Marzena Lewicka
NASA ogłosiła, kto zbuduje zaplecze pod pierwszą stałą bazę ludzi na Księżycu. Agencja wybrała osiem prywatnych firm, wśród nich SpaceX Elona Muska, Blue Origin Jeffa Bezosa i Firefly Aerospace. Do podziału jest do 10 mld dolarów, czyli ok. 39 mld zł. Pierwsze zlecenie już padło: na biegun południowy Księżyca poleci łazik z napędem atomowym. 🚀🌕
📌 W skrócie
- 💰 Nowy kontrakt CLPS 2 ma pułap 10 mld dolarów (ok. 39 mld zł) i potrwa 10 lat.
- 🏢 Wybrano 8 firm: Blue Origin, Firefly Aerospace, Intuitive Machines, ispace U.S., Lockheed Martin, Northrop Grumman, SpaceX i Voyager Technologies.
- ☢️ Blue Origin dowiezie na biegun południowy łazik PROMISE zasilany plutonem. Start w 2028 roku.
- 🏠 Cel NASA: baza dla astronautów na Księżycu do 2032 roku.
- 📈 Po ogłoszeniu akcje firm kosmicznych mocno poszły w górę.
🚀 Osiem firm, jedna wielka pula
Ogłoszenie padło w sobotę 7 listopada podczas wydarzenia „Max Power” w Centrum Kosmicznym im. Kennedy’ego na Florydzie. Szef NASA Jared Isaacman przedstawił plan budowy bazy, którą agencja nazywa po prostu Moon Base. Kluczowym elementem jest nowa wersja programu CLPS, czyli komercyjnych dostaw ładunków na powierzchnię Księżyca.
Ważne: 10 mld dolarów to górny limit, a nie pieniądze, które od razu trafią na konta firm. Ośmiu wybranych wykonawców będzie teraz walczyć między sobą o konkretne misje. Każde zlecenie to osobny konkurs. Kto zaoferuje lepszy lądownik i cenę, ten poleci.
Isaacman tłumaczył, że stary model był zbyt sztywny, bo działał na zasadzie „wszystko albo nic”. Nowy ma dawać NASA swobodę przesuwania zadań między firmami. „Budujemy bazę na Księżycu misja po misji”, mówił szef agencji.
☢️ Łazik na atom poleci na biegun południowy
Pierwsze konkretne zlecenie dostało Blue Origin. Firma Jeffa Bezosa dowiezie na Księżyc łazik PROMISE. Kontrakt bazowy to 94 mln dolarów (ok. 370 mln zł), a z opcją może urosnąć do 234 mln dolarów (ok. 920 mln zł). Łazik wyląduje na pokładzie lądownika Blue Moon Mark 1, a start zaplanowano na 2028 rok.
PROMISE to sześciokołowy pojazd składany w laboratorium JPL z modeli testowych i części zapasowych łazików Curiosity i Perseverance, które jeżdżą po Marsie. Prąd da mu generator zasilany rozpadem plutonu, o mocy ok. 110 watów na starcie. Łazik ma wiertło sięgające ok. metra pod powierzchnię i instrumenty do szukania lodu wodnego. Misja na powierzchni ma potrwać 18 miesięcy.
Dlaczego właśnie biegun południowy? W wiecznie zacienionych kraterach może zalegać lód. Woda to dla przyszłej bazy wszystko: picie, tlen do oddychania, a nawet paliwo rakietowe. Bez niej każdą kroplę trzeba by wozić z Ziemi.
🗓️ Plan budowy bazy na Księżycu
- do 2029: faza 1, roboty, testy sprzętu i komercyjne dostawy
- 2028: łazik PROMISE ląduje na biegunie południowym
- 2028: SpaceX wynosi Starshipem satelity łączności przy Księżycu
- 2029 do 2032: faza 2, rozbudowa infrastruktury
- 2032: cel NASA, baza gotowa na przyjęcie astronautów
🛰️ Co dostały SpaceX i Firefly?
SpaceX poza miejscem w CLPS 2 dostał osobne zlecenie. W 2028 roku Starship ma wynieść satelity łączności, które staną się zalążkiem sieci komunikacyjnej wokół Księżyca. Niezależnie od tego firma Muska buduje lądownik, który ma posadzić astronautów na Księżycu w misji Artemis III.
Firefly Aerospace to mniejszy gracz, ale z mocną kartą w ręku. W marcu 2025 roku jej lądownik Blue Ghost jako pierwszy prywatny statek w pełni udanie wylądował na Księżycu i przez dwa tygodnie prowadził tam badania dla NASA. Teraz firma może sięgnąć po kolejne, większe misje.
Obok tego NASA podniosła limit starego kontraktu CLPS z 2,6 do 4,2 mld dolarów i przeznaczyła ok. 1,3 mld dolarów na osobny program startów i transportu między Ziemią a orbitą Księżyca. Tu zlecenia trafiły m.in. do Blue Origin, Impulse Space i Arrow Science and Technology.
📈 Giełda oszalała
Inwestorzy zareagowali błyskawicznie. W poniedziałek akcje Firefly rosły o ponad 13 proc., podobnie jak Intuitive Machines. Rocket Lab, który nawet nie był na liście, zyskiwał prawie 11 proc. SpaceX, notowany na giełdzie od czerwca, szedł w górę o ponad 5 proc. i dopisał do swojej wyceny ponad 100 mld dolarów w jeden dzień.
Ciekawostka: trzy mniejsze spółki z listy, czyli Intuitive Machines, Firefly i Voyager, są warte razem ok. 8,5 mld dolarów. To mniej niż cała pula kontraktu. Każda z nich musi jednak wywalczyć misje sama.
🌕 Ludzie wrócą na Księżyc do gotowego domu
Najważniejsza zmiana w planach NASA polega na kolejności. Zanim astronauci programu Artemis znów staną na Księżycu na dłużej, na miejscu ma już czekać sprzęt: zasilanie, łączność i roboty. Isaacman mówił, że ludzie mają zastać na powierzchni „pierwsze elementy bazy, które już na nich czekają”.
Jeśli lubisz patrzeć w niebo, sprawdź też nasz tekst o tym, jak wyglądało ostatnie zaćmienie Księżyca widoczne z Polski.
Szczegóły ogłoszenia NASA opisały m.in. Space.com i Tech Times, a reakcję giełdy Yahoo Finance.
Polecielibyście do bazy na Księżycu, gdyby był bilet, czy to tylko kosmiczne wydawanie pieniędzy?
