Anna Kocur
Solisz ziemniaki, zupę i jajecznicę, a do tego dochodzi chleb, wędlina i ser. Prawie każdy Polak zjada dziennie więcej soli, niż powinien. Badacze z The George Institute for Global Health policzyli, co by się stało, gdyby cały świat zamienił zwykłą sól kuchenną na sól wzbogaconą potasem: rocznie można by uniknąć prawie 3 mln zgonów i ponad 10 mln przypadków chorób serca i nerek. 🧂
📌 W skrócie
- 🌍 Model objął 193 kraje i 4,6 mld dorosłych, wyniki opublikowało czasopismo Nature Health 4 listopada 2026 roku.
- ❤️ Pełna zamiana soli na potasową to według badaczy ok. 2,96 mln zgonów mniej rocznie.
- 🏠 Sama zamiana soli w domowej kuchni dałaby już ok. 1,85 mln uratowanych istnień.
- ⚠️ Osoby z chorobami nerek i biorące niektóre leki na nadciśnienie muszą najpierw zapytać lekarza.
Czym jest sól potasowa?
To sól, w której część chlorku sodu zastąpiono chlorkiem potasu. Wygląda, solą się nią potrawy i gotuje się z nią tak samo jak ze zwykłą solą, choć przy dużej ilości potasu niektórzy wyczuwają lekko gorzki posmak. Działa podwójnie: zmniejsza ilość sodu, który podnosi ciśnienie, i jednocześnie dostarcza potasu, którego w diecie zwykle brakuje.
Pomysł nie jest nowy. Najważniejszym dowodem jest chińskie badanie SSaSS, opublikowane w 2021 roku w New England Journal of Medicine. Wzięło w nim udział prawie 21 tys. osób z wiosek w Chinach, które przeszły udar albo miały ponad 60 lat i nadciśnienie. Ci, którzy przez prawie 5 lat używali soli z jedną czwartą potasu, mieli o 14 proc. mniej udarów i o 12 proc. niższe ryzyko zgonu niż osoby jedzące zwykłą sól. W 2025 roku Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie zaleciła dorosłym zamienniki soli z obniżoną zawartością sodu.
Co dokładnie wyliczyli badacze?
Zespół, którym kierowała dr Liping Huang z The George Institute, stworzył model dla 193 krajów. Sprawdzono kilka scenariuszy: zamianę soli tylko w domu, tylko w żywności przetworzonej i restauracjach albo wszędzie naraz. Osobno policzono efekt dla osób, które już wiedzą o swoim nadciśnieniu.
🧂 Ile istnień rocznie może uratować sól potasowa
| Scenariusz | Mniej zgonów | Mniej zachorowań |
|---|---|---|
| zamiana wszędzie | 2,96 mln | 10,17 mln |
| tylko sól w domu | 1,85 mln | 6,19 mln |
| tylko żywność kupowana i restauracje | 1,56 mln | 5,46 mln |
| tylko osoby z rozpoznanym nadciśnieniem, sól w domu | 0,59 mln | 1,72 mln |
Źródło: Huang L. i in., Nature Health, 2026
Najwięcej zyskałyby Chiny (ponad milion zgonów mniej rocznie) i Indie (prawie 400 tys.). Dla Wielkiej Brytanii, kraju o diecie podobnej do naszej, wyszło prawie 13 tys. zgonów mniej każdego roku. Ważne zastrzeżenie: to obliczenia modelu, a nie wyniki nowego badania na ludziach.
Co mówią eksperci?
„Zbyt dużo sodu i za mało potasu to dobrze znane przyczyny wysokiego ciśnienia”, przypomniał prof. Bruce Neal z The George Institute w komunikacie instytutu. Jak dodał, sól potasowa rozwiązuje oba problemy jednocześnie. Podkreślił jednak, że w Europie i Ameryce Północnej ponad 70 proc. soli zjadamy w gotowej żywności i daniach z restauracji, więc bez udziału producentów żywności efekt będzie dużo mniejszy.
Nefrolog prof. Vivek Jha, również z The George Institute, zwrócił uwagę na osoby z zaawansowaną chorobą nerek. U nich nadmiar potasu we krwi (hiperkaliemia) może być groźny. „Ryzyko w tej grupie można skutecznie ograniczać dzięki edukacji pacjentów, oznakowaniu produktów i nadzorowi lekarza”, powiedział. Według modelu nawet w tej grupie korzyści przeważały nad ryzykiem.
Czy w Polsce kupię sól potasową i ile kosztuje?
Tak. W aptekach, drogeriach i większych sklepach są dostępne sole z obniżoną zawartością sodu, często opisane jako „sól niskosodowa” albo „sól mineralna”. Przykładowo SuperSól Minerały do solenia, z ok. 53 proc. mniej sodu niż zwykła sól, kosztuje w drogeriach Gemini ok. 18 zł za 500 g. To kilka razy drożej niż kilogram zwykłej soli, ale opakowanie starcza w domu na długo.
Sprytny patent na start: nie wymieniajcie od razu całej soli. Zacznijcie od soli potasowej w solniczce na stole i do zup, a resztę ograniczajcie ziołami, czosnkiem, sokiem z cytryny czy majerankiem. Polacy jedzą średnio ok. dwa razy więcej soli, niż zaleca WHO (maks. 5 g dziennie, czyli płaska łyżeczka), więc zysk jest podwójny. Więcej o tym, ile soli dziennie to bezpieczna ilość, przeczytacie w naszym poradniku, a sposób na niższe ciśnienie z talerza opisaliśmy przy okazji diety DASH.
Kto powinien uważać?
Sól z potasem nie jest dla każdego. WHO wyłącza z zaleceń kobiety w ciąży, dzieci oraz osoby z chorobami nerek i innymi stanami, w których organizm słabiej wydala potas. Ostrożność muszą zachować też osoby przyjmujące leki, które podnoszą poziom potasu we krwi, m.in. niektóre leki na nadciśnienie i serce oraz leki moczopędne oszczędzające potas.
Jeśli bierzecie leki na ciśnienie albo macie problemy z nerkami, przed zmianą soli porozmawiajcie z lekarzem rodzinnym. Pełny komunikat badaczy jest dostępny na stronie EurekAlert, a samo badanie w Nature Health.
Używacie już soli potasowej, czy zostajecie przy zwykłej?
Uwaga: artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
