Wracasz z pracy we wtorek 24 listopada, jest dopiero po 16:00, a nad dachami po wschodniej stronie nieba wisi ogromna, pomarańczowa tarcza. To będzie listopadowy superksiężyc: pełnia wypada tego dnia o 15:53 czasu polskiego, gdy Księżyc znajdzie się około 360,8 tys. km od Ziemi, o ponad 23 tys. km bliżej niż średnio. Najlepiej widać go zaraz po zmroku, nisko nad północno-wschodnim horyzontem.
📌 W skrócie
- 🌕 Pełnia: wtorek 24 listopada, godz. 15:53. Księżyc wschodzi nad Polską między 14:40 a 15:10, więc o zmroku jest już nad horyzontem.
- 🧭 Patrz na północny wschód, nisko nad horyzontem. Wystarczy gołe oko.
- ✨ Tuż obok będą Plejady, a dzień później Uran znajdzie się w opozycji.
- 📅 To nie koniec: superpełnia 24 grudnia będzie najbliższą pełnią całego 2026 roku.
O której i gdzie patrzeć z Polski?
Moment pełni przypada na 15:53, ale Księżyc pojawi się nad horyzontem jeszcze wcześniej. Według naszych obliczeń dla największych miast wschodzi w Gdańsku ok. 14:41, w Warszawie ok. 14:46, w Krakowie ok. 15:03, a we Wrocławiu ok. 15:09. Za dnia będzie jednak blady i trudny do wypatrzenia.
Prawdziwe widowisko zacznie się po zachodzie Słońca, czyli po 15:30. Księżyc będzie wtedy nisko nad północno-wschodnim horyzontem, na azymucie ok. 45 do 48 stopni. Nisko nad ziemią wydaje się większy, a światło przechodzące przez grubą warstwę atmosfery barwi go na pomarańczowo.
🌕 Kiedy wschodzi Księżyc 24 listopada
| Miasto | Wschód Księżyca | Zachód Słońca |
|---|---|---|
| Gdańsk | ok. 14:41 | ok. 15:33 |
| Warszawa | ok. 14:46 | ok. 15:33 |
| Kraków | ok. 15:03 | ok. 15:47 |
| Wrocław | ok. 15:09 | ok. 15:54 |
Godziny dla płaskiego horyzontu, czas polski. Budynki i drzewa mogą opóźnić moment, w którym zobaczysz tarczę.
Do obserwacji nie potrzeba lornetki ani teleskopu. Warto za to znaleźć miejsce z odsłoniętym widokiem na wschód: pole, brzeg jeziora, wyższe piętro bloku albo wzgórze za miastem. Najwięcej zależy od chmur, a te pod koniec listopada w Polsce bywają uparte.
Czy to naprawdę superksiężyc?
Tak, choć sam termin nie jest naukowy. NASA nazywa tak pełnię, która wypada blisko perygeum, czyli punktu orbity, w którym Księżyc jest najbliżej Ziemi. Średnia odległość Księżyca od nas to 384,4 tys. km. W chwili pełni 24 listopada będzie to około 360,8 tys. km, a perygeum przypadnie dzień później, 25 listopada.
Według serwisu Star Walk tarcza będzie o około 6,5 proc. większa i o 13,5 proc. jaśniejsza niż przy pełni w średniej odległości. Często słyszy się o Księżycu „14 proc. większym i 30 proc. jaśniejszym”, ale te liczby porównują superpełnię z pełnią w najdalszym punkcie orbity. Gołym okiem różnicę trudno zauważyć bez porównania, za to jasna, nisko wisząca tarcza zawsze robi wrażenie.
W tradycji północnoamerykańskiej listopadowa pełnia nazywana jest Bobrzym Księżycem, bo w tym czasie bobry kończyły przygotowania do zimy.
Co jeszcze zobaczymy na niebie w tym tygodniu?
Listopadowe niebo ma kilka atrakcji na najbliższe dni. Pierwsza już dziś: w nocy z 17 na 18 listopada przypada maksimum Leonidów. Księżyc w pierwszej kwadrze zajdzie ok. 23:00, więc najlepsza będzie druga połowa nocy. Szczegóły opisaliśmy w tekście o tym, kiedy i gdzie patrzeć na Leonidy.
- 20 listopada (piątek), ok. 16:40: Księżyc ok. 5 stopni nad Saturnem, tuż po zmroku.
- 21 listopada: Merkury w największej odległości od Słońca na porannym niebie, ale nisko, przyda się lornetka.
- 24 listopada: superpełnia obok gromady Plejad w gwiazdozbiorze Byka. Blask Księżyca mocno je przyćmi.
- 25 listopada: opozycja Urana. Planeta będzie ok. 5 stopni pod Plejadami, ale przy jasnym Księżycu potrzebna będzie lornetka i mapa nieba.
Rano nad południowo-wschodnim horyzontem świeci jasna Wenus, a w drugiej połowie nocy w gwiazdozbiorze Lwa widać Jowisza i Marsa, których bliskie spotkanie opisywaliśmy kilka dni temu.
Czy w grudniu będzie jeszcze większy?
Tak. Następna pełnia przypada w Wigilię, 24 grudnia, o 2:28 w nocy. Księżyc będzie wtedy jeszcze bliżej, około 356,7 tys. km od Ziemi. To najbliższa pełnia całego 2026 roku i ostatni superksiężyc w tym roku.
Jeśli 24 listopada nad twoją okolicą będzie pochmurno, nie ma powodu do zmartwień. Dzień przed pełnią i dzień po niej Księżyc wygląda praktycznie tak samo, więc warto zerknąć na wschodnie niebo także 23 i 25 listopada wieczorem. Aktualne informacje o fazach Księżyca i superpełniach publikuje NASA.
Wychodzicie oglądać pełnię, czy wolicie zdjęcia znajomych na Facebooku? 👇
