Klaudia Wójcik
Na lotniskach pojawiły się kioski, przy których podróżni przykładają palce do czytnika i patrzą w kamerę. W kolejkach zrobiło się tłoczniej, a w sieci krąży sporo sprzecznych informacji o tym, kto musi się zarejestrować. Za zmianą stoi system EES, czyli unijny Entry/Exit System, który zastąpił stemplowanie paszportów. Dobra wiadomość dla większości czytelników: jeśli podróżujesz z polskim paszportem, przez tę procedurę nie przechodzisz. Gorsza: i tak ją odczujesz. 🛂
📌 W skrócie
- EES to elektroniczny rejestr wjazdów i wyjazdów na granicach zewnętrznych strefy Schengen. Zastąpił pieczątki w paszporcie.
- Wdrażanie ruszyło 12 października 2025 roku i było prowadzone etapami, do pełnego uruchomienia 10 kwietnia 2026 roku.
- System pobiera cztery odciski palców z jednej dłoni i zdjęcie twarzy, a dane wiąże z konkretnym dokumentem podróży.
- Obywatele Unii, w tym Polacy, nie są nim objęci. EES dotyczy osób z krajów spoza UE przekraczających granicę zewnętrzną.
- Nie trzeba się rejestrować wcześniej. Pierwsza rejestracja odbywa się na granicy, przy okazji zwykłej kontroli.
- ETIAS to co innego niż EES. To zezwolenie na podróż dla obywateli państw trzecich zwolnionych z wiz, a jego start był już kilkakrotnie przesuwany.
- Praktyczny skutek dla wszystkich: dłuższe kolejki na lotniskach i przejściach granicznych, zwłaszcza w szczycie sezonu.
🔍 Czym jest system EES i po co powstał
Przez dekady dowodem na to, kiedy ktoś wjechał do strefy Schengen i kiedy ją opuścił, była pieczątka w paszporcie. Rozwiązanie proste, ale zawodne: stempel bywał nieczytelny, dało się go podrobić, a przy pełnym paszporcie funkcjonariusz musiał szukać właściwej strony. Przede wszystkim jednak nikt nie miał wspólnej bazy pozwalającej sprawdzić, czy ktoś nie przekroczył dozwolonego czasu pobytu.
EES rozwiązuje to cyfrowo. Przy każdym przekroczeniu granicy zewnętrznej system zapisuje datę, miejsce oraz dane biometryczne podróżnego i sam pilnuje limitu pobytu. Obejmuje wszystkie 29 państw strefy Schengen, w tym Polskę, więc zasady na lotnisku w Warszawie są takie same jak w Lizbonie czy Helsinkach.
💡 Granica zewnętrzna, nie każda granica. EES działa tam, gdzie wjeżdża się do strefy Schengen z zewnątrz: na lotniskach przy lotach spoza strefy, w portach morskich i na lądowych przejściach z państwami trzecimi. Przekraczając granicę polsko-niemiecką czy polsko-czeską nie spotkasz się z nim w ogóle, bo to granice wewnętrzne.
👤 Kogo dotyczy, a kogo nie
To pytanie wywołuje najwięcej nieporozumień, więc wyłóżmy je na stół:
Zestawienie orientacyjne. O zakwalifikowaniu decyduje status pobytowy konkretnej osoby, a wątpliwości najlepiej wyjaśnić u przewoźnika lub w Straży Granicznej przed podróżą.
Krótko: polski paszport oznacza, że odcisków palców do EES nie oddajesz. Temat staje się jednak twój, gdy przylatuje do ciebie rodzina spoza Unii albo gdy podróżujesz z partnerem lub partnerką mającą obywatelstwo państwa trzeciego. Wtedy warto doliczyć czas na rejestrację, bo pierwsza trwa najdłużej.
🖐️ Jak wygląda rejestracja krok po kroku
Pierwszy wjazd po uruchomieniu systemu
📝 Co się dzieje przy okienku
- Funkcjonariusz lub automatyczny kiosk skanuje dokument podróży.
- System pobiera cztery odciski palców z jednej dłoni.
- Wykonywane jest zdjęcie twarzy na żywo, a nie skan fotografii z paszportu.
- Dane zostają powiązane z numerem dokumentu i zapisane w rejestrze.
- Przy kolejnych podróżach wystarczy już tylko weryfikacja, która trwa znacznie krócej.
Dane przechowywane są przez określony czas i służą głównie do liczenia dni pobytu w ramach zasady 90 dni w każdym okresie 180 dni. To właśnie ten limit system pilnuje automatycznie, bez liczenia pieczątek na palcach.
Zobacz również:
🆚 EES a ETIAS, czyli dwie rzeczy, które ciągle się mylą
Warto dodać, że ETIAS to nie wiza, tylko elektroniczne zezwolenie podobne w idei do amerykańskiego ESTA. Pierwotnie mówiło się o uruchomieniu pod koniec 2026 roku, ale ten termin zniknął z oficjalnych materiałów w lipcu 2026 roku i realnie mówi się dziś o roku 2027. Polaków to i tak nie obejmie, bo dotyczy wyłącznie podróżnych spoza Unii.
