Redakcja Sztosowe
Skorupki jajek najlepiej wykorzystać w ogrodzie: zmielone na mączkę i wymieszane z ziemią dostarczają wapnia i lekko odkwaszają glebę pod pomidory, kapustę, paprykę czy lawendę. Sprawdzą się też w kompoście, w doniczkach na rozsadę i po wyparzeniu jako źródło wapnia w diecie. Nie działają natomiast jako bariera na ślimaki, a woda, w której moczyły się skorupki, praktycznie nie zawiera wapnia. Niżej wyjaśniamy, co działa, pod jakie rośliny je sypać i jak przygotować je bezpiecznie.
Co jest w skorupce jajka
Skorupka to około 10 procent masy jajka. Przy jajku rozmiaru M (od 53 do 63 g) waży więc 5 do 6 g. W około 95 procentach składa się z węglanu wapnia, resztę stanowią niewielkie ilości magnezu, fosforu i białek błony, która przylega do jej wnętrza.
W praktyce oznacza to, że 1 g zmielonej skorupki zawiera mniej więcej 380 mg wapnia, a jedna skorupka około 2 g. Przy 10 jajkach tygodniowo zbierzesz w ciągu roku około 3 kg skorupek. To dużo wapnia na kilka grządek warzywnika, ale za mało, żeby odkwasić cały trawnik.
Skorupki jaj jako nawóz: jak to działa
Węglan wapnia nie rozpuszcza się w wodzie. Rośliny mogą z niego korzystać dopiero wtedy, gdy kwasy w glebie i mikroorganizmy powoli go rozłożą. Od tego wynikają trzy zasady:
- Im drobniej, tym lepiej. Połówki skorupek leżą w ziemi latami. Mączka zmielona na pył działa w ciągu kilku miesięcy.
- Działają powoli. Najlepszy termin to jesień albo wczesna wiosna, kilka tygodni przed sadzeniem, razem z przekopaniem grządki.
- Najwięcej dają na glebie kwaśnej. Tam rozkładają się najszybciej i podnoszą odczyn. Na glebie zasadowej, wapiennej, są praktycznie bezużyteczne.
Mączka ze skorupek krok po kroku
- Opłucz skorupki pod bieżącą wodą, żeby usunąć resztki białka.
- Susz je dzień lub dwa na papierze albo 15 minut w piekarniku w 150°C. Po suszeniu przestaną pachnieć i łatwiej się zmielą.
- Zmiel w młynku do kawy lub blenderze na drobny proszek.
- Przechowuj w suchym słoiku. Mączka nie psuje się i nie przyciąga owadów.
Dawkowanie: garść mączki (około 50 g) na metr kwadratowy grządki, wymieszana z wierzchnią warstwą ziemi. Do doniczki wystarczy łyżeczka na litr podłoża przy przesadzaniu. Pod pomidory możesz dodać łyżkę mączki do dołka podczas sadzenia.
Kompost
Kompostownik to najprostsze miejsce na skorupki. Pokrusz je w dłoni przed wrzuceniem, a wapń trafi na grządki razem z gotowym kompostem i zrównoważy kwaśne odpady, takie jak skórki cytrusów czy fusy. Jeśli korzystasz z niższej opłaty za śmieci dzięki kompostowaniu, sprawdź, na co zwracają uwagę gminy podczas kontroli kompostowników. Kawowe resztki też mogą tam trafić, a więcej pomysłów na nie znajdziesz w tekście o tym, jak wykorzystać fusy z kawy.
Skorupki jako doniczki na rozsadę
Połówki skorupek z dziurką na dnie (zrobioną igłą lub szpikulcem) można wypełnić ziemią i wysiać w nie zioła, aksamitki czy pomidory. Ustawione w wytłoczce po jajkach tworzą darmową multiplatę. Przy przesadzaniu skorupkę wystarczy zgnieść w dłoni i posadzić razem z rośliną.
Pod jakie rośliny sypać skorupki jajek
Zestawienie na podstawie wymagań glebowych roślin. Na glebie zasadowej skorupek nie dodawaj pod żadne rośliny.
Jeśli uprawiasz warzywa pod osłonami, mączkę dodaj jesienią albo przy wiosennym przygotowaniu grządek w tunelu foliowym, gdzie gleba szybko się wyjaławia.
Mity o skorupkach jajek w ogrodzie
Skorupki nie odstraszają ślimaków
Ostre krawędzie mają rzekomo zniechęcać ślimaki do przejścia. Brytyjskie Królewskie Towarzystwo Ogrodnicze (RHS) sprawdziło to w doświadczeniu na 108 sałatach: rośliny otoczone pokruszonymi skorupkami były zjadane tak samo jak te bez żadnej ochrony. Podobnie wypadły żwir, kora i granulat z wełny. Na ślimaki lepiej działają ręczne zbieranie wieczorem, pułapki i podlewanie rano zamiast wieczorem.
