Magdalena Adamczyk
Pralka chodzi w większości polskich domów cztery, pięć razy w tygodniu i nikt specjalnie się nad nią nie zastanawia. Wrzucamy wsad, wybieramy program, który wybieraliśmy zawsze, i wracamy do swoich spraw. Tymczasem wewnątrz tego urządzenia rozgrywa się prosta arytmetyka, w której jeden element pochłania niemal całą energię, a wszystkie pozostałe są przy nim kosztowo bez znaczenia. Świadomość tej proporcji zmienia sposób, w jaki patrzy się na pokrętło programatora. 🧺
📌 W skrócie
- Za zdecydowaną większość energii zużywanej przez pralkę odpowiada grzałka podgrzewająca wodę, a nie silnik bębna.
- Moc grzałki to zwykle od 2000 do 2400 W, czyli tyle co czajnik elektryczny pracujący przez kilkanaście minut.
- Cykl w 30 stopniach zużywa orientacyjnie 0,5 do 0,6 kWh, a w 60 stopniach nawet 0,8 do 1,2 kWh.
- Przejście z 60 na 30 stopni potrafi obniżyć zużycie energii o około 40 procent.
- Przeciętne gospodarstwo wykonuje około 200 do 220 prań rocznie.
- Nowoczesne żele i kapsułki zawierają enzymy działające już od 20 stopni.
- Są jednak sytuacje, w których 60 stopni jest niezbędne, na przykład przy pościeli alergika.
- Program eco trwa dłużej, ale zużywa mniej prądu, bo pierze chłodniej i dłużej zamiast goręcej i szybciej.
⚡ Gdzie w pralce naprawdę ucieka prąd
Pralka ma trzy główne odbiorniki energii: silnik napędzający bęben, pompę odprowadzającą wodę i grzałkę. Dwa pierwsze pobierają niewiele, bo obracanie bębna i przepompowanie kilkudziesięciu litrów wody to zadania o umiarkowanym zapotrzebowaniu na moc. Grzałka jest w zupełnie innej lidze.
Jej moc wynosi zwykle od dwóch do dwóch i pół kilowata, czyli mniej więcej tyle, ile ma elektryczny czajnik. Różnica polega na tym, że czajnik pracuje trzy minuty, a grzałka w pralce musi podgrzać kilkanaście litrów wody i przez część cyklu utrzymywać jej temperaturę. W efekcie na samo grzanie idzie lwia część energii całego prania. Wszystko inne, łącznie z wirowaniem, jest przy tym kosztowo drobiazgiem.
Wniosek jest prosty i wcale nie oczywisty. Nie skrócisz rachunku, wybierając program krótszy. Skrócisz go, wybierając program chłodniejszy.
📊 Ile kosztuje jedno pranie
Poniższe wartości są orientacyjne, bo zależą od klasy energetycznej pralki, wielkości wsadu i twardości wody. Pokazują jednak skalę różnic, a to najważniejsze. Do przeliczenia przyjęliśmy zaokrągloną cenę energii na poziomie jednej złotówki za kilowatogodzinę, łącznie z dystrybucją. Swoją dokładną stawkę znajdziesz na ostatniej fakturze.
| Program | Zużycie na cykl | Koszt jednego prania | Rocznie przy 220 praniach |
|---|---|---|---|
| ❄️ 30°C | 0,5 do 0,6 kWh | około 50 do 60 gr | około 110 do 130 zł |
| 🌤️ 40°C | 0,6 do 0,8 kWh | około 60 do 80 gr | około 130 do 175 zł |
| 🔥 60°C | 0,8 do 1,2 kWh | około 80 gr do 1,20 zł | około 175 do 265 zł |
| 🌱 Eco 40 do 60 | zwykle najniższe w danej pralce | najkorzystniejszy wynik | na tym programie mierzy się klasę energetyczną |
Różnica między skrajnymi wierszami to w skali roku mniej więcej sto kilkadziesiąt złotych. Nie jest to fortuna, ale jest to pieniądz, który nie wymaga żadnej inwestycji ani wyrzeczenia. Wystarczy zmiana przyzwyczajenia przy pokrętle. To ta sama kategoria oszczędności co jeden stopień mniej na termostacie, o czym pisaliśmy w tekście o temperaturze w mieszkaniu w sezonie grzewczym.
