Pies, który dużo szczeka i nie zawsze słucha, wcale nie musi być mniej bystry. Bywa odwrotnie. W badaniu węgierskich etologów z 2021 roku psy opisane przez właścicieli jako drażliwe i mniej posłuszne szybciej uczyły się rozwiązania zadania, gdy pokazała im je obca osoba. Posłuszeństwo i inteligencja to po prostu dwie różne rzeczy. Poniżej znajdziesz, co dokładnie wykazało to badanie, po czym poznać inteligentnego psa i jak w domu sprawdzić, jak radzi sobie twój.

Badanie: „zrzędliwe” psy uczą się najszybciej
Badanie przeprowadzili Péter Pongrácz, Gabriella Rieger i Kata Vékony z Uniwersytetu Loránda Eötvösa w Budapeszcie. Wyniki opublikowano w 2021 roku w czasopiśmie Animals pod przekornym tytułem „Grumpy Dogs Are Smart Learners”, czyli „zrzędliwe psy dobrze się uczą”.
Jak wyglądał eksperyment
- Wzięło w nim udział 98 psów domowych w wieku od 10 miesięcy wzwyż.
- Właściciele wypełnili ankietę z 20 pytaniami o posłuszeństwo i zachowania agresywne. Z odpowiedzi wyszły dwa główne profile: psy nadpobudliwe oraz psy drażliwe (szczekające, broniące miski, gorzej znoszące przeszkadzanie).
- Zadanie polegało na obejściu siatkowego ogrodzenia, za którym leżała nagroda. Pies musiał najpierw odejść od celu, żeby do niego dotrzeć, a to dla psów wcale nie jest oczywiste.
- Psy podzielono na trzy grupy: bez pokazu, z pokazem obcej osoby i z pokazem właściciela. Każdy pies miał trzy próby po maksymalnie 60 sekund.
Co wyszło
Pokaz człowieka pomagał wszystkim: w drugiej i trzeciej próbie psy obchodziły płot wyraźnie szybciej niż w pierwszej. Najciekawszy wynik dotyczył psów drażliwych. Gdy rozwiązanie pokazał im obcy eksperymentator, radziły sobie szybciej niż pozostałe. Przy pokazie właściciela takiej różnicy już nie było. Badacze zauważyli też, że psy drażliwe rzadziej oglądały się na opiekuna, jakby wolały samodzielnie przyglądać się sytuacji.
Szybciej uczyły się również psy, które w domu trenowano metodą kształtowania zachowań, czyli nagradzania małych kroków w stronę celu. To dobra wiadomość dla każdego opiekuna: sposób treningu ma znaczenie, niezależnie od charakteru psa.
Czego badanie nie dowodzi
Autorzy sami zaznaczają, że to zależność, a nie przyczyna. Szczekanie nie czyni psa mądrzejszym, a nieposłuszeństwo nie jest dowodem geniuszu. Monique Udell z Oregon State University, która nie brała udziału w badaniu, zwracała uwagę, że cechy wrzucone do jednej grupy „idą w dwóch kierunkach”: część pasuje do psów pasterskich i stróżujących, a obrona miski niekoniecznie ma coś wspólnego ze zrzędliwością. Pongrácz przyznał wprost, że na pytanie „dlaczego” trzeba jeszcze poszukać odpowiedzi. Jego robocza teza: takie psy są po prostu bardziej uważne.
Po czym poznać inteligentnego psa: 6 oznak
Psia inteligencja ma kilka twarzy. Jedne psy błyskawicznie uczą się komend, inne świetnie rozwiązują problemy, a jeszcze inne czytają ludzi lepiej niż niejeden człowiek. Te sygnały mówią najwięcej.
1. Łapie nowe polecenie po kilku powtórzeniach
Psycholog Stanley Coren, autor znanego rankingu inteligencji ras, przyjął prostą miarę: psy z czołówki uczą się nowej komendy po mniej niż pięciu powtórzeniach i wykonują ją za pierwszym razem w co najmniej 95 procentach przypadków. Jeśli twój pies po kilku sesjach wie, o co chodzi, jest blisko tej grupy.
2. Sam rozwiązuje problemy
Otwiera drzwi klamką, wyciąga smakołyk spod kanapy łapą, obchodzi przeszkodę zamiast stać przed nią. To ta sama umiejętność, którą sprawdzano w budapeszteńskim eksperymencie z płotem.