Woda ze skorupek nie jest nawozem
Popularny przepis każe zalać skorupki wodą na kilka dni i podlewać nią kwiaty. Węglan wapnia prawie się jednak nie rozpuszcza w wodzie, więc taki napar zawiera śladowe ilości wapnia. Woda po gotowaniu jajek też nie wnosi nic poza tym, że jest odstana. Jeśli chcesz podać roślinom doniczkowym wapń, wymieszaj mączkę z podłożem przy przesadzaniu.
Skorupki w dołku nie uratują pomidorów przed suchą zgnilizną
Sucha zgnilizna wierzchołkowa pomidorów rzadko wynika z braku wapnia w ziemi. Najczęściej winne jest nierówne podlewanie, przez które roślina nie transportuje wapnia do owoców. Skorupki włożone do dołka w maju zaczną oddawać wapń po wielu miesiącach. Regularne, obfite podlewanie i ściółkowanie dadzą więcej.
Inne zastosowania skorupek w domu
- Czyszczenie przypaleń: pokruszone skorupki z odrobiną płynu do naczyń działają jak delikatny proszek ścierny na garnki i butelki. Nie używaj ich na powierzchniach z teflonem.
- Karma dla kur i ptaków: zmielone, wysuszone skorupki są dodatkiem wapnia dla kur niosek. Muszą być drobno zmielone, żeby nie przypominały jajka.
- Kawa w ekspresie przelewowym: szczypta skorupek dodana do zmielonej kawy łagodzi jej kwaśny posmak, bo węglan wapnia neutralizuje część kwasów.
Woreczek ze skorupkami w pralce nie zastąpi za to wybielacza. Do wybielania potrzebny jest środek utleniający, a węglan wapnia nim nie jest.
Czy można jeść skorupki jajek
Można, pod warunkiem dokładnego wyparzenia i zmielenia na pył. Proszek ze skorupek to węglan wapnia, ten sam związek, który jest w wielu tanich suplementach. Półtora grama proszku to mniej więcej 550 mg wapnia, czyli około połowy dziennego zapotrzebowania dorosłego. Według EFSA zalecane spożycie wapnia dla dorosłych od 25. roku życia to 950 mg dziennie, a bezpieczna górna granica to 2500 mg ze wszystkich źródeł.
Jak przygotować skorupki do jedzenia
- Używaj skorupek z jajek ugotowanych albo umyj surowe pod bieżącą wodą tuż przed rozbiciem. Na powierzchni skorupki mogą być bakterie salmonelli.
- Gotuj skorupki we wrzątku przez 10 minut.
- Wysusz je w piekarniku w około 100°C przez 15 do 20 minut, aż będą zupełnie suche i kruche.
- Zmiel na pył w młynku do kawy, a potem przesiej przez gęste sitko. Większe drobinki mogą podrażnić przełyk.
- Przechowuj w szczelnym słoiku i dodawaj do jogurtu, koktajlu albo zupy.
Proszek ze skorupek nie zastąpi leczenia osteoporozy. Osoby z kamicą nerkową, chorobami nerek lub przyjmujące leki na tarczycę i niektóre antybiotyki powinny przed suplementacją wapnia porozmawiać z lekarzem, bo wapń utrudnia wchłanianie części leków. Więcej o samych jajkach w diecie przeczytasz w tekście o tym, czy jajka są zdrowe.
Najczęściej zadawane pytania
Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź.
Pod jakie rośliny są dobre skorupki z jajek?
Pod rośliny lubiące wapń i glebę obojętną: pomidory, paprykę, ogórki, cukinię, kapustę, brokuły, kalafiory, buraki, lawendę, goździki i powojniki. Najlepiej w formie drobnej mączki wymieszanej z ziemią jesienią lub wczesną wiosną.
Jakie rośliny nie lubią skorupek od jajek?
Rośliny kwasolubne: borówka amerykańska, różaneczniki, azalie, wrzosy, hortensje o niebieskich kwiatach, storczyki i paprocie. Wapń ze skorupek podnosi pH podłoża, przez co te rośliny gorzej pobierają żelazo i ich liście żółkną.
Kiedy sypać skorupki jajek?
Jesienią podczas przekopywania grządek albo wczesną wiosną, kilka tygodni przed sadzeniem. Skorupki rozkładają się powoli, więc sypane w trakcie sezonu zadziałają dopiero w kolejnym roku.
Czy skorupki jajek nadają się do kwiatów doniczkowych?
Tylko jako mączka wymieszana z podłożem przy przesadzaniu, około łyżeczki na litr ziemi, i tylko dla roślin, które nie lubią kwaśnego odczynu. Pokruszone skorupki położone na ziemi w doniczce nic nie dają, a mogą pleśnieć.
Czy skorupki trzeba wyparzać przed wrzuceniem do ogrodu?
Do kompostu i ogrodu wystarczy je opłukać i wysuszyć. Wyparzanie we wrzątku jest potrzebne tylko wtedy, gdy skorupki mają być zjedzone albo podane kurom.
