Śniadanie o dziewiątej, ostatni posiłek przed piątą po południu, a potem nic do rana. Tak wygląda popularny post przerywany 16:8, który wiele osób stosuje, żeby schudnąć i odciążyć wątrobę. Hiszpańscy naukowcy przez 12 tygodni sprawdzali to na 197 dorosłych i doszli do prostego wniosku: dla stłuszczonej wątroby nie liczy się to, o której godzinie jesz, tylko to, czy schudniesz co najmniej 5 proc. masy ciała. 🥗
📌 W skrócie
- 🔬 Badacze z Granady i Nawarry podzielili 197 osób z nadwagą lub otyłością na cztery grupy, trzy z nich jadły tylko w 8-godzinnym oknie.
- ⏰ Okno poranne, popołudniowe i wybrane samodzielnie dały wątrobie podobny efekt. Żadne nie było lepsze od pozostałych.
- ⚖️ Najwięcej tłuszczu z wątroby ubyło u osób, które straciły co najmniej 5 proc. masy ciała.
- 🫒 Wszyscy uczestnicy dostali te same zasady jedzenia oparte na diecie śródziemnomorskiej.
Co dokładnie sprawdzili naukowcy?
Badanie prowadzili naukowcy z Uniwersytetu w Granadzie i Uniwersytetu Publicznego Nawarry. Kierowali nim prof. Jonatan Ruiz Ruiz i prof. Idoia Labayen. Wyniki opisano 11 listopada 2026 roku w czasopiśmie JHEP Reports, wydawanym przez Europejskie Stowarzyszenie Badań nad Wątrobą.
W badaniu wzięło udział 197 osób w wieku od 30 do 60 lat z nadwagą lub otyłością. Wszyscy przeszli ten sam kurs zdrowego odżywiania oparty na diecie śródziemnomorskiej. Jedna grupa poprzestała na tych zaleceniach. Trzy pozostałe dodatkowo jadły tylko przez 8 godzin dziennie: rano (mniej więcej od 9:00 do 17:00), po południu (od 14:00 do 22:00) albo w oknie wybranym samodzielnie, które średnio przypadało od 12:20 do 20:00.
Tłuszcz w wątrobie mierzono rezonansem magnetycznym na początku i po 12 tygodniach. Sprawdzano też inne wskaźniki pracy wątroby oraz skład bakterii jelitowych.
Czy post przerywany odchudza wątrobę?
Tłuszczu w wątrobie ubyło we wszystkich trzech grupach z oknem żywieniowym. Różnica w porównaniu z grupą, która tylko zdrowo jadła, okazała się jednak zbyt mała, żeby uznać ją za statystycznie istotną. Nie było też różnic między oknem porannym, popołudniowym i wybranym samodzielnie, ani w składzie bakterii jelitowych.
Kluczowa okazała się waga. Od 40 do 45 proc. osób stosujących okno żywieniowe schudło co najmniej 5 proc. masy ciała. To właśnie u nich, a także u osób, które już na starcie miały stłuszczoną wątrobę, tłuszczu w wątrobie ubyło najwięcej. Wcześniejsza analiza tego samego badania, opisana w Nature Medicine, wykazała, że uczestnicy z oknem żywieniowym tracili średnio o 3 do 4 kg więcej niż grupa kontrolna.
Co mówią autorzy badania?
Pierwszymi autorami pracy są Manuel Dote Montero, dziś badacz w amerykańskim Narodowym Instytucie Cukrzycy, Chorób Układu Pokarmowego i Nerek (NIDDK), oraz Antonio Clavero Jimeno z Uniwersytetu w Granadzie. W komunikacie uczelni zaznaczają, że wyniki „nie sugerują, że post przerywany jest nieskuteczny”.
Dodają jednak, że wybór okna porannego, późnego czy dowolnego „nie wydaje się dawać żadnej dodatkowej korzyści dla zdrowia wątroby”. Ich zdaniem „najważniejsze wydaje się wybranie strategii, która ułatwia klinicznie istotną utratę masy ciała”. Mówiąc prościej: lepiej jeść w sposób, który da się utrzymać miesiącami, niż trzymać się zegarka na siłę.
Ile kilogramów to 5 proc. masy ciała?
Próg 5 proc. brzmi skromnie, ale dla wątroby robi różnicę. W praktyce to kilka kilogramów, rozłożonych na kilka miesięcy.
⚖️ Ile trzeba schudnąć, żeby przekroczyć próg 5 proc.
| Masa ciała | 5 proc. to |
|---|---|
| 70 kg | 3,5 kg |
| 80 kg | 4 kg |
| 90 kg | 4,5 kg |
| 100 kg | 5 kg |
| 110 kg | 5,5 kg |
Polscy specjaliści od lat mówią podobnie. Prof. Magdalena Olszanecka-Glinianowicz, prezes Polskiego Towarzystwa Badań nad Otyłością, w rozmowie z serwisem Wartowiedziec.pl przy kampanii „Weź wątrobę do lekarza” radziła odchudzanie „nie szybko i dużo, ale wolno i długotrwale”. Ostrzegała też przed samodzielnymi próbami bez konsultacji z lekarzem.
Co to oznacza dla Ciebie?
Jeśli post przerywany Ci służy, nie ma powodu z niego rezygnować. Badanie pokazuje tylko, że godziny jedzenia nie są magicznym przełącznikiem. Ważniejsze jest to, co ląduje na talerzu: warzywa, kasze, rośliny strączkowe, ryby, oliwa zamiast smażenia na głębokim tłuszczu i mniej słodkich napojów. Zasady takiego jadłospisu znajdziesz w tekście o diecie śródziemnomorskiej, a różne schematy okien żywieniowych w poradniku o poście przerywanym 16/8 i 5:2.
Stłuszczenie wątroby długo nie boli i często wychodzi przypadkiem, na USG brzucha albo w podwyższonych próbach wątrobowych. Na świecie dotyczy około co trzeciego dorosłego, częściej osób z dużym obwodem talii, cukrzycą typu 2 i nadciśnieniem. Jak je rozpoznać i jakie badania zrobić, opisujemy w artykule o stłuszczeniowej chorobie wątroby. Pełną pracę naukowców można przeczytać w czasopiśmie JHEP Reports.
Próbowaliście jeść w 8-godzinnym oknie? Pomogło schudnąć, czy wróciliście do starych godzin?
Uwaga: artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
