Jeszcze pół wieku temu wydawało się, że największe zwierzę, jakie kiedykolwiek żyło na Ziemi, zniknie z oceanów na zawsze. W 1973 roku wokół Antarktydy pływało już tylko około 418 płetwali błękitnych. Dziś jest ich 4018, prawie dziesięć razy więcej, wynika z nowego badania naukowców z Uniwersytetu Waszyngtońskiego opublikowanego w czasopiśmie Endangered Species Research. 🐋
📌 W skrócie
- 📈 Populacja antarktycznych płetwali błękitnych wzrosła z ok. 418 osobników w 1973 roku do 4018 dziś.
- 🌊 Stado rośnie średnio o 4,5 proc. rocznie, mimo że samica rodzi jedno młode co dwa, trzy lata.
- ⚖️ Jeden dorosły płetwal może ważyć ponad 180 ton, tyle co około 30 słoni afrykańskich.
- ⚠️ To wciąż tylko 1,9 proc. dawnej liczebności, gatunek nadal jest krytycznie zagrożony.
Jak naukowcy policzyli wieloryby?
Policzenie zwierząt, które spędzają życie na ogromnym, mroźnym oceanie, to nie lada wyzwanie. Zespół pod kierunkiem dr Zoe Rand z Wydziału Spraw Morskich i Środowiskowych Uniwersytetu Waszyngtońskiego połączył w jednym modelu trzy rodzaje danych.
Pierwsze to historyczne dane połowowe. Drugie to rejsy badawcze Międzynarodowej Komisji Wielorybniczej z lat 1978 do 2004, podczas których statki płynęły po prostych liniach, a obserwatorzy notowali każdego zauważonego wieloryba i jego odległość. Trzecie to katalogi zdjęć, na których rozpoznaje się konkretne osobniki po wzorze plam na skórze, trochę jak ludzi po odciskach palców.
W badaniu wzięli udział także naukowcy z amerykańskiej agencji NOAA, australijskiego Australian Marine Mammal Centre, japońskiego Institute of Cetacean Research i Uniwersytetu w Pretorii. Prace sfinansowała NOAA.
Dlaczego zostało ich tak mało?
Na początku XX wieku w wodach Antarktyki żyło według szacunków badaczy około 206 tysięcy płetwali błękitnych. Przemysłowe wielorybnictwo zmniejszyło tę liczbę o 99,8 proc. „Żaden wieloryb nie był odławiany w takim stopniu jak antarktyczne płetwale błękitne” podkreśla dr Rand w komunikacie uczelni.
Międzynarodowa Komisja Wielorybnicza zakazała polowań na ten gatunek w 1964 roku, ale nielegalne połowy trwały jeszcze przez mniej więcej dekadę. Od 1973 roku populacja mogła się wreszcie odbudowywać.
🐋 Płetwal błękitny w liczbach
| Początek XX wieku | ok. 206 tys. osobników |
| Zakaz polowań (IWC) | 1964 |
| Najniższy punkt, 1973 | ok. 418 osobników |
| Dziś | 4018 osobników |
| Tempo wzrostu | ok. 4,5 proc. rocznie |
| Masa dorosłego osobnika | ponad 180 ton |
Czy to już koniec zagrożenia?
Niestety nie. 4018 zwierząt to mniej więcej tyle, ilu mieszkańców ma małe polskie miasteczko, rozrzucone na obszarze oceanu większym niż cała Europa. To zaledwie 1,9 proc. liczebności sprzed ery wielorybnictwa, dlatego płetwal błękitny wciąż figuruje na Czerwonej Liście IUCN jako gatunek krytycznie zagrożony.
Odbudowa idzie powoli także z powodu biologii. Samica rodzi jedno młode, i to zwykle co dwa, trzy lata. „To raczej otwarte pytanie, czy kiedykolwiek wrócą do poziomu sprzed wielorybnictwa” przyznaje dr Rand.
Badaczka zwraca też uwagę, że ochrona tych zwierząt wymaga współpracy wielu państw. „Antarktyka to ogromne miejsce i nie jest to ocean jednego kraju” mówi. Dlatego naukowcy apelują o dalsze monitorowanie stada i ochronę jego żerowisk.
Dlaczego płetwale są ważne także dla nas?
Płetwal błękitny to absolutny rekordzista. Dorasta do około 30 metrów długości, czyli mniej więcej tyle, co dwa i pół autobusu miejskiego ustawione jeden za drugim. Mimo gigantycznych rozmiarów żywi się drobnym krylem, czyli niewielkimi skorupiakami, których w sezonie żerowania zjada kilka ton dziennie. Antarktyczne wody, bogate w kryl, są dla niego najważniejszą stołówką na świecie.
Wielkie wieloryby to prawdziwi „inżynierowie ekosystemu”. Żerują w głębinach, a wynurzając się, nawożą wody powierzchniowe składnikami odżywczymi. Dzięki temu lepiej rośnie fitoplankton, który produkuje znaczną część tlenu na Ziemi i pochłania dwutlenek węgla. Im więcej wielorybów, tym zdrowszy ocean.
Ta historia pokazuje też, że ochrona przyrody działa, choć potrzebuje cierpliwości. Ocean wciąż skrywa wiele tajemnic, o czym przekonali się naukowcy, którzy odkryli świecącego rekina. Nie każdemu gatunkowi udało się jednak przetrwać, jak pokazuje los sowicy białolicej. Szczegóły nowego badania opisuje komunikat Uniwersytetu Waszyngtońskiego.
Też Was cieszą takie wiadomości, czy myślicie, że ludzkość nadal za mało robi dla ochrony oceanów? 🌊
