Kanapka z pomidorem na śniadanie, makaron z sosem na obiad. Dla wielu z nas to zwykły dzień, a włoscy lekarze sprawdzili, co taki jadłospis robi z wątrobą. U dorosłych ze stłuszczeniem wątroby 200 g surowych pomidorów i 50 g sosu pomidorowego dziennie przez 6 tygodni dało prawie dwa razy większy spadek tłuszczu w wątrobie niż sama dieta bez pomidorów. 🍅
📌 W skrócie
- 🇮🇹 Badanie POMOSANO objęło 79 dorosłych z chorobą stłuszczeniową wątroby (MASLD).
- 🍅 Grupa jedząca codziennie pomidory i sos miała spadek stłuszczenia o 35 dB/m, grupa bez pomidorów o 18 dB/m.
- ⚖️ Efekt pojawił się bez zmiany masy ciała, BMI i obwodu talii.
- 🩺 Polski hepatolog: stłuszczenie wątroby ma już co trzeci Polak.
Co dokładnie sprawdzili naukowcy?
Badanie przeprowadził zespół z Narodowego Instytutu Gastroenterologii IRCCS „Saverio de Bellis” w Bari, a wyniki ukazały się w czasopiśmie „Nutrients”. Pierwszą autorką jest Rossella Tatoli. Do badania zakwalifikowano 79 dorosłych z rozpoznaną stłuszczeniową chorobą wątroby związaną z zaburzeniami metabolicznymi (MASLD) i BMI nie wyższym niż 30.
Uczestników losowo podzielono na dwie grupy. 42 osoby przez 6 tygodni codziennie zjadały 200 g surowych pomidorów i 50 g sosu pomidorowego. Pozostałe 37 osób jadło w tym czasie bez pomidorów. Wszyscy dostali te same ogólne zalecenia żywieniowe i mieli nie zmieniać stylu życia.
Ilość tłuszczu w wątrobie mierzono nieinwazyjnie aparatem FibroScan, który podaje tzw. wskaźnik CAP. Im niższy wynik, tym mniej tłuszczu w narządzie.
Ile tłuszczu ubyło z wątroby?
Wskaźnik CAP spadł w obu grupach, co badacze tłumaczą samymi zaleceniami dietetycznymi. Różnica była jednak wyraźna. W grupie bez pomidorów mediana spadku wyniosła 18 dB/m, a w grupie jedzącej pomidory i sos aż 35 dB/m. Po 6 tygodniach to właśnie miłośnicy pomidorów mieli istotnie niższe wyniki.
Najciekawsze jest to, czego nie zmieniło badanie. Masa ciała, BMI, obwód talii i sztywność wątroby pozostały w obu grupach na podobnym poziomie. Autorzy łączą efekt z likopenem i innymi przeciwutleniaczami z pomidorów, a nie z odchudzaniem.
🍅 Ile to jest na talerzu?
| Porcja z badania | Mniej więcej w kuchni |
|---|---|
| 200 g surowych pomidorów | 2 średnie pomidory albo ok. 12 koktajlowych |
| 50 g sosu pomidorowego | ok. 3 łyżki passaty lub domowego sosu |
| Czas | codziennie przez 6 tygodni |
Czy to dotyczy także Polaków?
Jak najbardziej. Dr hab. n. med. Jerzy Jaroszewicz, kierownik Katedry Chorób Zakaźnych i Hepatologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, mówił w rozmowie z WP abcZdrowie o wynikach dużego badania mieszkańców Białegostoku: „Stwierdziliśmy, że co trzeci Polak ma stłuszczenie wątroby”. Według niego chorobę stłuszczeniową ma już ok. 8 mln Polaków, a główną winę ponosi dieta zachodnia, czyli „dużo tłuszczu, dużo cukru, dużo przetworzonej żywności”.
Problem w tym, że stłuszczona wątroba zwykle nie boli. Prof. dr hab. n. med. Maciej Gonciarz w podcaście „Pacjent w centrum” serwisu Pacjenci.pl ostrzegał: „Nie wolno bagatelizować stłuszczenia wątroby przekonaniem, że skoro jest to problem powszechny, to nie wymaga on uwagi”. Nieleczona choroba może prowadzić do zapalenia, włóknienia, a nawet marskości. Więcej o objawach przeczytasz w naszym poradniku o stłuszczeniowej chorobie wątroby.
Jak jeść pomidory zimą, żeby miało to sens?
W listopadzie świeże pomidory bywają drogie i mało aromatyczne, ale nie trzeba z nich rezygnować. Kilka prostych patentów:
- 🥫 Postaw na passatę i pomidory z puszki. Likopen po podgrzaniu przyswaja się lepiej, dlatego sos jest cennym uzupełnieniem surowych pomidorów. Pisaliśmy już, że sos pomidorowy wypadał w badaniach lepiej niż kapsułki z likopenem.
- 🫒 Dodaj łyżkę oliwy. Likopen rozpuszcza się w tłuszczu, więc odrobina oliwy w sosie pomaga go wchłonąć.
- 🍅 Wybieraj koktajlowe. Zimą zwykle są słodsze niż duże pomidory z marketu.
- 🧂 Czytaj etykiety. Ketchup i gotowe sosy do makaronu często mają dużo cukru i soli. Najlepsza jest passata bez dodatków.
Pamiętaj też, że to małe badanie i krótka obserwacja. Pomidory nie zastąpią ruchu ani zdrowej wagi. W innym badaniu, które opisywaliśmy, kluczowa okazała się utrata 5 proc. masy ciała.
Kiedy iść do lekarza?
Warto poprosić lekarza rodzinnego o USG jamy brzusznej i badanie enzymów wątrobowych (ALT, AST), jeśli masz nadwagę, obwód talii powyżej normy, cukrzycę typu 2, nadciśnienie albo wysoki cholesterol. Sygnałem bywa też przewlekłe zmęczenie i uczucie pełności pod prawym łukiem żebrowym. Pełne wyniki badania POMOSANO znajdziesz w czasopiśmie „Nutrients”.
Uwaga: artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
A Wy ile pomidorów zjadacie zimą? Stawiacie na świeże czy na passatę?
