Cztery lata temu NASA rozbiła statek o asteroidę, żeby sprawdzić, czy da się zepchnąć kosmiczną skałę z kursu. Teraz na miejsce „wypadku” dotarła europejska sonda Hera. Krąży 25 do 30 km od pary asteroid Didymos i Dimorphos, prawie 200 mln km od Ziemi, i przysyła pierwsze zdjęcia, na które naukowcy zareagowali jednym słowem: „wow”. ☄️
📌 W skrócie
- 🛰️ Sonda Europejskiej Agencji Kosmicznej Hera dotarła do układu asteroid Didymos i zaczęła je badać z bliska.
- 💥 W 2022 roku sonda NASA DART uderzyła w mniejszą asteroidę Dimorphos i skróciła jej obieg o około 33 minuty.
- 📸 Pierwsze zdjęcia pokazują nowe głazy, kratery i bruzdy na powierzchni większej asteroidy.
- 🇵🇱 Przy systemie autonomicznej nawigacji sondy pracowali także polscy inżynierowie z firmy GMV.
Co się wydarzyło nad asteroidą?
Hera wystartowała 7 października 2024 roku na rakiecie Falcon 9 z przylądka Canaveral. Po drodze, w marcu 2025 roku, przeleciała obok Marsa. W listopadzie 2026 roku dotarła do celu. Jak podała 11 listopada Europejska Agencja Kosmiczna, sonda wielkości małego samochodu porusza się wokół asteroid z prędkością zaledwie 12 cm na sekundę, czyli wolniej niż spacerujący człowiek.
Kontrolerzy z centrum ESOC w Darmstadt w Niemczech prowadzą ją po tak zwanych „prostokątnych orbitach”. Co trzy dni odpalają silniczki, a potem przez cztery dni sonda dryfuje. Łączność zapewniają cztery anteny o średnicy 35 m w Argentynie, Hiszpanii i Australii. Sygnał z Ziemi leci do sondy około 11 minut.
🔭 Misja Hera w liczbach
| Średnica Didymos | 780 m |
| Średnica Dimorphos | 151 m |
| Odległość sondy od Ziemi | ok. 196,5 mln km |
| Odległość sondy od asteroid | 25 do 30 km |
| Grawitacja na Dimorphos | ok. 200 tys. razy słabsza niż na Ziemi |
| Uderzenie DART | 26.09.2022, 580 kg, 6,1 km/s |
Co widać na pierwszych zdjęciach?
Na początku listopada ESA pokazała zdjęcie Didymos z drugiej strony niż ta, którą sonda DART sfotografowała tuż przed zderzeniem. Główny naukowiec misji Patrick Michel przyznał w rozmowie z serwisem Space.com, że pierwsza reakcja zespołu brzmiała po prostu: „Wow”. Większa asteroida nadal ma charakterystyczny grzbiet wzdłuż równika, ale badacze dostrzegli nowe głazy, kratery i bruzdy.
12 listopada ESA opublikowała kolejne ujęcie, zrobione z odległości 56 km. Widać na nim jedną stronę Didymos, a przy jej górnej krawędzi wyłania się fragment małego księżyca Dimorphos. To pierwsza zapowiedź tego, jak wygląda miejsce zderzenia.
Michael Küppers, naukowiec misji Hera z ESA, mówił, że część materiału wyrzuconego przy uderzeniu mogła przelecieć przez kilometrową szczelinę między asteroidami i opaść na większą z nich. Jak dodał, „przed nami ekscytująca praca, żeby to rozwikłać”. Zdjęcia mają też pokazać, która z komputerowych prognoz skutków uderzenia była trafna.
Po co to wszystko i czy ta asteroida nam grozi?
Didymos i Dimorphos nie zagrażają Ziemi. Wybrano je właśnie dlatego, że to bezpieczny poligon. Chodzi o obronę planetarną: jeśli kiedyś wykryjemy skałę lecącą w naszą stronę, trzeba wiedzieć, czy uderzenie statku zadziała i jak mocno zmieni jej tor.
Test DART się udał. Sonda o masie 580 kg wbiła się w Dimorphos z prędkością 6,1 km/s, skróciła jego obieg wokół Didymos z 11 godzin i 55 minut o około 33 minuty i wyrzuciła w kosmos chmurę pyłu i kamieni ciągnącą się na około 10 tys. km. Hera ma teraz dokładnie zmierzyć masę Dimorphos, krater i skutki zderzenia. Bez tych danych nie da się policzyć, ile naprawdę dało takie „pchnięcie”. O tym, jak naukowcy spierają się o inne tajemnicze obiekty, pisaliśmy niedawno w tekście asteroida czy radziecka sonda.
Gdzie tu polski akcent?
Za system naprowadzania, nawigacji i sterowania sondy odpowiada firma GMV, która ma oddział w Warszawie. Jak opisał serwis Research in Poland, przy autonomicznej nawigacji Hery pracowali też polscy inżynierowie. Ten system jest kluczowy, bo przy 11 minutach opóźnienia sygnału nie da się sterować sondą „na żywo” z Ziemi. Hera sama analizuje obraz asteroid i na tej podstawie wykonuje manewry.
Co dalej?
Według ESA w grudniu ruszy etap szczegółowych badań. Sonda zejdzie na około 20 km od asteroid i będzie latać po łukach w kształcie muszki. W kolejnych miesiącach podleci jeszcze bliżej, a do pracy ruszą dwa małe satelity wielkości pudełka po butach, Milani i Juventas. Juventas ma na koniec wylądować na Dimorphos. Wszystkie nowe zdjęcia ESA publikuje na stronie misji Hera.
A wy myślicie, że ludzkość zdążyłaby obronić się przed groźną asteroidą?
