Voyager 1 w środę będzie dzień świetlny od Ziemi. Na pokładzie leci też pozdrowienie po polsku

Wyślij wiadomość dziś przed obiadem, a odpowiedź dostaniesz pojutrze. Tak właśnie wygląda od przyszłego tygodnia rozmowa z sondą Voyager 1. W środę 18 listopada o 11:16 czasu polskiego sonda wystrzelona w 1977 roku znajdzie się dzień świetlny od Ziemi, czyli tak daleko, że nawet światło leci do niej całą dobę. 🚀

Co to właściwie jest dzień świetlny?

To odległość, jaką światło pokonuje w ciągu doby. Światło gna z prędkością prawie 300 tys. km na sekundę, więc w 24 godziny przebywa około 25,9 mld km. To mniej więcej 173 razy więcej niż dzieli Ziemię od Słońca.

Według wyliczeń NASA, na które powołuje się serwis EarthSky, Voyager 1 przekroczy tę granicę 18 listopada 2026 roku o 10:16:07 czasu uniwersalnego. W Polsce będzie wtedy 11:16.

Jak sonda wytrzymała prawie pół wieku?

Voyager 1 wystartował 5 września 1977 roku, nieco ponad dwa tygodnie po swoim bliźniaku Voyagerze 2. Obie sondy wykorzystały rzadkie ustawienie wielkich planet, które zdarza się raz na około 175 lat, i dzięki temu po drodze odwiedziły Jowisza i Saturna. Voyager 2 jako jedyny w historii zajrzał też do Urana i Neptuna.

W sierpniu 2012 roku Voyager 1 przekroczył heliopauzę, czyli granicę, gdzie kończy się wiatr słoneczny, i jako pierwszy obiekt zbudowany przez człowieka wleciał w przestrzeń międzygwiazdową. Dziś mknie z prędkością około 17 km na sekundę.

Sonda zasilana jest przez generatory jądrowe, które z roku na rok dają coraz mniej prądu. Inżynierowie z laboratorium JPL wyłączają więc kolejne urządzenia, żeby wystarczyło energii na te najważniejsze. W kwietniu 2026 roku uśpiono jeden z ostatnich działających przyrządów naukowych, z możliwością jego ponownego włączenia. Mimo to Voyager 1 wciąż wysyła dane na Ziemię.

Czy zobaczymy Voyagera z Polski?

Niestety nie. Sonda jest zbyt mała i zbyt daleko, by dostrzec ją nawet przez największe teleskopy. Jej sygnał odbierają tylko gigantyczne anteny sieci Deep Space Network w Kalifornii, Hiszpanii i Australii.

Można za to spojrzeć w jej kierunku. Voyager 1 leci w stronę gwiazdozbioru Wężownika. W listopadzie ta część nieba chowa się za horyzontem krótko po zachodzie Słońca, więc najlepiej patrzeć nisko na zachód zaraz po zmroku, gdy tylko pozwoli pogoda.

Jak dołączyć do światowego „mrugnięcia” do sondy?

NASA przygotowała akcję, w której może wziąć udział każdy. We wtorek 17 listopada, po zachodzie Słońca, wystarczy wyjść na balkon albo do ogrodu i latarką, telefonem lub inną lampką nadać litery V, G i R, czyli skrót od Voyagera, alfabetem Morse’a. W Polsce Słońce zachodzi tego dnia między 15:30 a 16:00, zależnie od regionu.

• V: trzy krótkie błyski i jeden długi (· · · −)
• G: dwa długie i jeden krótki (− − ·)
• R: krótki, długi, krótki (· − ·)

Sonda oczywiście tego nie zobaczy, ale to piękny pomysł na wieczór z dziećmi. Szczegóły akcji i dokładną godzinę podaje EarthSky, a NASA wyjaśnia, czym jest dzień świetlny, na stronie Night Sky Network.

Co mówi Polak z płyty Voyagera?

Na pokładzie obu sond leci Złota Płyta, przygotowana przez zespół Carla Sagana na wypadek, gdyby kiedyś znalazła ją obca cywilizacja. Są na niej dźwięki Ziemi, muzyka z różnych stron świata, 116 obrazów i pozdrowienia w 55 językach. Jednym z nich jest polski. Z kosmicznej płyty płyną słowa: „Witajcie, istoty z zaświatów”.

Sagan pisał, że wysłanie takiej „butelki” w kosmiczny ocean mówi coś bardzo optymistycznego o życiu na naszej planecie. Płytę pokryto uranem 238, którego okres połowicznego rozpadu wynosi około 4,5 mld lat, więc w przyszłości będzie można odczytać, jak dawno ją wysłano.

Jeśli lubicie takie widowiska, zapiszcie sobie też w kalendarzu najbliższe Leonidy, które maksimum osiągną w nocy z 17 na 18 listopada, kilka godzin przed tym, jak Voyager przekroczy swoją granicę.

Wyjdziecie we wtorek wieczorem z latarką, żeby „pomachać” do Voyagera?