w ,

Postawa ciała a mózg i samopoczucie: co mówią badania

Kula plazmowa z fioletowymi wyładowaniami jako symbol pracy mózgu

Postawa ciała wpływa na to, jak się czujemy, ale słabiej, niż obiecują poradniki. Badania pokazują, że wyprostowana sylwetka w porównaniu z przygarbioną poprawia nastrój i samoocenę w stresie, zwiększa tolerancję bólu i daje większe poczucie pewności siebie. Nie potwierdziło się natomiast, że dwie minuty „pozy siły” podnoszą testosteron i obniżają kortyzol. Efekty są małe i trwają minuty, ale kosztują tyle co wyprostowanie pleców.

Poniżej zebraliśmy najważniejsze eksperymenty, z liczbami i z tym, co się w nich nie powtórzyło. O ćwiczeniach na wady postawy i ustawieniu biurka piszemy osobno w tekście o garbieniu się nad telefonem i ćwiczeniach na kark.

Postawa ciała a mózg: najważniejsze badania

Co badanoBadanieWynik
Nastrój w stresieNowa Zelandia, 74 osoby, Health Psychology 2015wyprostowani mieli lepszy nastrój i samoocenę, mniej lęku
Pewność siebie i hormonyCarney, Cuddy, Yap, 42 osoby, 2010więcej testosteronu, mniej kortyzolu: nie powtórzyło się
Powtórka badaniaZurych, 200 osób, Psychological Science 2015brak wpływu na hormony i ryzyko, większe poczucie siły
Wszystkie badania razemmetaanaliza 128 badań, ponad 10 tys. osób, 2022wpływ na samopoczucie tak, na hormony i tętno praktycznie nie
BólUSC i University of Toronto, 2011w dominującej pozie badani znosili więcej bólu
LiczenieSan Francisco State University, 125 studentów, 201856 procent uznało, że wyprostowanym łatwiej liczyć
SmakUniversity of South Florida, 350 osób w jednym z testów, 2019na stojąco smaczne jedzenie smakuje słabiej

Źródła: Nair i wsp. 2015, Carney i wsp. 2010, Ranehill i wsp. 2015, Körner i wsp. 2022, Bohns i Wiltermuth 2011, Peper i wsp. 2018, Biswas i wsp. 2019.

Wyprostowana sylwetka poprawia nastrój w stresie

Najciekawszy eksperyment przeprowadzono w Nowej Zelandii. 74 osobom okleiono plecy taśmą fizjoterapeutyczną tak, żeby siedziały prosto albo przygarbione, a potem kazano im przygotować i wygłosić krótkie przemówienie, czyli zadanie, które większość z nas stresuje. Wyprostowani oceniali się lepiej, czuli więcej entuzjazmu i siły. Przygarbieni zgłaszali więcej lęku, nerwowości i ospałości, a w ich wypowiedziach częściej pojawiały się słowa o negatywnym zabarwieniu.

Mężczyzna stojący prosto na plaży z wyprostowanymi plecami, przykład dobrej postawy ciała
unsplash.com, Kelly Sikkema

Przygarbienie spłyca też oddech, bo klatka piersiowa i przepona mają mniej miejsca. Płytki, szybki oddech to dla układu nerwowego jeden z sygnałów napięcia. Jeśli stres trzyma cię tygodniami, sama postawa nie wystarczy, a więcej o mechanizmach przeczytasz w tekście o wysokim kortyzolu i jego objawach.

Poza siły a pewność siebie: co zostało z głośnego badania

W 2010 roku Dana Carney, Amy Cuddy i Andy Yap opisali eksperyment z udziałem 42 osób: po dwóch minutach w szerokiej, otwartej pozie badani mieli więcej testosteronu, mniej kortyzolu i chętniej ryzykowali. Wystąpienie Cuddy na ten temat stało się jednym z najczęściej oglądanych w historii TED.

Problem w tym, że wyniki się nie powtórzyły. W 2015 roku badacze z Zurychu sprawdzili to na 200 osobach i nie znaleźli żadnego wpływu na hormony ani na skłonność do ryzyka. W 2016 roku sama Dana Carney napisała publicznie, że nie wierzy już w realność tych efektów. Powtórzyło się tylko jedno: po otwartej pozie ludzie czuli się silniejsi i pewniejsi.

Potwierdza to metaanaliza z 2022 roku (128 badań, ponad 10 tysięcy uczestników), której współautorem jest Robert Körner z Uniwersytetu w Halle. Otwarta lub wyprostowana postawa poprawia samoocenę i nastrój w porównaniu z przygarbioną, wpływ na zachowanie jest słaby, a na hormony, ciśnienie i tętno praktycznie żaden. Wcześniej ten sam badacz sprawdził 108 czwartoklasistów: dzieci, które przez minutę przyjmowały otwartą pozę, oceniały się wyżej niż te siedzące z założonymi rękami i spuszczoną głową. Sam autor przestrzega jednak, żeby nie przeceniać tego efektu.

Postawa ciała a ból

Badacze z USC Marshall School of Business i University of Toronto ustawiali uczestników w pozycji dominującej, neutralnej lub uległej, a potem sprawdzali, ile bólu są w stanie znieść. Osoby w otwartej, dominującej pozie wytrzymywały więcej. Wniosek praktyczny: przy krótkim, ostrym bólu, na przykład podczas zastrzyku, lepiej się wyprostować niż zwinąć w kłębek.