🧼 Czy w 30 stopniach w ogóle się dopierze
To najczęstsza obawa i w dużej mierze pamiątka po detergentach sprzed dwóch dekad. Dawne proszki opierały się na wybielaczach tlenowych, które naprawdę potrzebowały gorącej wody, żeby zadziałać. Dzisiejsze żele, kapsułki i proszki do kolorów zbudowane są inaczej.
Ich siłą są enzymy, czyli białka rozkładające konkretne rodzaje zabrudzeń. Proteazy radzą sobie z plamami białkowymi, takimi jak krew, trawa czy jajko. Lipazy rozkładają tłuszcze, amylazy skrobię, a celulazy odświeżają włókna bawełny. Większość z nich pracuje najlepiej w przedziale od dwudziestu do czterdziestu stopni, a w gorącej wodzie wręcz się dezaktywuje, bo białko po prostu się ścina. Pranie w 30 stopniach nie jest więc kompromisem, tylko środowiskiem, pod które te detergenty zostały zaprojektowane.
🧪 Żeby 30 stopni naprawdę wystarczyło
- Sięgnij po żel lub kapsułkę. Płynne detergenty rozpuszczają się w chłodnej wodzie od razu, proszek potrafi zostać w szufladzie.
- Nie przeładowuj bębna. Pranie musi mieć miejsce, żeby się obracać. Dłoń powinna swobodnie wejść między wsad a ściankę.
- Dawkuj według twardości wody. W większości Polski woda jest twarda, a zbyt mała dawka detergentu to najczęstsza przyczyna szarzenia tkanin.
- Nie skracaj programu na siłę. W niższej temperaturze enzymy potrzebują czasu. Program szybki plus 30 stopni to zwykle zły duet.
- Trudne plamy potraktuj wcześniej. Odplamiacz nałożony przed praniem działa skuteczniej niż podniesienie temperatury o trzydzieści stopni.
🦠 Kiedy 30 stopni to za mało
🌡️ Tu nie warto oszczędzać.
Wyższa temperatura ma jedną przewagę, której enzymy nie zastąpią: skutecznie redukuje drobnoustroje i roztocza. Program 60 stopni zarezerwuj dla pościeli i ręczników osoby uczulonej, bielizny i odzieży kogoś, kto choruje, ścierek kuchennych, szmatek do sprzątania oraz rzeczy po kontakcie z surowym mięsem. Przy alergii na roztocza pranie w 60 stopniach jest jedną z niewielu metod, które realnie zmniejszają ich populację w sypialni, o czym pisaliśmy w poradniku pomagającym odróżnić alergię od przeziębienia jesienią.
Zobacz również:
🌀 Pięć nawyków ważniejszych niż sama temperatura
- Pierz pełen wsad. Pralka zużywa podobną ilość energii niezależnie od tego, czy bęben jest pełny, czy w jednej trzeciej. Dwa półpuste prania to podwójny koszt.
- Korzystaj z programu eco. Trwa dłużej, bo pierze chłodniej i wolniej, ale to właśnie na nim producenci mierzą klasę energetyczną. Dłuższy czas nie oznacza wyższego rachunku.
- Podkręć wirowanie. Jeśli używasz suszarki, każdy dodatkowy obrót na minutę w pralce oszczędza sporo energii w suszarce, która grzeje dużo intensywniej.
- Sprawdź taryfę. Przy taryfie dwustrefowej przeniesienie prania na godziny nocne lub weekend obniża stawkę za kilowatogodzinę.
- Czyść filtr i dbaj o grzałkę. Zakamieniona grzałka grzeje dłużej, żeby osiągnąć tę samą temperaturę, więc zużywa więcej prądu.
👃 Dlaczego pralka zaczyna pachnieć przy niskich temperaturach
To realny skutek uboczny prania wyłącznie w chłodnej wodzie i warto o nim wiedzieć, zanim pojawi się problem. W bębnie, w uszczelce drzwi, w szufladzie na detergent i w wężu odpływowym stopniowo odkłada się biofilm, czyli mieszanka resztek detergentu, tłuszczu z tkanin i bakterii. W gorącej wodzie ta warstwa jest regularnie usuwana, w chłodnej rośnie spokojnie tygodniami.
Rozwiązanie jest proste i zajmuje kilkadziesiąt minut raz na miesiąc lub dwa. Uruchom pusty bęben na najgorętszym programie, dodając odkamieniacz albo po prostu szklankę octu lub kwasku cytrynowego. Po każdym praniu przetrzyj gumową uszczelkę suchą szmatką i zostaw drzwi oraz szufladę uchylone, żeby wnętrze mogło wyschnąć. Te dwa nawyki załatwiają sprawę zapachu w całości.