3. Rozumie gesty i wskazywanie
Gdy pokazujesz palcem, gdzie leży piłka, mądry pies patrzy tam, gdzie wskazujesz, a nie na twoją rękę. Psy czytają ludzką mimikę i ton głosu zaskakująco dobrze, o czym piszemy też w tekście o tym, że psy przestają nam ufać, gdy je oszukujemy.
4. Uczy się, patrząc na innych
Pies, który po jednym pokazie wie, jak otworzyć zabawkę na smakołyki, korzysta z uczenia społecznego. Właśnie tę zdolność mierzyło badanie Pongrácza.
5. Zapamiętuje nazwy przedmiotów
Rekordzistką jest border collie Chaser, która nauczyła się nazw 1022 zabawek (Pilley i Reid, 2011). Większość psów zna kilka lub kilkanaście słów, ale jeśli twój przynosi konkretną zabawkę na hasło, to ponadprzeciętny wynik. Ciekawy jest też sposób, w jaki psy słuchają ludzkiej mowy: wyjaśniamy go w artykule o tym, dlaczego pies przechyla głowę.
6. Negocjuje i testuje zasady
Pies, który przychodzi na zawołanie tylko wtedy, gdy masz smakołyk w ręce, dobrze rozumie, jak działa świat. To nie jest głupota, tylko rachunek opłacalności. Taki pies potrzebuje konsekwencji, a nie krzyku.
Domowy test inteligencji psa
Pięć prostych zadań, które zrobisz w jeden wieczór. Traktuj je jak zabawę, a nie pomiar IQ: wynik zależy też od wieku, nastroju i tego, jak bardzo pies lubi smakołyki. Każde zadanie powtórz dwa razy i licz czas od startu.
Zadania na podstawie popularnych testów psiej inteligencji opisywanych przez Stanleya Corena. Progi czasowe są orientacyjne.
Jeśli interesuje cię, które rasy wypadają w takich zadaniach najlepiej, sprawdź nasz ranking najmądrzejszych psów na świecie. Pierwsza piątka według Corena to border collie, pudel, owczarek niemiecki, golden retriever i doberman.
Dlaczego mądry pies szczeka i nie słucha
Bystry pies szybko uczy się także tego, czego wcale nie chcesz go uczyć. Najczęstsze przyczyny problemów:
- Nuda. Rasy stworzone do pracy, jak border collie czy owczarki, po samym spacerze dookoła bloku dalej mają energię. Szukają zajęcia i znajdują je w szczekaniu na sąsiadów.
- Szczekanie się opłaca. Jeśli pies szczeka, a ty za każdym razem do niego podchodzisz, właśnie nagradzasz szczekanie.
- Niejasne zasady. Raz wolno wejść na kanapę, raz nie. Inteligentny pies szybko wyłapie, kiedy reguła obowiązuje, a kiedy można ją obejść.
- Za długie treningi. Po kilkunastu powtórzeniach tego samego pies traci zainteresowanie i zaczyna ignorować polecenia.

Co pomaga w praktyce
- Praca węchowa: rozsyp karmę w trawie albo schowaj smakołyki w mieszkaniu. Kwadrans węszenia męczy psa bardziej niż godzinny spacer na smyczy.
- Zabawki logiczne i maty węchowe zamiast jedzenia z miski.
- Krótkie sesje: trzy razy dziennie po kilka minut działa lepiej niż jeden długi trening.
- Nagradzanie ciszy: dawaj smakołyk w chwili, gdy pies przestaje szczekać, a nie wtedy, gdy szczeka.
- Konsekwencja w całej rodzinie: te same słowa i te same zasady u wszystkich domowników.
Jeśli masz psa rasy uchodzącej za uparciuchów, przeczytaj też nasz poradnik o tym, z jakimi trudnymi rasami psów początkujący opiekunowie mają najwięcej pracy.

Najczęściej zadawane pytania
Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź.
Czy pies, który dużo szczeka, jest inteligentny?
Samo szczekanie nie świadczy o inteligencji. W badaniu z 2021 roku psy opisane jako drażliwe (także szczekające) szybciej uczyły się od obcej osoby, ale autorzy podkreślają, że to zależność, a nie dowód, że szczekanie idzie w parze z mądrością.
Jaki pies jest najbardziej inteligentny?
Według rankingu Stanleya Corena najinteligentniejszą rasą jest border collie. Psy z czołówki uczą się nowej komendy po mniej niż pięciu powtórzeniach i wykonują ją za pierwszym razem w co najmniej 95 procentach przypadków.
Jakie jest 5 najmądrzejszych ras psów?
Pierwsza piątka rankingu Corena to border collie, pudel, owczarek niemiecki, golden retriever i doberman. Ranking mierzy głównie szybkość uczenia się poleceń i posłuszeństwo.
Jaki pies jest najmniej inteligentny?
Na końcu rankingu Corena znalazł się chart afgański. To jednak ocena posłuszeństwa w pracy z człowiekiem, a nie ogólnej bystrości: charty polują samodzielnie i często po prostu nie widzą sensu w powtarzaniu komend.
Jak sprawdzić, czy mój pies jest inteligentny?
Zrób pięć prostych zadań: ręcznik na głowie, smakołyk pod jednym z trzech kubków, obejście przeszkody, wskazywanie palcem i nauka nowej sztuczki. Pies, który większość z nich rozwiązuje szybko, ma ponadprzeciętne zdolności.
