Klaudia Wójcik
Informacja o redukcji etatów zwykle spada na pracowników nagle, na zebraniu, w środku zwyczajnego tygodnia. Pierwsze pytanie, które pada zaraz po niej, brzmi zawsze tak samo: co mi się właściwie należy. Odpowiedź nie zależy od dobrej woli szefa, tylko od kilku liczb zapisanych w ustawie. Od tego, ilu ludzi firma zatrudnia, ilu zwalnia w ciągu 30 dni i jak długo pracujesz w tym miejscu. Rozkładamy zwolnienia grupowe na czynniki pierwsze i pokazujemy, ile wynosi odprawa w 2026 roku oraz czego pracodawca zrobić nie może. 📋
📌 W skrócie
- O zwolnieniach grupowych mówimy dopiero wtedy, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 20 pracowników.
- Drugi warunek to liczba zwalnianych w ciągu 30 dni: 10 osób w małej firmie, 10 procent załogi przy zatrudnieniu 100 do 299 osób, 30 osób w firmie liczącej 300 pracowników lub więcej.
- Odprawa wynosi 1, 2 albo 3 pensje w zależności od stażu u danego pracodawcy.
- Górny limit odprawy to 15-krotność minimalnego wynagrodzenia, czyli w 2026 roku 72 090 zł brutto.
- Odprawa przysługuje też przy zwolnieniu indywidualnym, jeśli powód leży wyłącznie po stronie firmy.
- Pracownik w ciąży i w wieku przedemerytalnym są chronieni, ale ochrona nie jest absolutna.
- Przez rok od zwolnienia masz pierwszeństwo powrotu, jeśli firma znów będzie rekrutować na twoje stanowisko.
⚖️ Kiedy zwolnienia są grupowe, a kiedy zwyczajne
To rozróżnienie ma ogromne znaczenie finansowe, bo cały mechanizm odpraw wynika z osobnej ustawy z 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Żeby przepisy w ogóle weszły w grę, muszą być spełnione jednocześnie dwa warunki.
Pierwszy to wielkość firmy. Pracodawca musi zatrudniać co najmniej 20 pracowników. Jeżeli zatrudnia 19, ustawa go nie dotyczy i przy zwolnieniu nie ma mowy o żadnej odprawie ustawowej, nawet gdy zwalnia całą załogę.
Drugi warunek to skala zwolnień w ciągu 30 dni. Tu progi są ruchome i zależą od liczby zatrudnionych.
Do liczby zwalnianych wlicza się nie tylko wypowiedzenia od pracodawcy, ale też porozumienia stron zawarte z jego inicjatywy, o ile obejmują co najmniej pięć osób.
💡 Najważniejsza wiadomość dla pojedynczych zwalnianych. Jeżeli firma zatrudnia co najmniej 20 osób, a ciebie zwalnia z przyczyn leżących wyłącznie po jej stronie, na przykład przez likwidację stanowiska, odprawa przysługuje ci nawet wtedy, gdy jesteś jedyną zwalnianą osobą. Mówi o tym art. 10 tej samej ustawy i to właśnie ten przepis najczęściej umyka pracownikom.
💰 Ile wynosi odprawa w 2026 roku
Wysokość odprawy zależy wyłącznie od tego, jak długo pracujesz u tego konkretnego pracodawcy. Nie liczy się cała kariera zawodowa ani lata przepracowane w innych firmach.
Limit to 15-krotność minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu ustania stosunku pracy. Od 1 stycznia 2026 roku płaca minimalna wynosi 4806 zł brutto, więc maksymalna odprawa sięga 72 090 zł brutto.
Odprawę liczy się jak ekwiwalent za urlop, czyli z uwzględnieniem stałych i zmiennych składników wynagrodzenia. Warto o tym pamiętać, bo osoby z premiami regulaminowymi albo prowizją często zakładają, że dostaną tylko podstawę, a wychodzi z tego wyraźnie więcej. Odprawa jest opodatkowana, ale nie odprowadza się od niej składek ZUS, więc na konto trafia kwota wyższa niż przy zwykłej pensji brutto tej samej wysokości.
📅 Jak wygląda procedura krok po kroku
Zwolnienia grupowe nie są jednorazową decyzją, tylko rozpisanym w czasie postępowaniem. To dobra wiadomość dla pracowników, bo każdy z tych etapów wydłuża czas na przygotowanie się do zmiany.
1️⃣ Zawiadomienie i konsultacje
Pracodawca ma obowiązek poinformować zakładowe organizacje związkowe o zamiarze zwolnień, podać przyczyny, liczbę i grupy zawodowe pracowników oraz kryteria doboru do zwolnienia. Równocześnie zawiadamia powiatowy urząd pracy. Na zawarcie porozumienia ze związkami przewidziano 20 dni. Jeżeli w firmie nie ma związków, pracodawca ustala regulamin po konsultacji z przedstawicielami załogi.
