Natalia Lewandowska
Na parkingu pod blokiem stoi auto z przednimi kołami wykręconymi mocno w bok. Jedni uznają, że kierowca się popisuje, inni, że po prostu nie chciało mu się wyprostować kierownicy. Tymczasem skręcone koła przy parkowaniu mają bardzo konkretne zastosowanie. W San Francisco za ich brak na stromej ulicy dostaje się mandat, a brytyjski kodeks drogowy opisuje tę technikę w osobnej regule. W Polsce mało kto o niej słyszał, choć wzniesień u nas nie brakuje. 🚗
📌 W skrócie
- Na wzniesieniu skręcone koła sprawiają, że w razie awarii hamulca auto oprze się o krawężnik zamiast potoczyć się na jezdnię.
- Z górki: koła do krawężnika. Pod górkę: koła od krawężnika. Bez krawężnika: zawsze w stronę pobocza.
- Polskie przepisy nie każą skręcać kół, ale art. 46 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym wymaga zabezpieczenia auta na postoju.
- Gdy niezabezpieczone auto się stoczy i coś uszkodzi, szkodę pokrywa OC kierowcy. Własny samochód tylko z AC.
- Na płaskim parkingu skręcone koła niczemu nie szkodzą, ale też niczego nie dają.
⛰️ Po co to w ogóle robić
Samochód zaparkowany na spadku trzymają dwie rzeczy: hamulec postojowy i bieg (albo pozycja P w automacie). Obie mogą zawieść. Linka hamulca ręcznego się wyciąga, zimą potrafi przymarznąć w złej pozycji, a zapadka w automatycznej skrzyni nie jest projektowana do tego, by miesiącami dźwigać cały ciężar auta. Skręcone koła to trzecie, czysto mechaniczne zabezpieczenie. Gdy auto zacznie się toczyć, opona po przejechaniu kilku centymetrów oprze się o krawężnik i zadziała jak klin.
Bez tego kilkuset kilogramów stali może zjechać na środek ulicy, uderzyć w inne auto albo przechodnia. Miejski zarząd transportu San Francisco pisze wprost, że chodzi o sytuację, w której zawiodą skrzynia biegów albo hamulec postojowy.
↩️ W którą stronę skręcić koła
W samochodzie z automatem najpierw zaciągnij hamulec postojowy, dopiero potem przestaw dźwignię w P.
Logika jest prosta. Jeśli auto stoi przodem w dół, przy awarii potoczy się do przodu, więc przednie koło skręcone do krawężnika natychmiast się o niego zaprze. Gdy stoi przodem w górę, potoczy się do tyłu. Wtedy koła skręca się od krawężnika, żeby to tylna część przedniej opony uderzyła w krawężnik. Bez krawężnika celem jest to, by samochód zjechał na pobocze lub trawnik, a nie na środek drogi.
💡 Prosty test
Nie jesteś pewny, w którą stronę auto by się potoczyło? Przed zgaszeniem silnika na moment zwolnij hamulec z wciśniętym sprzęgłem, pozwól samochodowi przesunąć się o kilka centymetrów i zobacz, czy koło oparło się o krawężnik. Taki sposób podpowiada kierowcom urząd transportu w San Francisco.
⚖️ Co mówią polskie przepisy
W polskim prawie nie ma przepisu, który wprost kazałby skręcać koła. Jest za to ogólny obowiązek z art. 46 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Kierujący ma w czasie postoju zabezpieczyć pojazd przed uruchomieniem przez osobę niepowołaną oraz zachować inne środki ostrożności niezbędne do uniknięcia wypadku. Na stromym zjeździe skręcenie kół mieści się w tej formule idealnie.
💸 Mandat
Za pozostawienie auta bez zachowania środków ostrożności policja może wystawić mandat. W praktyce to kwoty rzędu 50 do 100 zł, bez punktów karnych. Jeśli sprawa trafi do sądu, art. 97 Kodeksu wykroczeń przewiduje grzywnę do 3000 zł. Ten sam przepis dotyczy kierowców, którzy zostawiają kluczyk w stacyjce albo odchodzą od auta z pracującym silnikiem.
🛡️ Auto się stoczyło. Kto płaci?
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych uznaje za szkodę związaną z ruchem pojazdu także tę, która powstała podczas postoju. Jeśli Twój samochód zjedzie i uderzy w inne auto, płot czy witrynę, poszkodowany dostanie pieniądze z Twojego OC. Ubezpieczyciel może dochodzić zwrotu od kierowcy tylko w kilku wyjątkowych sytuacjach, np. przy jeździe po alkoholu albo ucieczce z miejsca zdarzenia. Niezaciągnięty ręczny do nich nie należy. Szkody we własnym samochodzie pokryje już tylko AC.
Przy takiej szkodzie przyda się porządnie spisane oświadczenie sprawcy kolizji. Warto wiedzieć, co musi się w nim znaleźć, zanim przyjdzie stres.
