Anna Kocur
Jest sobota. W tygodniu budzik dzwoni o 6:15, a dziś pewnie przespałeś do dziewiątej, bo wczoraj film skończył się po północy. Brzmi jak zasłużony odpoczynek, ale badacze z Harvardu przyjrzeli się ponad milionowi nocy i wyszło im coś niewygodnego: u osób, którym godziny snu skaczą z nocy na noc, poważne problemy z sercem zdarzały się o 20 do 23 proc. częściej. 😴
📌 W skrócie
- ⌚ Naukowcy przeanalizowali ponad milion nocy 10 362 dorosłych, którzy nosili opaski mierzące sen.
- ❤️ Nieregularne pory zasypiania i wstawania łączyły się z o 20 do 23 proc. wyższym ryzykiem zawału, udaru i niewydolności serca.
- ⏰ Gdy długość snu wahała się średnio o 29 minut więcej, ryzyko rosło o 24 proc.
- 🛏️ Autor badania radzi kłaść się i wstawać o podobnej porze także w weekend.
Co dokładnie sprawdzili naukowcy?
Badanie zaprezentowano na kongresie American Heart Association, który od 6 do 9 listopada 2026 roku odbywał się w Chicago. Zespół, którym kierował dr Nguyen Minh Tuan Viet, neurolog z Boston Children’s Hospital i Harvard Medical School, sięgnął po dane z amerykańskiego programu badawczego All of Us, prowadzonego przez Narodowe Instytuty Zdrowia (NIH).
Pod lupę trafiło 10 362 dorosłych. Średnio mieli 53 lata, a blisko 7 na 10 stanowiły kobiety. Na starcie nikt z nich nie chorował na serce ani na choroby metaboliczne. Wszyscy nosili urządzenie, które przez około pół roku zapisywało, o której zasypiają, kiedy wstają i jak długo śpią. Potem badacze sprawdzali, co działo się z ich zdrowiem przez średnio 3,7 roku.
Łącznie zebrano dane z ponad miliona nocy. Wzięto pod uwagę także wiek, płeć, wykształcenie, dochody, palenie, picie alkoholu i stan zdrowia psychicznego, żeby te czynniki nie zafałszowały wyniku.
Ile tracimy na rozjechanych godzinach snu?
Najważniejszy wniosek dotyczy regularności, a nie samej długości snu. Osoby, które kładły się i wstawały o bardzo różnych porach, częściej przechodziły zawał, udar albo trafiały do lekarza z niewydolnością serca.
🛌 Sen a serce: najważniejsze liczby z badania
| Co mierzono | Wynik |
|---|---|
| Zmienne pory zasypiania i wstawania | ryzyko zawału, udaru i niewydolności serca wyższe o 20 do 23 proc. |
| Długość snu wahająca się o 29 minut więcej | ryzyko chorób serca wyższe o 24 proc., niewydolności serca o 20 proc. |
| Więcej pełnych cykli snu w nocy | ryzyko migotania przedsionków niższe o 28 proc. |
| Nietypowo długi cykl snu | ryzyko zawału lub udaru wyższe o 55 proc. |
Dla porównania: wahanie o 29 minut to mniej więcej tyle, ile dzieli zwykły wtorek od piątku, kiedy zostajemy dłużej przy serialu. Na pierwszy rzut oka drobiazg, w skali kilku lat już nie.
Dlaczego winny bywa właśnie weekend?
Dr Viet zwrócił uwagę, że zwykle skupiamy się na tym, czy śpimy osiem godzin, a umyka nam stały rytm. Jak tłumaczył w komunikacie American Heart Association, nieregularność snu bierze się najczęściej z weekendów: w piątek kładziemy się trochę później, w sobotę wstajemy później i tak rozjeżdża się cały tydzień.
Specjaliści nazywają to społecznym jet lagiem. Organizm w poniedziałek rano zachowuje się tak, jakby wrócił z podróży przez kilka stref czasowych. Zegar biologiczny nie nadąża, a on steruje między innymi ciśnieniem krwi, poziomem hormonów i pracą serca.
Autor badania podkreśla jednak dobrą wiadomość. Według niego stałe godziny kładzenia się i budzenia przez cały tydzień to coś, nad czym wiele osób ma realną kontrolę. W przeciwieństwie do genów czy wieku.
Czy to znaczy, że weekendowe odsypianie szkodzi?
Nie tak prosto. Prof. Marie-Pierre St-Onge z Columbia University Irving Medical Center, która kieruje tam ośrodkiem badań nad snem i rytmem dobowym, a w badaniu nie brała udziału, studzi emocje. W komentarzu dla AHA zaznaczyła, że wciąż brakuje danych, które potwierdzałyby, że sama regularność snu bezpośrednio wpływa na ryzyko chorób serca.
To ważne zastrzeżenie. Badanie jest obserwacyjne, więc pokazuje związek, a nie dowód przyczyny. Sen mierzono opaskami w domu, a nie w laboratorium snu, a wyniki pochodzą ze streszczenia kongresowego, które nie przeszło jeszcze pełnej recenzji w czasopiśmie naukowym.
Prof. St-Onge dodała jednak, że stały harmonogram snu może pomóc w tym, żeby po prostu spać dłużej i lepiej. A to już ma dobrze udokumentowany wpływ na zdrowie. Więcej o tym, co dzieje się z organizmem w nocy, przeczytasz w naszym poradniku o fazach snu.
Jak wyrównać rytm snu bez rezygnowania z weekendu?
Nie trzeba zrywać się w sobotę o szóstej. Wystarczy kilka prostych zasad, które łatwo wprowadzić od dziś:
- ⏰ Różnica do godziny. Staraj się, żeby w weekend wstawać najwyżej godzinę później niż w tygodniu.
- 🌅 Światło zaraz po przebudzeniu. Odsłoń okno albo wyjdź na krótki spacer. Poranne światło ustawia zegar biologiczny na cały dzień.
- 😴 Krótka drzemka zamiast spania do południa. Jeśli tydzień był ciężki, lepiej zdrzemnąć się po obiedzie na 20 minut, niż przesuwać pobudkę o trzy godziny.
- ☕ Ostatnia kawa wcześniej. Kofeina wypita po południu potrafi przesunąć zasypianie, o czym pisaliśmy przy badaniach o kawie i śnie.
- 📱 Stała pora odkładania telefonu. Ustaw przypomnienie na tę samą godzinę każdego wieczoru.
Jeśli mimo regularnych godzin budzisz się zmęczony, chrapiesz albo w nocy masz kołatanie serca, warto porozmawiać z lekarzem rodzinnym. To mogą być sygnały problemów, których samo wcześniejsze kładzenie się nie rozwiąże.
Uwaga: artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
Źródło: komunikat American Heart Association o badaniu zaprezentowanym na kongresie Scientific Sessions 2026.
A wy w weekend odsypiacie do południa czy wstajecie o tej samej porze co zwykle? 👇