2️⃣ Drugie zawiadomienie urzędu pracy
Po zawarciu porozumienia albo wydaniu regulaminu pracodawca ponownie zawiadamia powiatowy urząd pracy, tym razem o przyjętych ustaleniach. To bardzo istotna data, bo od niej liczy się 30-dniowy termin. Przed jego upływem rozwiązanie umów w trybie zwolnień grupowych nie może stać się skuteczne.
3️⃣ Wypowiedzenia i okres wypowiedzenia
Dopiero teraz pracownicy dostają wypowiedzenia. Obowiązują standardowe okresy z Kodeksu pracy: 2 tygodnie przy stażu poniżej pół roku, miesiąc przy stażu od pół roku do trzech lat i trzy miesiące przy stażu co najmniej trzyletnim. Przy zwolnieniach z przyczyn niedotyczących pracownika pracodawca może skrócić trzymiesięczny okres wypowiedzenia do jednego miesiąca, ale wtedy musi wypłacić odszkodowanie za pozostałą część.
🛡️ Kto jest chroniony i jak daleko sięga ta ochrona
Tu pojawia się najwięcej nieporozumień, bo pracownicy często zakładają, że ochrona oznacza całkowitą nietykalność. Tak nie jest, a zwolnienia grupowe rządzą się w tym zakresie własnymi regułami.
🤰 Ciąża i urlopy rodzicielskie
To najmocniejsza ochrona w polskim prawie pracy. Pracownicy w ciąży ani osobie na urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim pracodawca nie może wypowiedzieć umowy nawet w ramach zwolnień grupowych. Może jedynie wręczyć wypowiedzenie zmieniające warunki pracy i płacy, a gdy skutkuje ono niższym wynagrodzeniem, przysługuje dodatek wyrównawczy. Wyjątkiem pozostaje ogłoszenie upadłości lub likwidacja pracodawcy.
👴 Wiek przedemerytalny
Kodeks pracy chroni pracownika, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, o ile okres zatrudnienia pozwoli mu uzyskać prawo do emerytury. W praktyce oznacza to kobiety od 56 roku życia i mężczyzn od 61. Przy zwolnieniach grupowych ochrona ta nie działa jednak tak, jak wielu osobom się wydaje. Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy definitywnie, ale może zmienić warunki pracy i płacy, a przy likwidacji lub upadłości firmy ochrona wygasa całkowicie.
📋 Kryteria doboru, czyli najczęstszy punkt sporu
Pracodawca musi wskazać, dlaczego zwalnia akurat te osoby, a kryteria mają być obiektywne i sprawdzalne. Mogą to być na przykład staż pracy, kwalifikacje, wyniki albo dyspozycyjność. Nie mogą natomiast dyskryminować ze względu na wiek, płeć, przynależność związkową czy korzystanie z uprawnień rodzicielskich. Jeśli kryteria wyglądają na dopasowane pod konkretne nazwiska, jest to jedna z mocniejszych podstaw odwołania do sądu pracy.
Zobacz również:
🔁 Prawo powrotu, o którym mało kto pamięta
To przepis, który potrafi realnie zmienić sytuację zawodową. Jeżeli w ciągu roku od rozwiązania umowy zgłosisz pracodawcy zamiar ponownego podjęcia pracy, ma on obowiązek zatrudnić cię w pierwszej kolejności, gdy w okresie 15 miesięcy od rozwiązania stosunku pracy znów będzie przyjmował ludzi w tej samej grupie zawodowej.
W praktyce wygląda to tak, że firma po kilku miesiącach odbudowuje zespół i wystawia ogłoszenia na stanowiska bardzo podobne do zlikwidowanych. Zgłoszenie zamiaru powrotu warto wysłać na piśmie i zachować potwierdzenie nadania, bo bez tego przepis pozostaje martwy.
🧾 O czym pamiętać w pierwszych dniach po wypowiedzeniu
- Sprawdź podstawę prawną w piśmie. Wypowiedzenie powinno wskazywać przyczynę i powołanie na ustawę o zwolnieniach grupowych. To dokument, na którym opiera się roszczenie o odprawę.
- Policz swój staż u tego pracodawcy. Wliczają się wszystkie okresy zatrudnienia w tej firmie, także wcześniejsze umowy i przejście zakładu na nowego właściciela.
- Wykorzystaj dni na poszukiwanie pracy. Przy dwutygodniowym i miesięcznym wypowiedzeniu przysługują 2 dni robocze, przy trzymiesięcznym 3 dni, wszystkie płatne.
- Masz 21 dni na odwołanie do sądu pracy. Termin liczy się od doręczenia wypowiedzenia i jest nieprzekraczalny.