To nie dotyczy bólu przewlekłego. Przy bólu pleców promieniującym do nogi, jak przy rwie kulszowej, potrzebna jest diagnostyka i rehabilitacja, a nie sztuczki z postawą.

Postawa a myślenie i liczenie

Mężczyzna pochylony nad laptopem przy drewnianym stole, przygarbiona postawa przy pracy
unsplash.com, Alejandro Escamilla

Prof. Erik Peper z San Francisco State University poprosił 125 studentów o odejmowanie w pamięci raz w pozycji przygarbionej, raz wyprostowanej. 56 procent uznało, że prosto siedząc liczy się łatwiej. Najwięcej zyskiwały osoby, które na co dzień stresują się matematyką. To badanie oparte na odczuciach uczestników, a nie na twardym pomiarze wyników, ale dobrze pasuje do reszty: przygarbienie nasila napięcie, które przeszkadza w myśleniu. O tym, jak stres psuje decyzje, piszemy w tekście o wpływie stresu na racjonalne decyzje.

Ułożenie głowy zmienia to, co widzimy

Naukowcy z japońskiego Toyohashi University of Technology pokazywali uczestnikom w goglach VR sześcian Neckera, czyli rysunek, który można zobaczyć na dwa sposoby. Sześcian umieszczano nad lub pod badanym. To, którą wersję mózg wybierał, zależało od tego, czy człowiek patrzył w górę, czy w dół. Badanie opublikowane w 2022 roku w Scientific Reports pokazuje, że układ wzrokowy bierze pod uwagę ułożenie ciała.

Na stojąco jedzenie smakuje słabiej

Zespół Dipayana Biswasa z University of South Florida przeprowadził 6 eksperymentów. W jednym z nich 350 osób oceniało chipsy z pity: na stojąco smakowały gorzej niż na siedząco. Przy celowo przesolonych ciastkach efekt się odwracał, bo na stojąco nieprzyjemny smak był mniej wyczuwalny. Badacze tłumaczą to drobnym stresem fizycznym: stojąc, serce pracuje mocniej, a zmysły są mniej czułe. Stojący uczestnicy odczuwali też gorącą kawę jako mniej gorącą.

Mężczyzna stojący przy ścianie z warzywami w ręku, jedzenie na stojąco a odczuwanie smaku
unsplash.com, NordWood Themes

Praktycznie: dobry obiad jedz na siedząco, a gorzkie lekarstwo możesz przełknąć na stojąco.

Jak wykorzystać postawę na co dzień

  • Przed stresującą sytuacją (rozmowa o pracę, egzamin, wystąpienie) usiądź lub stań prosto, rozluźnij ramiona i weź kilka spokojnych oddechów. Nie licz na zmianę hormonów, ale lepsze samopoczucie jest realne.
  • Przy pracy przy komputerze ustaw ekran na wysokości oczu i co 30 do 45 minut wstań na minutę lub dwie.
  • Przy krótkim bólu wyprostuj się zamiast kulić.
  • W rozmowie otwarta postawa działa też na innych. Więcej o tym w tekście o mowie ciała w praktyce.

Najczęściej zadawane pytania

Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź.

Jak postawa ciała wpływa na samopoczucie?

Wyprostowana sylwetka w porównaniu z przygarbioną daje lepszy nastrój, wyższą samoocenę i mniej lęku w stresującej sytuacji. Pokazuje to zarówno eksperyment na 74 osobach z Nowej Zelandii, jak i metaanaliza 128 badań z 2022 roku. Efekt jest niewielki i krótkotrwały.

Czy poza siły działa?

Częściowo. Ludzie czują się po niej pewniej, ale twierdzenie, że dwie minuty w takiej pozie podnoszą testosteron i obniżają kortyzol, nie potwierdziło się w badaniu na 200 osobach ani w późniejszej metaanalizie.

Czy wyprostowana postawa zmniejsza ból?

W eksperymencie USC i University of Toronto osoby w dominującej, otwartej pozie znosiły więcej bólu niż osoby w pozycji uległej. Dotyczy to bólu krótkiego i ostrego. Przewlekły ból pleców wymaga diagnozy u lekarza lub fizjoterapeuty.

Dlaczego garbienie się pogarsza nastrój?

Przygarbiona sylwetka spłyca oddech i jest postawą typową dla smutku i uległości, więc mózg łatwiej łączy ją z negatywnymi emocjami. W badaniach przygarbieni uczestnicy zgłaszali więcej lęku, nerwowości i zmęczenia niż wyprostowani.

Dlaczego jedzenie na stojąco mniej smakuje?

Stanie to drobny stres fizyczny: serce pracuje mocniej, a zmysły stają się mniej czułe. W badaniu University of South Florida te same przekąski smakowały gorzej na stojąco, a przesolone ciastka paradoksalnie lepiej.

Napisane przez Anna Kocur

Anna Kocur, redaktorka i dziennikarka specjalizująca się w tematyce zdrowia, snu i zdrowego stylu życia. Od lat przystępnie tłumaczy wyniki badań i zalecenia ekspertów, dbając o to, by treści na Sztosowe.pl były rzetelne, aktualne i praktyczne. Najchętniej pisze o profilaktyce, dobrych nawykach, diecie oraz higienie snu i regeneracji. Wierzy, że największą różnicę robią małe, codzienne zmiany. Prywatnie miłośniczka porannych spacerów i dobrej książki przed snem. Uwaga: artykuły mają charakter informacyjny i nie zastępują porady lekarskiej.

Oferty partnerów

Reklama
Reklama
Reklama