w ,

Dlaczego warto morsować? Na co wpływa morsowanie według badań

Grupa morsów w czapkach i rękawiczkach w zimnej wodzie Wisły

Morsowanie wpływa przede wszystkim na przemianę materii, regenerację po wysiłku, samopoczucie i pracę serca. Badania łączą regularne kąpiele w zimnej wodzie z lepszą wrażliwością na insulinę, pobudzeniem brązowej tkanki tłuszczowej, mniejszą bolesnością mięśni i przypływem energii. Przegląd 104 badań z 2022 roku zwraca jednak uwagę, że część efektów może wynikać z aktywnego stylu życia morsów, a nie z samej zimnej wody. Pewne jest jedno: pierwsze minuty w lodowatej wodzie mocno obciążają serce, dlatego liczy się rozsądny start.

Na co wpływa morsowanie: co pokazały badania

W internecie krąży długa lista zalet morsowania, od odporności po cellulit. Poniżej zebraliśmy te, które ktoś rzeczywiście zmierzył, razem z informacją, jak mocne są dowody.

ObszarCo pokazały badaniaSiła dowodów
Insulina i tkanka tłuszczowaPowtarzane zimowe kąpiele zwiększały wrażliwość na insulinę i obniżały jej stężenie. Zimno pobudza brązową tkankę tłuszczową, która spala energię, żeby wytworzyć ciepłoumiarkowana, małe grupy (przegląd Esperland i wsp., 2022)
Regeneracja mięśniZanurzenie w zimnej wodzie po wysiłku zmniejszało bolesność mięśni w kolejnych dniach w porównaniu z biernym odpoczynkiemumiarkowana (przegląd Cochrane, 17 badań, 2012)
Zwolnienia chorobowePonad 3000 osób kończyło prysznic zimną wodą przez 30 do 90 sekund. Mieli o 29 procent mniej dni zwolnienia, choć chorowali tyle samo dnijedno duże badanie (Buijze i wsp., PLOS ONE 2016)
Pobudzenie i nastrójGodzina w wodzie o temperaturze 14°C podniosła noradrenalinę o 530 procent, a dopaminę o 250 procentmałe badanie, dużo dłuższe niż typowe morsowanie (Šrámek i wsp., 2000)
Serce i krążenieU zahartowanych pływaków część czynników ryzyka sercowego była lepsza, ale każde zanurzenie nadal gwałtownie podnosi tętno i ciśnieniewyniki niejednoznaczne (przegląd Esperland i wsp., 2022)

Źródła: Esperland, de Weerd, Mercer, International Journal of Circumpolar Health 2022; Bleakley i wsp., Cochrane 2012; Buijze i wsp., PLOS ONE 2016; Šrámek i wsp., European Journal of Applied Physiology 2000.

Dlaczego warto morsować: 5 korzyści

Lepsza wrażliwość na insulinę

Zimno uruchamia brązową tkankę tłuszczową, która zamiast magazynować energię, spala ją na ciepło. W badaniach zebranych przez naukowców z Uniwersytetu Arktycznego w Tromsø regularne zimowe kąpiele poprawiały wrażliwość na insulinę zarówno u nowicjuszy, jak i u doświadczonych morsów. To ciekawy kierunek w profilaktyce cukrzycy typu 2, ale nie zamiennik diety i ruchu.

Szybsza regeneracja po wysiłku

Sportowcy od lat korzystają z kąpieli w zimnej wodzie po treningu. Przegląd Cochrane z 2012 roku potwierdził, że takie zanurzenie zmniejsza bolesność mięśni w ciągu kolejnych 1 do 4 dni. Jeśli morsujesz po bieganiu albo siłowni, to realny bonus. Uwaga dla trenujących na masę: zimno tuż po treningu siłowym może nieco osłabiać przyrost mięśni.

Więcej energii i lepszy nastrój

Zimna woda wywołuje wyrzut noradrenaliny i dopaminy, stąd uczucie pobudzenia i dobrego humoru po wyjściu. Wiele osób mówi, że po morsowaniu lepiej znosi zimowe przygnębienie. Dużą rolę grają tu też ruch na świeżym powietrzu, światło dzienne i grupa znajomych z klubu. Jeśli jesień daje Ci się we znaki, sprawdź też, co naprawdę wzmacnia odporność jesienią, a co jest mitem.

Hartowanie i mniej dni na zwolnieniu

Holenderskie badanie z udziałem ponad 3000 pracowników pokazało, że zimny prysznic na koniec kąpieli wiązał się z 29 procent mniejszą liczbą dni zwolnienia chorobowego. Sama liczba dni choroby się nie zmieniła, czyli ludzie chorowali tak samo, ale lepiej się czuli i częściej chodzili do pracy. Twierdzenie, że morsowanie chroni przed infekcjami, ma więc słabsze podstawy, niż sugerują reklamy.

Lepsza tolerancja zimna i stresu

Organizm uczy się zimna szybko. Już po kilku krótkich zanurzeniach odruchowy wdech i przyspieszony oddech, które pojawiają się w pierwszej minucie, wyraźnie słabną. Wielu morsów opisuje to jako trening spokoju: uczysz się oddychać wolno w sytuacji, w której ciało krzyczy, żeby uciekać.

