Owady mają sześć nóg i trzy części ciała, a pajęczaki, do których należą kleszcze, roztocza i pająki, osiem nóg. Zebraliśmy tu teksty o tych, które gryzą, żądlą i przenoszą choroby, o szkodnikach w domu oraz zaskakujące ciekawostki ze świata owadów i pająków.

Więcej treści

Załaduj więcej
Gratulacje. Dotarłeś do końca internetu.

Owad czy pajęczak: jak je odróżnić

Owad ma sześć nóg i ciało podzielone na trzy części: głowę, tułów i odwłok. Większość ma też skrzydła i czułki. Pajęczak ma osiem nóg, nie ma skrzydeł ani czułków, a jego ciało składa się z dwóch części. Do pajęczaków należą nie tylko pająki, ale też kleszcze i roztocza, dlatego kleszcz, choć potocznie nazywany robakiem, owadem nie jest.

Obie grupy to stawonogi, czyli bezkręgowce z twardym pancerzem z chityny. Owady są najliczniejszą gromadą zwierząt na Ziemi, naukowcy opisali ich już ponad milion gatunków.

StworzenieGrupaGdzie go spotkaszCzy jest groźny
Kleszcz pospolitypajęczak (roztocz)trawy, zarośla, skraje lasówtak, przenosi boreliozę i KZM
Komarowadokolice wody, ogrody, mieszkaniaw Polsce głównie uciążliwy
Osa i pszczołaowadogrody, tarasy, okolice uligroźne dla uczulonych
Pluskwa domowaowadłóżka, materace, walizkigryzie, nie przenosi chorób
Wesz głowowaowadwłosy, zwykle u dzieciuciążliwa, łatwo się przenosi
Świerzbowiecpajęczak (roztocz)pod naskórkiem człowiekawymaga leczenia całej rodziny
Omacnica spichrzankaowad (motyl)kasze, mąka, bakalieniszczy zapasy
Kątnik domowypajęczak (pająk)ściany, piwnice, kątyniegroźny dla ludzi

Źródło: opracowanie redakcji na podstawie danych GIS i NIZP PZH.

Kleszcze i choroby odkleszczowe

Kleszcze są aktywne, gdy temperatura przekracza kilka stopni, więc sezon trwa zwykle od marca do listopada, a wrzesień i październik to jego drugi szczyt. Po każdym spacerze po lesie, łące czy działce obejrzyj skórę, zwłaszcza pachwiny, pachy, zgięcia kolan i okolice za uszami.

Jak usunąć kleszcza

Chwyć go pęsetą tuż przy skórze i wyciągnij zdecydowanym ruchem. Nie smaruj go tłuszczem, alkoholem ani masłem, bo zwiększa to ryzyko zakażenia. Im szybciej kleszcz zniknie, tym lepiej: ryzyko przeniesienia boreliozy rośnie wyraźnie, gdy żeruje dłużej niż dobę. Instrukcję krok po kroku znajdziesz w tekście jak bezpiecznie usunąć kleszcza jesienią.

Borelioza i kleszczowe zapalenie mózgu

Najważniejszy objaw boreliozy to rumień wędrujący: czerwona plama o średnicy co najmniej 5 cm, która pojawia się od 3 do 30 dni po ukłuciu i powoli się powiększa. Taki rumień wystarcza do rozpoznania, bez badania krwi. Wirus KZM przechodzi do krwi już w pierwszych minutach żerowania, dlatego tu szybkie usunięcie kleszcza nie wystarcza. Jedyną skuteczną ochroną jest szczepienie, o czym piszemy w artykule o kleszczowym zapaleniu mózgu.

Użądlenia i ukąszenia

Pszczoła zostawia żądło w skórze, osa nie, i może żądlić wiele razy. Żądło usuń, podważając je paznokciem, a miejsce schłódź. Ból, obrzęk i zaczerwienienie mijają zwykle w ciągu kilku dni. Duszność, obrzęk twarzy i gardła, pokrzywka na całym ciele albo zawroty głowy oznaczają wstrząs anafilaktyczny i wymagają natychmiastowego telefonu pod 112. Pierwszą pomoc opisujemy w tekście o użądleniu osy lub pszczoły.

Swędzące bąble po komarach i meszkach łagodzą chłodne okłady i żele z apteki. Drapanie przedłuża gojenie i grozi zakażeniem.

Pasożyty człowieka: wszy, świerzb i pluskwy

  • Wszy głowowe nie skaczą i nie są oznaką brudu, przechodzą z głowy na głowę przy bliskim kontakcie. Najpewniejszy test to wyczesanie mokrych włosów gęstym grzebieniem. Plan działania znajdziesz w poradniku o wszawicy u dzieci.
  • Świerzb wywołuje roztocz drążący korytarze w naskórku. Swędzi najmocniej w nocy, w cieple pościeli. Leczy się wszystkich domowników naraz, inaczej wraca. Objawy opisujemy w tekście o świerzbie u ludzi.
  • Pluskwy najczęściej przyjeżdżają z podróży w walizce. W hotelu obejrzyj szwy materaca i nie kładź bagażu na łóżku, a po powrocie wypierz ubrania w temperaturze co najmniej 60 stopni.

Nieproszeni goście w domu

Mole spożywcze zakładają oprzędy w kaszach, mąkach i bakaliach. Wyrzucenie jednej paczki nie pomoże, trzeba przejrzeć całą szafkę, umyć półki i przesypać zapasy do szczelnych słoików. Szczegóły w tekście o molach spożywczych w kuchni.

Duże pająki biegające jesienią po ścianach to najczęściej samce kątnika, które szukają samic. Wyglądają groźnie, ale są dla ludzi niegroźne, co wyjaśniamy w artykule o pająkach w domu jesienią. Jeśli nie wiesz, co właściwie biega po podłodze, porównaj je ze zdjęciami w przewodniku robaki w domu.

Najczęściej zadawane pytania

Czy kleszcz jest owadem?

Nie. Kleszcz to pajęczak z grupy roztoczy. Dorosły kleszcz ma osiem nóg, a owady mają ich sześć.

Co należy do owadów?

Do owadów należą między innymi chrząszcze, motyle, muchówki z muchami i komarami, błonkówki z pszczołami, osami i mrówkami, pluskwiaki, ważki i prostoskrzydłe, czyli koniki polne i świerszcze. Pająki, kleszcze i roztocza to pajęczaki.

Czy owady to bezkręgowce?

Tak. Owady nie mają kręgosłupa, a ich ciało chroni zewnętrzny szkielet z chityny, który podczas wzrostu zrzucają w czasie linienia.

Ile żyją owady?

To zależy od gatunku. Dorosła mucha domowa żyje zwykle od 2 do 4 tygodni, pszczoła robotnica latem około 6 tygodni, a królowa pszczół nawet kilka lat.