Malwina Brzecka
Kto odstawia leki na odchudzanie, zwykle odzyskuje kilogramy szybciej, niż się spodziewa. Badacze z Uniwersytetu Oksfordzkiego zebrali wyniki 37 badań z udziałem ponad 9 tysięcy osób i policzyli, że po zakończeniu kuracji waga wraca średnio w tempie 0,4 kg na miesiąc, czyli wyraźnie szybciej niż po zakończeniu programów opartych na diecie i ruchu. W ciągu mniej więcej półtora roku do punktu wyjścia wracają też ciśnienie, cholesterol i cukier. Temat znów jest głośny, bo brytyjski lekarz Amir Khan powiedział w swoim podkaście, że wielu pacjentów po odstawieniu zastrzyków w ciągu dwóch lat wraca do wagi sprzed leczenia. Badania pokazują, że ma rację. 💉
📌 W skrócie
- Przegląd w BMJ objął 37 badań i 9341 uczestników. Po odstawieniu leków waga wracała średnio o 0,4 kg miesięcznie.
- To o 0,3 kg na miesiąc szybciej niż po zakończeniu odchudzania dietą i ćwiczeniami, niezależnie od tego, ile kto wcześniej schudł.
- Poprawa ciśnienia, cholesterolu i cukru według prognozy znika w ciągu około 1,4 roku od odstawienia.
- W badaniu STEP 1 rok po odstawieniu semaglutydu uczestnicy odzyskali dwie trzecie utraconej wagi.
- Otyłość to choroba przewlekła. Leki działają, dopóki się je przyjmuje, a efekt po odstawieniu najlepiej chronią białko, trening siłowy i plan z lekarzem.
📊 Co dokładnie policzyli naukowcy z Oksfordu
Zespół z Wydziału Podstawowej Opieki Zdrowotnej Uniwersytetu Oksfordzkiego, kierowany przez Sama Westa, Susan Jebb i Dimitriosa Koutoukidisa, przeszukał bazy medyczne do lutego 2025 roku. Do analizy trafiły badania, w których dorośli z nadwagą lub otyłością brali leki na odchudzanie co najmniej osiem tygodni, a potem byli obserwowani po ich odstawieniu. Średnio leczenie trwało 39 tygodni, a obserwacja po odstawieniu 32 tygodnie. Wyniki ukazały się w styczniu 2026 roku w czasopiśmie The BMJ.
Najważniejszy jest wniosek z porównania. Osoby, które chudły dzięki lekom, odzyskiwały kilogramy szybciej niż te, które chudły w programach dietetycznych, i to niezależnie od tego, ile wcześniej straciły. Autorzy tłumaczą to tym, że w programach behawioralnych ludzie uczą się nowych nawyków, które zostają z nimi po zakończeniu. Lek wycisza głód tylko wtedy, gdy krąży we krwi.
💉 Co pokazały badania semaglutydu i tirzepatydu
Analiza z Oksfordu obejmowała różne leki, także starsze. Dla dwóch najpopularniejszych dziś substancji są jednak osobne, bardzo wymowne badania.
Badanie STEP 1
🔬 Semaglutyd: dwie trzecie wagi wraca w rok
Uczestnicy przez 68 tygodni przyjmowali semaglutyd w dawce 2,4 mg raz w tygodniu, czyli tę stosowaną w leczeniu otyłości, i schudli średnio o 17,3 procent masy ciała. Potem leczenie przerwano. Po roku odzyskali 11,6 punktu procentowego, czyli około dwóch trzecich tego, co stracili. Netto zostało im 5,6 procent mniej niż na starcie. Ciśnienie, cholesterol i inne wskaźniki też w większości wróciły do wartości wyjściowych (Diabetes, Obesity and Metabolism, 2022).
Badanie SURMOUNT-4
🔬 Tirzepatyd: kontynuacja kontra placebo
670 osób najpierw przez 36 tygodni przyjmowało tirzepatyd i straciło średnio 20,9 procent wagi. Następnie część dalej brała lek, a część dostała placebo. Przez kolejny rok grupa z lekiem schudła jeszcze o 5,5 procent, a grupa z placebo przytyła o 14 procent. Utrzymanie co najmniej 80 procent efektu udało się 89,5 procent osób na leku i tylko 16,6 procent osób na placebo (JAMA, 2024).
