Magdalena Adamczyk
Jeśli w najbliższych dniach wstajesz przed szóstą, spójrz przez okno na południe. Wysoko nad horyzontem świecą tam obok siebie Jowisz i Mars, a w nocy z niedzieli na poniedziałek, 16 listopada, zbliżą się na odległość zaledwie około 1,2 stopnia. Na niebie to mniej więcej szerokość małego palca wyciągniętej ręki i wystarczą do tego same oczy. 🪐
📌 W skrócie
- 🔭 Największe zbliżenie Marsa i Jowisza przypada w nocy z 15 na 16 listopada, około 3:00 czasu polskiego.
- 🧭 Najlepiej patrzeć między 4:30 a 6:00 rano, wysoko na południu, około połowy wysokości nieba.
- 👀 Jowisz to najjaśniejszy punkt w tamtej okolicy, Mars obok jest słabszy i wyraźnie rudy.
- 🌑 Księżyc nie będzie przeszkadzał, bo o tej porze jest już pod horyzontem.
Co dokładnie zobaczę na niebie?
Dwie jasne „gwiazdy” stojące tuż przy sobie. Ta jaśniejsza, biała i spokojnie świecąca, to Jowisz. Ma jasność około minus 2 magnitudo, więc o tej porze przyćmiewa wszystkie gwiazdy w tej części nieba. Tuż obok widać słabszy, pomarańczowo rudy punkt. To Mars.
Planety zbliżają się do siebie już od kilku dni. Według naszych wyliczeń dla Warszawy 12 listopada dzieli je jeszcze około 1,9 stopnia, 14 listopada 1,4 stopnia, a w poniedziałek nad ranem minimum, czyli niecałe 1,2 stopnia. Potem znów zaczną się rozchodzić. Na zbliżenie zwracają uwagę także astronomowie z portalu Urania, którzy w zestawieniu listopadowego nieba przypominają, że w pobliżu planet świeci jeszcze Regulus, najjaśniejsza gwiazda Lwa.
Kiedy i gdzie patrzeć z Polski?
Oba ciała wschodzą około 22:30 i wędrują przez całą noc od wschodu ku południowi. Najwygodniej obserwować je przed świtem, gdy stoją najwyżej. Około 5:30 Jowisz i Mars są w Polsce na wysokości około 50 stopni nad południowym horyzontem. Nie trzeba więc szukać odsłoniętego miejsca za miastem, wystarczy balkon albo okno od południa.
🗓️ Kiedy patrzeć na Marsa i Jowisza
| Ranek | Odległość planet | Gdzie |
|---|---|---|
| czwartek 12.11 | ok. 1,9° | południe, wysoko |
| sobota 14.11 | ok. 1,4° | południe, wysoko |
| poniedziałek 16.11 | ok. 1,2° (najbliżej) | południe, ok. 50° nad horyzontem |
| środa 18.11 | ok. 1,4° | południe, wysoko |
Wyliczenia dla Warszawy na godzinę 5:30. W innych miastach różnice są minimalne.
Słońce wschodzi w tych dniach około 7:00, więc niebo zaczyna wyraźnie jaśnieć po 6:15. Wtedy Mars szybko gubi się w zorzy porannej, a Jowisz zostaje widoczny jeszcze przez chwilę.
Czy potrzebuję lornetki albo teleskopu?
Nie. Obie planety widać gołym okiem nawet z oświetlonego miasta. Lornetka doda jednak smaczku. Przy Jowiszu, przy stabilnie trzymanym szkle, często da się wypatrzyć jego największe księżyce, czyli drobne punkciki ustawione w linii po obu stronach planety. W małym teleskopie zmieszczą się w jednym polu widzenia oba ciała naraz.
Fotografowie mogą spróbować zdjęcia telefonem w trybie nocnym, opierając aparat o parapet. Ciekawie wychodzą kadry z dachami albo drzewami w dole, jak na naszym zdjęciu.
Czy one naprawdę są tak blisko siebie?
Tylko na naszym niebie. W rzeczywistości dzieli je ogromna przepaść. 16 listopada Mars będzie od Ziemi około 196 mln km, a Jowisz około 788 mln km, czyli ponad cztery razy dalej. Takie spotkanie to efekt perspektywy: obie planety po prostu leżą wtedy niemal na jednej linii patrzenia z Ziemi.
Mimo to Jowisz świeci mocniej, bo jest ogromny. Jego średnica to około 140 tys. km, ponad 20 razy więcej niż średnica Marsa.
Co jeszcze warto zobaczyć w tym tygodniu?
Te same poranki przynoszą więcej atrakcji. Nisko na południowym wschodzie, tuż przed świtem, błyszczy Wenus, a w jej okolicy próbować można wypatrzyć Merkurego. Z kolei w nocy z 17 na 18 listopada przypada maksimum roju Leonidów, o którym pisaliśmy w tekście o tym, kiedy patrzeć na Leonidy nad Polską. Jeśli i tak wstaniesz po meteory, Mars z Jowiszem będą jeszcze bardzo blisko siebie.
Pełny kalendarz zjawisk znajdziesz w przeglądzie listopadowego nieba na portalu Urania. Trzymamy kciuki za bezchmurne poranki, bo w listopadzie to nad Polską największa loteria.
Wstaniecie przed szóstą, żeby zobaczyć Marsa i Jowisza obok siebie?