💨 Suszenie w mieszkaniu to osobny koszt
Jesienią dochodzi jeszcze jeden wątek, o którym mało kto myśli w kategoriach pieniędzy. Jeden wsad prania oddaje do powietrza w mieszkaniu kilka litrów wody. Suszony na balkonie nie robi nikomu krzywdy, ale rozwieszony w małym pokoju przy zamkniętych oknach podnosi wilgotność do poziomu, przy którym na ścianach i oknach zaczyna się skraplać para. To najkrótsza droga do zagrzybienia narożników, o czym pisaliśmy w materiale o wilgoci i kondensacji na oknach. Mocniejsze wirowanie i krótkie, intensywne wietrzenie pomieszczenia, w którym schnie pranie, rozwiązują ten problem bez kupowania osuszacza.
❓ Najczęstsze pytania o oszczędne pranie
Ile pradu zuzywa pralka na jedno pranie?
Zalezy to przede wszystkim od temperatury. Cykl w 30 stopniach to orientacyjnie 0,5 do 0,6 kWh, w 40 stopniach 0,6 do 0,8 kWh, a w 60 stopniach nawet 0,8 do 1,2 kWh. Przy zaokraglonej cenie okolo jednej zlotowki za kilowatogodzine jedno pranie w 30 stopniach kosztuje mniej wiecej 50 do 60 groszy.
Czy pranie w 30 stopniach jest skuteczne?
Tak, przy codziennych zabrudzeniach w zupelnosci wystarcza. Wspolczesne zele i kapsulki opieraja sie na enzymach, ktore najlepiej pracuja w przedziale od dwudziestu do czterdziestu stopni, a w goracej wodzie traca aktywnosc. Warunkiem jest wlasciwe dawkowanie, nieprzeladowany beben i nieskracanie programu na sile.
Kiedy trzeba prac w 60 stopniach?
Wyzsza temperatura skutecznie redukuje drobnoustroje i roztocza, czego enzymy nie zastapia. Program 60 stopni warto zarezerwowac dla poscieli i recznikow alergika, bielizny oraz odziezy osoby chorej, scierek kuchennych, szmatek do sprzatania i rzeczy po kontakcie z surowym miesem.
Dlaczego program eco trwa tak dlugo?
Program eco osiaga ten sam efekt praniem chlodniejszym i dluzszym zamiast goracego i krotszego. Poniewaz to grzalka pochlania wiekszosc energii, wydluzenie czasu przy nizszej temperaturze daje nizsze zuzycie pradu. To wlasnie na programie eco producenci mierza klase energetyczna urzadzenia, wiec dluzszy czas nie oznacza wyzszego rachunku.
Dlaczego pralka brzydko pachnie?
Przy praniu wylacznie w niskich temperaturach w bebnie, uszczelce drzwi i szufladzie na detergent odklada sie biofilm z resztek detergentu, tluszczu i bakterii. Pomaga uruchomienie pustego bebna na najgoretszym programie z odkamieniaczem raz na miesiac lub dwa, przecieranie uszczelki po praniu oraz zostawianie drzwi i szuflady uchylonych.
Czy warto prac nocą?
Przy taryfie dwustrefowej tak, bo stawka za kilowatogodzine w godzinach nocnych i w weekendy jest nizsza. Przy taryfie jednostrefowej pora dnia nie ma znaczenia dla rachunku. Warto sprawdzic na fakturze, ktora taryfe sie ma, zanim przestawi sie harmonogram prania.
Pralka to jedno z tych urządzeń, przy których największą oszczędność daje nie nowy sprzęt, tylko zmiana jednego odruchu. Ustaw 30 stopni jako swój program domyślny, zostaw 60 dla pościeli i ścierek, pierz pełen wsad i raz na miesiąc przepuść pusty gorący cykl. Cała reszta zadzieje się sama, a zobaczysz to dopiero na rachunku za kwartał. 🧺
Źródła: dane producentów AGD dotyczące zużycia energii w poszczególnych programach, informacje z etykiet energetycznych Unii Europejskiej, opracowania branżowe na temat kosztu cyklu prania oraz materiały o działaniu enzymów w detergentach piorących. Podane kwoty są orientacyjne i zależą od taryfy oraz klasy energetycznej urządzenia. Zdjęcie ilustracyjne: cottonbro studio, Pexels.