Ryzyko: wstrząs zimna, arytmia i hipotermia

Zimna woda nie jest obojętna dla organizmu i to trzeba wiedzieć przed pierwszym wejściem:

  • Wstrząs zimna. W pierwszych 1 do 3 minutach pojawia się odruchowy, głęboki wdech, przyspieszony oddech oraz gwałtowny skok tętna i ciśnienia. Gdy ktoś wskoczy do wody z głową, może zachłysnąć się wodą. To główna przyczyna utonięć w zimnej wodzie.
  • Zaburzenia rytmu serca. Zanurzenie twarzy i wstrzymanie oddechu spowalnia serce, a zimno jednocześnie je pobudza. Ten konflikt dwóch odruchów może wywołać arytmię, groźną zwłaszcza dla osób z chorobami serca. Dlatego morsy nie zanurzają głowy.
  • Hipotermia. Zaczyna się, gdy temperatura wewnątrz ciała spada poniżej 35°C. Objawy to silne dreszcze, niezgrabne ruchy, bełkotliwa mowa i senność. Temperatura ciała może spadać jeszcze przez kilkanaście minut po wyjściu z wody, dlatego ubieranie się trzeba zacząć od razu.
  • Alkohol. Rozszerza naczynia krwionośne, przyspiesza utratę ciepła i zaburza ocenę sytuacji. Przed morsowaniem i w trakcie nie pijemy.

Ratownicy uczą zasady 1, 10, 1: około minuty na opanowanie oddechu po wejściu do lodowatej wody, około 10 minut sprawnych ruchów, zanim zgrabieją ręce, i około godziny do utraty przytomności z wychłodzenia. Morsowanie trwa kilka minut, więc mieści się daleko przed tymi granicami.

Przeciwwskazania: kto nie powinien morsować

  • choroba wieńcowa, przebyty zawał lub udar, niewydolność serca, zaburzenia rytmu,
  • nieuregulowane nadciśnienie tętnicze,
  • padaczka (napad w wodzie grozi utonięciem),
  • zjawisko Raynauda, czyli bielenie i drętwienie palców z zimna,
  • ciąża,
  • infekcja z gorączką, świeże urazy, stan po alkoholu.

Jeśli chorujesz przewlekle albo bierzesz leki na serce lub ciśnienie, przed pierwszym wejściem do wody porozmawiaj z lekarzem.

Jak zacząć morsować bezpiecznie

Morsowanie: kobieta w czapce i rękawiczkach powoli wchodzi do przerębla po drabince
  1. Przyzwyczaj się w domu. Przez tydzień lub dwa kończ prysznic zimną wodą, zaczynając od 30 sekund.
  2. Nie morsuj sam. Na pierwsze wejścia wybierz klub morsów albo doświadczoną osobę.
  3. Rozgrzej się bez przesady. 5 do 10 minut marszu, przysiadów, krążenia ramion. Masz być rozgrzany, a nie spocony.
  4. Wchodź powoli. Bez skakania, głowa zostaje nad wodą, na głowie czapka. Dłonie zwykle trzyma się nad powierzchnią, a dlaczego morsy nie moczą rąk, wyjaśniamy osobno.
  5. Zacznij od 1 do 2 minut i wydłużaj czas stopniowo. Ile razy w tygodniu wchodzić do wody na różnych etapach, opisaliśmy w tekście o tym, jak często można morsować, żeby było bezpiecznie.
  6. Po wyjściu działaj szybko. Wytrzyj się, ubierz warstwowo, rusz się i wypij coś ciepłego. Gorącą kąpiel zostaw na później.

Wychodzisz od razu, gdy dreszcze stają się niekontrolowane, mowa robi się niewyraźna, palce bolą lub drętwieją albo pojawia się kołatanie serca czy ból w klatce piersiowej.

Najczęściej zadawane pytania

Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź.

Ile minut powinno trwać morsowanie?

Na początek 1 do 2 minut, a z czasem kilka minut. Dłuższy pobyt w wodzie nie zwiększa korzyści, za to szybko rośnie ryzyko wychłodzenia, zwłaszcza w wodzie bliskiej zera.

Co daje 10 minut morsowania?

Dla początkującego 10 minut w lodowatej wodzie to za długo. Mocniej się wychładzasz, a efekty opisywane w badaniach pojawiały się przy krótkich, regularnych zanurzeniach. Lepiej wejść częściej na krócej.

Jakie są minusy morsowania?

Duże obciążenie serca w pierwszych minutach (wstrząs zimna), ryzyko zaburzeń rytmu, hipotermii i odmrożeń palców. Dla osób z chorobami serca, padaczką, nieuregulowanym nadciśnieniem i w ciąży morsowanie jest przeciwwskazane.

Czy morsowanie pomaga schudnąć?

Niewiele. Zimno pobudza brązową tkankę tłuszczową i zwiększa wydatek energii, ale kilka minut w wodzie spala mało kalorii, a po kąpieli rośnie apetyt. Morsowanie może wspierać przemianę materii, nie zastąpi jednak diety.

Lepiej morsować rano czy wieczorem?

Wybierz porę, w której możesz morsować regularnie i przy świetle dziennym. Zimna woda mocno pobudza, dlatego części osób morsowanie późnym wieczorem utrudnia zaśnięcie.

Napisane przez Anna Kocur

Anna Kocur, redaktorka i dziennikarka specjalizująca się w tematyce zdrowia, snu i zdrowego stylu życia. Od lat przystępnie tłumaczy wyniki badań i zalecenia ekspertów, dbając o to, by treści na Sztosowe.pl były rzetelne, aktualne i praktyczne. Najchętniej pisze o profilaktyce, dobrych nawykach, diecie oraz higienie snu i regeneracji. Wierzy, że największą różnicę robią małe, codzienne zmiany. Prywatnie miłośniczka porannych spacerów i dobrej książki przed snem. Uwaga: artykuły mają charakter informacyjny i nie zastępują porady lekarskiej.

Oferty partnerów

Reklama
Reklama
Reklama