Wniosek autorów obu badań jest ten sam: otyłość zachowuje się jak choroba przewlekła. Podobnie jak tabletki na nadciśnienie, leki na odchudzanie działają, dopóki się je przyjmuje. O tym, jak przewlekle podwyższone ciśnienie po cichu niszczy serce, piszemy w tekście o tym, jak rozpoznać nadciśnienie tętnicze.
🧠 Dlaczego głód wraca tak szybko
Leki z grupy agonistów GLP-1, takie jak semaglutyd, oraz tirzepatyd, który działa dodatkowo na receptor GIP, naśladują hormony wydzielane przez jelita po posiłku. Spowalniają opróżnianie żołądka i wysyłają do mózgu sygnał sytości. Pacjenci często opowiadają, że po raz pierwszy od lat cichnie w ich głowie „hałas jedzeniowy”, czyli ciągłe myślenie o przekąskach.
Po odstawieniu leku ten sygnał słabnie w ciągu kilku tygodni, bo substancja jest wydalana z organizmu. Tymczasem ciało po dużej utracie wagi broni się przed dalszym chudnięciem: wzrasta poziom hormonów głodu, a spoczynkowe spalanie energii spada. W efekcie apetyt wraca mocniejszy, niż był przed leczeniem, a nawyki, jeśli nie zostały zmienione w trakcie kuracji, zostają stare.
⚠️ Mięśnie też znikają
Przy szybkim chudnięciu traci się nie tylko tłuszcz. W podgrupie badania STEP 1, w której mierzono skład ciała, około 40 procent utraconych kilogramów stanowiła beztłuszczowa masa ciała, w tym mięśnie. Gdy po odstawieniu leku kilogramy wracają, to głównie w postaci tłuszczu. Dlatego tak ważny jest trening siłowy i odpowiednia ilość białka już w trakcie kuracji.
✅ Jak nie stracić efektów kuracji
Dla osób z cukrzycą typu 2 sprawa wygląda inaczej. U nich leki z grupy GLP-1 są częścią leczenia choroby i zwykle przyjmuje się je długo. Odstawienie na własną rękę może podnieść poziom cukru we krwi. Jak sprawdzić, czy leczenie działa przez dłuższy czas, wyjaśniamy w tekście o badaniu hemoglobiny glikowanej HbA1c.
❓ Najczęstsze pytania
Jak szybko wraca waga po odstawieniu leków na odchudzanie?
Według analizy 37 badań opublikowanej w BMJ w 2026 roku waga wraca średnio w tempie 0,4 kg miesięcznie. W badaniu STEP 1 osoby, które odstawiły semaglutyd, po roku odzyskały około dwóch trzecich utraconej wagi.
Czy po odstawieniu Ozempicu lub Wegovy jest efekt jo-jo?
U większości osób tak. Semaglutyd, substancja czynna obu leków, tłumi apetyt tylko podczas przyjmowania. Po odstawieniu głód wraca w ciągu kilku tygodni, a waga stopniowo rośnie, jeśli w trakcie leczenia nie zmieniono nawyków.
Czy leki na odchudzanie trzeba brać do końca życia?
Nie zawsze, ale badania pokazują, że efekt utrzymuje się głównie w trakcie leczenia. Decyzję o długości terapii podejmuje lekarz, biorąc pod uwagę wagę, choroby współistniejące i tolerancję leku.
Jak utrzymać wagę po odstawieniu leków GLP-1?
Pomaga dieta bogata w białko, regularny trening siłowy, zmiana nawyków żywieniowych jeszcze w trakcie kuracji, regularne ważenie się oraz kontrola ciśnienia, cholesterolu i cukru po zakończeniu leczenia.
Leki na odchudzanie to potężne narzędzie, ale nie wyłącznik problemu. Najlepiej chronią efekt ci, którzy w trakcie kuracji budują nawyki na czas po niej. 🥗
Źródła: West S. i wsp., „Weight regain after cessation of medication for weight management: systematic review and meta-analysis”, The BMJ, 7 stycznia 2026, 392:e085304; Wilding J. P. H. i wsp., „Weight regain and cardiometabolic effects after withdrawal of semaglutide: The STEP 1 trial extension”, Diabetes, Obesity and Metabolism, 2022; Aronne L. J. i wsp., „Continued Treatment With Tirzepatide for Maintenance of Weight Reduction in Adults With Obesity: The SURMOUNT-4 Randomized Clinical Trial”, JAMA, 2024; Wilding J. P. H. i wsp., „Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity”, New England Journal of Medicine, 2021; podkast „No Appointment Necessary”.