⚠️ Odwrotny kierunek, czyli co dotyczy Polaków
Jeśli szukasz formalności, które faktycznie musisz załatwić przed wyjazdem, to dotyczą one podróży poza Unię. Przy wyjeździe na Wyspy obowiązuje brytyjskie zezwolenie ETA, o którego zasadach i cenie pisaliśmy osobno. To jest odpowiednik ETIAS, tyle że po drugiej stronie kanału La Manche.
⏱️ Dlaczego kolejki wydłużyły się także dla ciebie
Nawet jeśli sam nie oddajesz odcisków palców, korzystasz z tej samej hali przylotów i tych samych kontrolerów. Rejestracja podróżnego spoza UE trwa dłużej niż przystawienie pieczątki, a w szczycie sezonu przekłada się to na wolniejszy przepływ na całym terminalu. Najbardziej widoczne jest to na lotniskach z dużym ruchem dalekodystansowym oraz na lądowych przejściach granicznych.
Praktyczny wniosek jest prosty: przy lotach spoza strefy Schengen warto doliczyć dodatkowy czas, zwłaszcza gdy masz krótką przesiadkę. Gdyby opóźnienie na kontroli granicznej zrujnowało ci plan podróży, przypominamy, jakie prawa przysługują pasażerom lotniczym w Unii, bo nie każde opóźnienie oznacza odszkodowanie.
✅ O czym pamiętać przed podróżą
- Sprawdź, czy twoja trasa przecina granicę zewnętrzną strefy Schengen. Lot do Hiszpanii nie, lot do Turcji czy Egiptu tak.
- Uprzedź bliskich spoza UE, że przy pierwszym wjeździe czeka ich rejestracja biometryczna. Nie muszą nic robić wcześniej.
- Doliczaj czas na przesiadkę, minimum kilkadziesiąt minut zapasu w sezonie.
- Nie płać za rejestrację w EES. Jest bezpłatna, a strony żądające opłaty to oszustwo.
- Miej ważny dokument. Dane biometryczne wiążą się z konkretnym paszportem, więc jego wymiana oznacza nową rejestrację.
- Policz koszty pobytu. Do ceny noclegu w wielu miastach dochodzą jeszcze lokalne opłaty turystyczne, płatne dopiero na miejscu.
❓ Najczęstsze pytania o system EES
Czy Polacy muszą rejestrować się w systemie EES?
Nie. System obejmuje obywateli panstw trzecich przekraczajacych granice zewnetrzna strefy Schengen na krotki pobyt. Obywatele Unii Europejskiej, w tym Polacy, korzystaja ze swobody przemieszczania sie i nie oddaja odciskow palcow do tego rejestru.
Czy trzeba zarejestrować się w EES przed wyjazdem?
Nie ma zadnej rejestracji wstepnej. Pierwsze pobranie danych odbywa sie na granicy, przy okazji zwyklej kontroli. Strony internetowe oferujace platna rejestracje w EES nie maja zwiazku z oficjalnym systemem.
Jakie dane pobiera system EES?
Cztery odciski palcow z jednej dloni oraz zdjecie twarzy wykonane na zywo. Dane sa powiazane z numerem dokumentu podrozy, a system zapisuje take date i miejsce wjazdu oraz wyjazdu.
Czym różni się EES od ETIAS?
EES to rejestr wjazdow i wyjazdow dzialajacy na granicy i bezplatny. ETIAS to platne zezwolenie na podroz, o ktore obywatele panstw trzecich zwolnionych z wiz beda wystepowac online jeszcze przed wyjazdem. To dwa odrebne systemy.
Kiedy ruszy ETIAS?
Termin byl juz kilkakrotnie przesuwany. Mowiono o ostatnim kwartale 2026 roku, ale ta data zniknela z oficjalnych materialow w lipcu 2026 roku i obecnie najbardziej prawdopodobny jest rok 2027.
Czy EES działa na granicy z Niemcami lub Czechami?
Nie. To sa granice wewnetrzne strefy Schengen, wiec system ich nie obejmuje. EES dziala na granicach zewnetrznych: na lotniskach przy lotach spoza strefy, w portach morskich i na przejsciach ladowych z panstwami trzecimi.
Największym problemem nowych systemów granicznych nie są same procedury, tylko chaos informacyjny wokół nich. Jeśli masz unijny paszport, po prostu weź zapas czasu i leć dalej. ✈️
Artykuł ma charakter informacyjny. Zasady działania systemów granicznych Unii Europejskiej są stopniowo doprecyzowywane, a terminy bywają zmieniane, dlatego przed podróżą warto sprawdzić aktualne komunikaty Straży Granicznej lub Komisji Europejskiej. Źródła: materiały Komisji Europejskiej i agencji eu-LISA dotyczące systemów EES i ETIAS, komunikaty przewoźników lotniczych, wytyczne dla podróżnych publikowane przez administracje państw Schengen. Ostatnia aktualizacja: 24 września 2026.