🌉 Jak to wygląda za granicą
🤔 A na płaskim parkingu?
Tu skręcone koła nie mają żadnej funkcji bezpieczeństwa. Często to zwykły przypadek, bo kierowca wyłączył silnik zaraz po wjechaniu w miejsce. Krążą też popularne teorie, które warto rozbroić:
- „Utrudnia kradzież.” Nie ma dowodów, że skręcone koła zniechęcają złodziei. Fabryczna blokada kierownicy zaskakuje niezależnie od ustawienia kół, a lawety bez problemu zabierają auta z zablokowaną kierownicą.
- „Niszczy zawieszenie.” Samo stanie ze skręconymi kołami nie szkodzi. To dla układu kierowniczego normalna pozycja.
- „Łatwiej wyjechać.” Czasem tak, jeśli miejsce jest ciasne i od razu wiesz, w którą stronę skręcisz. To jednak kwestia wygody, nie techniki.
- „Bo tak wygląda na zdjęciach.” Akurat to prawda. W reklamach aut przednie koła często są lekko skręcone, bo widać wtedy felgę, a samochód wygląda bardziej dynamicznie.
🔧 Czy kręcenie kierownicą w miejscu szkodzi
Skręcanie kół na postoju, czyli „na sucho”, nie jest zabronione, ale nie jest też obojętne dla auta. Opona trze wtedy o asfalt w miejscu i ściera się szybciej, szczególnie gdy kierownica idzie do oporu. W autach z klasycznym hydraulicznym wspomaganiem pompa i pasek pracują pod największym obciążeniem. Mechanicy radzą, by przy parkowaniu skręcać, gdy auto choć trochę się toczy, i nie trzymać kierownicy dłużej na skrajnym wychyleniu.
Przy okazji jesiennych porządków warto też zerknąć na koła z innej strony. Zimne poranki obniżają ciśnienie, a za kilka tygodni przyjdzie pora na zmianę opon na zimowe.
❄️ Ręczny zimą. Uwaga na mróz
W starszych autach z mechanicznym hamulcem postojowym woda potrafi dostać się pod zużyte osłony linek. Przy mrozie linka przymarza i rano hamulec nie chce puścić. Dlatego część kierowców zimą zostawia auto tylko na biegu. Na płaskim terenie to rozsądne, ale producenci, np. Kia w instrukcji obsługi, ostrzegają, żeby nie traktować biegu jako stałego zamiennika hamulca postojowego. Na spadku samo wrzucenie biegu to za mało i właśnie wtedy skręcone koła mają największy sens.
Jeśli ręczny jednak przymarznie, nie ruszaj na siłę. Pomaga postukanie w koło, chwila pracy silnika albo cierpliwość do odwilży. Elektryczne hamulce postojowe w nowszych autach są na ten problem znacznie mniej podatne. A skoro już mowa o mało znanych elementach auta, przeczytaj, do czego służy czwarty pedał w samochodzie.
🚗 Zapamiętaj
Na wzniesieniu stosuj trzy zabezpieczenia naraz: hamulec postojowy, bieg albo P i koła skręcone tak, by auto przy awarii oparło się o krawężnik lub zjechało na pobocze. Zajmuje to dwie sekundy, a może uchronić przed szkodą, za którą zapłaci Twoje OC.
❓ Najczęstsze pytania
W którą stronę skręcić koła, parkując z górki?
Gdy auto stoi przodem w dół i jest krawężnik, przednie koła skręć do krawężnika. W skrzyni manualnej wrzuć wsteczny bieg i zaciągnij hamulec ręczny.
W którą stronę skręcić koła, parkując pod górkę?
Przy krawężniku skręć koła od krawężnika i pozwól autu cofnąć się kilka centymetrów, aż tył opony oprze się o krawężnik. Bez krawężnika skręć koła w stronę pobocza.
Czy w Polsce trzeba skręcać koła przy parkowaniu?
Nie ma takiego wprost sformułowanego obowiązku. Art. 46 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym nakazuje jednak zabezpieczyć auto na postoju i zachować środki ostrożności niezbędne do uniknięcia wypadku.
Kto płaci, gdy zaparkowane auto się stoczy?
Szkody wyrządzone innym pokrywa OC właściciela pojazdu, bo ustawa obejmuje też szkody powstałe podczas postoju. Uszkodzenia własnego auta pokryje tylko AC.
Czy skręcone koła na postoju niszczą zawieszenie?
Nie. Samo pozostawienie skręconych kół nie szkodzi. Szybciej zużywa opony i obciąża wspomaganie dopiero kręcenie kierownicą w miejscu, gdy auto stoi.
Źródła: ustawa Prawo o ruchu drogowym, art. 46; Kodeks wykroczeń, art. 97; ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, art. 34 i 43; California Vehicle Code §22509; SFMTA; NBC Bay Area; UK Highway Code, reguła 252; StVO §14; Auto Świat; Interia Motoryzacja; instrukcja obsługi Kia. Zdjęcie: Tony Webster, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.
