w

Cukrzyca po 50. roku życia bywa pierwszym sygnałem raka trzustki. Lekarka mówi, kiedy to sprawdzić

Pomiar cukru we krwi glukometrem w domu
Fot. Anelya Topoleva, CC BY SA 4.0, Wikimedia Commons

Masz 55 lat, nigdy nie miałeś kłopotów z cukrem, a w ostatnich badaniach lekarz nagle mówi: cukrzyca. Do tego waga spada, choć nie jesteś na diecie. Lekarka z kliniki chirurgii onkologicznej Wojskowego Instytutu Medycznego przypomina, że świeżo rozpoznana cukrzyca typu 2 po pięćdziesiątce bywa jednym z pierwszych sygnałów raka trzustki, nowotworu, który zwykle długo nie daje innych objawów.

📌 W skrócie

  • 🩸 Nowa cukrzyca po 50. roku życia może być zarówno czynnikiem ryzyka, jak i pierwszym objawem raka trzustki.
  • 📊 W badaniu Mayo Clinic u około 1 na 100 osób z nową cukrzycą w tym wieku w ciągu 3 lat wykryto ten nowotwór.
  • ⚖️ Szczególnie niepokojąca jest cukrzyca, która pojawia się razem z chudnięciem bez diety.
  • 🎗️ W czwartek 19 listopada przypada Światowy Dzień Raka Trzustki.

Dlaczego cukrzyca może mieć związek z trzustką?

Trzustka to narząd, który produkuje insulinę. Gdy rozwija się w niej guz, potrafi zaburzyć jej pracę na długo przed tym, zanim pojawi się ból czy żółtaczka. Dlatego u części chorych pierwszym sygnałem nie jest nic z brzucha, tylko wynik glukozy we krwi.

Zwraca na to uwagę dr Katarzyna Baumgart-Gryn z Kliniki Chirurgii Ogólnej, Onkologicznej, Metabolicznej i Torakochirurgii Wojskowego Instytutu Medycznego, która mówiła o tym w rozmowie z portalem Polityka Zdrowotna. Jak podkreśla, sygnałem do sprawdzenia trzustki powinna być „świeżo rozpoznana cukrzyca typu 2 u osoby po 50. roku życia”. Według lekarki taka cukrzyca może być czynnikiem ryzyka, ale też jednym z pierwszych objawów rozwijającego się nowotworu.

Obok cukrzycy lekarka wymienia też inne sygnały ostrzegawcze: żółtaczkę, niezamierzoną utratę masy ciała i przewlekłe osłabienie.

Jak duże jest to ryzyko?

Najczęściej przywoływane są wyniki badania Mayo Clinic opublikowanego w czasopiśmie „Gastroenterology”. Zespół dr. Suresha Chariego przeanalizował dane 2122 mieszkańców amerykańskiego Rochester w wieku 50 lat i więcej, u których rozpoznano cukrzycę. Okazało się, że w ciągu trzech lat od diagnozy rak trzustki pojawił się u około 1 proc. z nich. To mniej więcej osiem razy częściej niż u przeciętnej osoby w tym samym wieku.

Warto spojrzeć na tę liczbę spokojnie. Oznacza ona, że u zdecydowanej większości osób z nową cukrzycą przyczyną jest po prostu cukrzyca typu 2, związana z wiekiem, wagą i stylem życia. W Polsce choruje na nią już 3,46 mln dorosłych według danych NFZ. Chodzi o to, by przy nowej diagnozie nie zamykać tematu na samym leczeniu cukru, gdy coś w obrazie się nie zgadza.

📊 Rak trzustki w liczbach

Zachorowania w Polsce rocznie (KRN)ok. 3700 mężczyzn i 3400 kobiet
Chorzy kwalifikujący się do operacjiok. 20 proc.
Szansa na 5 lat życia przy wykryciu na etapie operacyjnymnawet 50 proc.
Rak trzustki w ciągu 3 lat od nowej cukrzycy po 50. roku życia (Mayo Clinic)ok. 1 na 100 osób

Czemu tak ważne jest wczesne wykrycie?

Rak trzustki należy do najtrudniejszych nowotworów, bo zwykle rozwija się po cichu. Według dr Baumgart-Gryn do operacji, która daje realną szansę na wyleczenie, kwalifikuje się tylko około 20 proc. chorych. Reszta trafia do lekarza, gdy guz jest już zbyt zaawansowany.

Różnica w rokowaniu jest ogromna. „Nawet 50 proc. pacjentów ma szansę na 5-letnie przeżycie”, mówi lekarka o chorych, u których nowotwór wykryto na etapie pozwalającym na operację. Dlatego tak duże znaczenie mają objawy, które łatwo zrzucić na wiek czy przemęczenie. Więcej o tym, jak rozpoznać tę chorobę, piszemy w tekście rak trzustki: objawy, przyczyny i leczenie.

Kiedy iść do lekarza?

Nie każda nowa cukrzyca jest powodem do niepokoju, ale kilka sytuacji warto omówić z lekarzem rodzinnym albo diabetologiem:

  • cukrzyca pojawiła się po 50. roku życia, choć nie masz nadwagi ani cukrzycy w rodzinie,
  • od diagnozy chudniesz, mimo że jesz normalnie i nie zmieniłeś diety,
  • cukier szybko się pogarsza, mimo leczenia i stosowania zaleceń,
  • pojawiło się zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz albo jasny stolec,
  • od tygodni czujesz osłabienie i ból w nadbrzuszu promieniujący do pleców.

O tym, czy i jakie badania obrazowe trzustki są potrzebne, decyduje lekarz po rozmowie i badaniu. Ważne, żeby sam pacjent powiedział o wszystkich objawach, także o spadku wagi, który przy cukrzycy bywa błędnie brany za dobrą wiadomość.

Co jeszcze zwiększa ryzyko raka trzustki?

Do czynników ryzyka lekarze zaliczają przede wszystkim palenie papierosów, otyłość, długotrwałe zapalenie trzustki oraz przypadki tego nowotworu w rodzinie. Część z nich można ograniczyć: rzucenie palenia i utrzymanie prawidłowej masy ciała to najprostsze, co każdy może zrobić dla swojej trzustki. Przy cukrzycy liczy się też dieta, o czym pisaliśmy przy okazji badania o tym, jak garść orzeszków ziemnych dziennie wiąże się z niższym ryzykiem cukrzycy.

Światowy Dzień Raka Trzustki, obchodzony w trzeci czwartek listopada, w tym roku przypada 19 listopada. To dobry moment, by porozmawiać o tych objawach z rodzicami i dziadkami, którzy właśnie usłyszeli diagnozę cukrzycy.

Uwaga: artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.

Czy ktoś z waszych bliskich dostał diagnozę cukrzycy po pięćdziesiątce? Lekarz sprawdzał wtedy coś więcej niż sam cukier? 👇

Napisane przez Anna Kocur

Anna Kocur, redaktorka i dziennikarka specjalizująca się w tematyce zdrowia, snu i zdrowego stylu życia. Od lat przystępnie tłumaczy wyniki badań i zalecenia ekspertów, dbając o to, by treści na Sztosowe.pl były rzetelne, aktualne i praktyczne. Najchętniej pisze o profilaktyce, dobrych nawykach, diecie oraz higienie snu i regeneracji. Wierzy, że największą różnicę robią małe, codzienne zmiany. Prywatnie miłośniczka porannych spacerów i dobrej książki przed snem. Uwaga: artykuły mają charakter informacyjny i nie zastępują porady lekarskiej.