętym danymi przybyło 4,1 tys. nowych zachorowań wśród dzieci i nastolatków.
NFZ zaznacza, że to dane z rejestrów leczenia. Liczy osoby, które w danym roku lub w trzech poprzednich latach skorzystały z wizyty albo badania z rozpoznaniem cukrzycy. Nie obejmuje więc tych, którzy chorują, ale jeszcze o tym nie wiedzą.
Czy cukrzyca u dzieci to wina diety?
U dorosłych zdecydowanie przeważa cukrzyca typu 2, związana m.in. z nadwagą i małą ilością ruchu. U dzieci i młodzieży najczęstsza jest cukrzyca typu 1, która ma zupełnie inne podłoże. To choroba autoimmunologiczna: układ odpornościowy niszczy komórki trzustki produkujące insulinę.
Dr n. med. Katarzyna Piechowiak, pediatra, endokrynolog i diabetolog dziecięcy z Dziecięcego Szpitala Klinicznego Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, mówiła w rozmowie z PAP, przytaczanej przez Dzień Dobry TVN, że cukrzyca typu 1 „nie jest skutkiem złej diety, braku ruchu ani nadwagi”. Rodzice nie powinni więc obwiniać siebie ani dziecka.
Jakie objawy powinny zaniepokoić rodziców?
Cukrzyca typu 1 rozwija się zwykle szybko, w ciągu kilku tygodni. Lekarze wymieniają kilka sygnałów, które pojawiają się najczęściej:
- wzmożone pragnienie, dziecko sięga po picie dużo częściej niż zwykle,
- częste oddawanie moczu, także w nocy, czasem powrót moczenia nocnego u dziecka, które już tego nie robiło,
- chudnięcie mimo normalnego apetytu,
- zmęczenie i senność,
- w późniejszym etapie bóle brzucha, nudności i wymioty.
Ostatnie z tych objawów bywają mylone z grypą żołądkową, a to już sygnał alarmowy. Jak podaje PAP, nawet połowa dzieci z nowo rozpoznaną cukrzycą trafia do szpitala w stanie kwasicy ketonowej, a część z nich wymaga leczenia na oddziale intensywnej terapii. Ciężki przebieg może wpływać na rozwój i pracę mózgu.
Kiedy iść do lekarza i jakie badanie zrobić?
Gdy zauważysz u dziecka wzmożone pragnienie i częste sikanie, nie czekaj. Wystarczy wizyta u pediatry, który zleci badanie poziomu cukru we krwi, albo pomiar glukometrem. Wynik jest gotowy od ręki.
W Polsce działa też program badań przesiewowych EDENT1FI. Dzieci w wieku od 2 do 17 lat mają pobieraną kroplę krwi z palca, w której sprawdza się przeciwciała zapowiadające cukrzycę typu 1, zanim pojawią się objawy. Jak mówi dr Piechowiak, przebadano już 30 tys. dzieci. Informacje dla rodziców można znaleźć na stronie sprawdzcukrzyce.sum.edu.pl.
Dorośli powinni pamiętać o regularnym badaniu glukozy na czczo, szczególnie po 40. roku życia, przy nadwadze i gdy cukrzyca była w rodzinie. Prawidłowy wynik to poniżej 100 mg/dl. Gdy jest wyższy, warto pójść dalej. Pisaliśmy o tym, dlaczego lekarz zleca badanie HbA1c, choć cukier na czczo jest w normie. O pierwszych objawach cukrzycy typu 1 opowiadał też niedawno Nick Jonas, który w wieku 13 lat był dzień od śpiączki.
Uwaga: artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
Kiedy ostatnio badaliście poziom cukru? Wiedzieliście, że cukrzyca typu 1 nie ma nic wspólnego z dietą? 👇