- Zarejestruj się w urzędzie pracy od razu po ustaniu zatrudnienia. Prawo do zasiłku liczy się od dnia rejestracji, a przy zwolnieniu z przyczyn zakładu pracy nie stosuje się karencji, którą objęte są odejścia na własną prośbę.
- Odbierz świadectwo pracy i sprawdź je linijka po linijce. Na wniosek o sprostowanie masz 14 dni od otrzymania dokumentu.
📌 Zmiana, która weszła w 2026 roku. Od 1 stycznia do stażu pracy wlicza się także okresy prowadzenia działalności gospodarczej i pracy na zleceniu, potwierdzone zaświadczeniem z ZUS. Nie wpływa to na wysokość odprawy, bo tę liczy się wyłącznie od stażu u danego pracodawcy, ale przekłada się na wymiar urlopu i dodatki stażowe w kolejnej pracy. Warto zebrać dokumenty jeszcze przed rozmową rekrutacyjną.
💳 Domowy budżet po utracie pracy
Odprawa i zasiłek to jedna strona równania, druga to wydatki, które zostają. Jeżeli w domu są dzieci, warto od razu sprawdzić, jak działa zasiłek opiekuńczy, bo po zmianie sytuacji zawodowej zasady bywają inne, niż się wydaje. Dobrym momentem na uporządkowanie spraw formalnych jest też zastrzeżenie numeru PESEL, zwłaszcza jeśli w okresie wypowiedzenia rozsyłasz CV i zostawiasz swoje dane w wielu miejscach naraz.
📊 Zwolnienie grupowe kontra indywidualne
❓ Najczęstsze pytania o zwolnienia grupowe
Ile wynosi odprawa przy zwolnieniach grupowych w 2026 roku?
Odprawa to jednomiesieczne wynagrodzenie przy stazu krotszym niz 2 lata, dwumiesieczne przy stazu od 2 do 8 lat i trzymiesieczne przy stazu powyzej 8 lat u danego pracodawcy. Gorny limit to 15-krotnosc minimalnego wynagrodzenia, czyli w 2026 roku 72 090 zl brutto.
Czy odprawa przysluguje, gdy zwalniana jest tylko jedna osoba?
Tak, jesli pracodawca zatrudnia co najmniej 20 pracownikow, a przyczyny zwolnienia leza wylacznie po jego stronie, na przyklad przy likwidacji stanowiska. Mowi o tym art. 10 ustawy o zwolnieniach grupowych i dotyczy to tak zwanych zwolnien indywidualnych z przyczyn niedotyczacych pracownika.
Od ilu osob mowimy o zwolnieniu grupowym?
Pracodawca musi zatrudniac co najmniej 20 pracownikow. Prog zwolnien w ciagu 30 dni wynosi 10 osob w firmie liczacej mniej niz 100 pracownikow, 10 procent zalogi przy zatrudnieniu od 100 do 299 osob i 30 osob w firmie zatrudniajacej 300 pracownikow lub wiecej.
Czy przy zwolnieniach grupowych mozna zwolnic osobe w ciazy?
Nie mozna wypowiedziec jej umowy definitywnie. Pracodawca moze jedynie wreczyc wypowiedzenie zmieniajace warunki pracy i placy, a gdy skutkuje ono nizszym wynagrodzeniem, przysluguje dodatek wyrownawczy. Wyjatkiem jest ogloszenie upadlosci lub likwidacja pracodawcy.
Czy po zwolnieniu grupowym mozna wrocic do firmy?
Tak. Jesli w ciagu roku od rozwiazania umowy zglosisz pracodawcy zamiar ponownego podjecia pracy, ma on obowiazek zatrudnic cie w pierwszej kolejnosci, gdy w okresie 15 miesiecy od rozwiazania stosunku pracy bedzie ponownie zatrudnial w tej samej grupie zawodowej. Zgloszenie warto zlozyc na pismie.
Ile czasu jest na odwolanie od wypowiedzenia?
Na wniesienie odwolania do sadu pracy jest 21 dni od dnia doreczenia pisma wypowiadajacego umowe. Termin jest nieprzekraczalny, a najczestsza podstawa odwolania przy zwolnieniach grupowych sa niejasne lub pozorne kryteria doboru pracownikow do zwolnienia.
Zwolnienie grupowe wygląda jak decyzja, na którą nie ma się żadnego wpływu. Formalnie to jednak procedura z terminami, progami i obowiązkami po stronie pracodawcy, a każdy z tych elementów można sprawdzić. Warto to zrobić, zanim podpisze się cokolwiek na zebraniu. 📋
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Źródła: ustawa z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, Kodeks pracy, materiały informacyjne publicznych służb zatrudnienia i Państwowej Inspekcji Pracy, rozporządzenie o minimalnym wynagrodzeniu na 2026 rok.
