Anna Kocur
Lody po obiedzie w niedzielę, miska słodkich płatków zamiast kanapki, ciastko do kawy w pracy. Dla wielu z nas to nic nadzwyczajnego. Badacze z Seulu przez ponad 9 lat obserwowali 71 tys. kobiet i zauważyli, że te, które jadły słodkie przekąski częściej niż dwa razy w tygodniu, chorowały na raka piersi o około 28 proc. częściej. Co ważne, owoce nie miały z tym nic wspólnego. 🍦
📌 W skrócie
- 👩 Naukowcy z Narodowego Uniwersytetu Seulskiego śledzili 71 264 kobiety w wieku od 40 do 69 lat średnio przez 9,2 roku.
- 📈 Słodkie produkty jedzone częściej niż 2 razy w tygodniu wiązały się z około 28 proc. wyższym ryzykiem raka piersi.
- 🍎 Cukier z owoców nie podnosił ryzyka, choć owoce dawały kobietom najwięcej cukru w diecie.
- 🩺 To badanie obserwacyjne: pokazuje związek, a nie dowód, że słodycze wywołują raka.
Co dokładnie sprawdzili naukowcy?
Wyniki ukazały się w czasopiśmie European Journal of Nutrition, a na początku listopada omówiły je serwisy News Medical i Medical News Today. Zespół z Narodowego Uniwersytetu Seulskiego sięgnął po dane z dużego koreańskiego badania Health Examinees. Kobiety zapisywały się do niego w latach 2004 do 2013 i wypełniały szczegółowy kwestionariusz o tym, co jedzą, obejmujący 106 produktów.
Po odrzuceniu części ankiet do analizy trafiło 71 264 kobiety. W ciągu średnio 9,2 roku obserwacji raka piersi rozpoznano u 713 z nich. Badacze sprawdzili, jak często każda z pań sięgała po siedem grup słodkich produktów: napoje gazowane, ciasta i ciastka, cukierki, słodzone płatki śniadaniowe, lody, dżemy z miodem i masłem oraz tradycyjne koreańskie słodkie herbaty.
Które słodycze wypadły najgorzej?
Najważniejszy wynik dotyczy częstotliwości. Kobiety, które jadły słodkie produkty częściej niż dwa razy w tygodniu, miały około 28 proc. wyższe ryzyko raka piersi niż te, które sięgały po nie najwyżej raz w miesiącu. Podobną różnicę widać było, gdy porównano jedną czwartą kobiet jedzących najwięcej słodyczy z jedną czwartą jedzących najmniej.
🍬 Co pokazało badanie z Seulu
| Co jadły kobiety | Ryzyko raka piersi |
|---|---|
| Słodkie produkty ponad 2 razy w tygodniu | ok. 28 proc. wyżej niż przy jedzeniu ich najwyżej raz w miesiącu |
| Słodzone płatki śniadaniowe choćby raz na dwa miesiące | ok. 34 proc. wyżej niż u kobiet, które ich nie jadły |
| Lody raz w tygodniu | ok. 26 proc. wyżej (wynik na granicy istotności) |
| Owoce i cukier z owoców | bez związku z ryzykiem |
Źródło: Shin i wsp., European Journal of Nutrition 2026
Same płatki autorzy traktują ostrożnie, bo Koreanki jadły ich niewiele. Przy osobnych grupach, takich jak napoje gazowane, cukierki, ciastka czy dżemy, wyraźnego związku nie było. Liczyła się raczej suma: im częściej słodkie przekąski pojawiały się w tygodniu, tym gorzej.
Dlaczego owoce nie szkodzą, skoro też mają cukier?
To chyba najciekawsza część badania. Kobiety zjadały średnio 44 g cukru dziennie, a aż 43 proc. tej ilości pochodziło z owoców. Mimo to ani łączna ilość cukru, ani cukier z owoców nie wiązały się z wyższym ryzykiem.
Dietetyczka Monique Richard, cytowana przez Medical News Today, tłumaczy to prosto: „organizm reaguje na cały kontekst, a nie tylko na to, czy w jedzeniu jest cukier”. W jabłku czy pomarańczy cukrowi towarzyszą błonnik, witaminy i woda. W lodach i słodzonych płatkach cukier idzie w parze z tłuszczem i przetworzonymi dodatkami. Radiolog dr Richard Reitherman z MemorialCare Breast Center dodał w tym samym tekście, że dieta bogata w cukier może wpływać na stan zapalny i metabolizm organizmu.
Czy to dotyczy także Polek?
Badanie dotyczyło Koreanek, więc wyników nie da się przenieść jeden do jednego. Rak piersi to jednak w Polsce najczęstszy nowotwór u kobiet. Według Krajowego Rejestru Nowotworów w 2023 roku rozpoznano go u 21 716 Polek, a 6757 zmarło z jego powodu. To prawie co czwarty nowotwór złośliwy u kobiet w naszym kraju.
W koreańskiej analizie związek był wyraźniejszy u kobiet przed 50. rokiem życia i u tych, które piły alkohol. Autorzy sami zaznaczają, że ankieta o jedzeniu wypełniana raz nie oddaje wszystkiego, a dane o menopauzie i typie nowotworu były niepełne. Potrzebne są kolejne badania, także w Europie.
Ile słodkiego można zjeść bez wyrzutów?
Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, by cukry dodane stanowiły mniej niż 10 proc. energii z diety, a najlepiej mniej niż 5 proc. Dla dorosłej osoby to około 25 g dziennie, czyli mniej więcej 6 łyżeczek. Jedna porcja słodzonych płatków potrafi zjeść sporą część tego limitu. Dokładne przeliczenia znajdziecie w poradniku ile cukru dziennie.
Kilka prostych patentów na co dzień: zamiast słodkich płatków owsianka z jabłkiem i cynamonem, zamiast lodów co wieczór mrożony jogurt naturalny z malinami, a słodycze traktowane jak dodatek na weekend, a nie stały punkt dnia. Owoców nie trzeba się bać, wręcz przeciwnie.
Dieta to tylko jeden element. Najwięcej dla zdrowia piersi robi regularna profilaktyka. Panie w wieku od 45 do 74 lat mogą co dwa lata zrobić bezpłatną mammografię, o czym pisaliśmy w tekście o mammografii na NFZ. Jak ważna jest wczesna diagnoza, opowiadała niedawno Monika Pikuła. Opis badania można przeczytać w serwisie News Medical.
A wy ile razy w tygodniu sięgacie po coś słodkiego?
Uwaga: artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
