Anna Kocur
Aspiryna na serce w małej dawce (75-100 mg na dobę) jest zalecana osobom po zawale, udarze niedokrwiennym, z założonym stentem lub rozpoznaną chorobą wieńcową. To profilaktyka wtórna i tu korzyść wyraźnie przewyższa ryzyko. Zdrowym osobom bez choroby serca codzienna aspiryna „na wszelki wypadek” zwykle nie pomaga, za to zwiększa ryzyko krwawień, dlatego aktualne wytyczne odradzają jej rutynowe stosowanie.
Jak działa aspiryna na serce?
Kwas acetylosalicylowy w małej dawce nieodwracalnie blokuje enzym COX-1 w płytkach krwi. Płytki tracą zdolność zlepiania się na czas całego swojego życia, czyli 7-10 dni. Dzięki temu trudniej o zakrzep w zwężonej tętnicy wieńcowej lub mózgowej. Ten sam mechanizm sprawia jednak, że łatwiej o krwawienie, zwłaszcza z żołądka i jelit.
Profilaktyka pierwotna a wtórna: najważniejsza różnica
Na podstawie wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (2021) i USPSTF (2022).
Co pokazały duże badania?
Zmiana zaleceń wynika z trzech dużych badań opublikowanych w 2018 roku. Każde z nich sprawdzało aspirynę u osób, które nie miały jeszcze choroby serca.
W efekcie amerykańska grupa USPSTF w 2022 roku zaleciła, by osoby po 60. roku życia nie zaczynały przyjmować aspiryny profilaktycznie, a u osób w wieku 40-59 lat z wysokim ryzykiem decyzja była indywidualna. Europejskie wytyczne idą w tym samym kierunku.
Skutki uboczne i przeciwwskazania
- krwawienia z przewodu pokarmowego, owrzodzenia żołądka i dwunastnicy,
- częstsze siniaki, krwawienia z nosa i dziąseł,
- rzadko udar krwotoczny,
- napady astmy u osób z tak zwaną astmą aspirynową.
Aspiryny nie powinny przyjmować bez konsultacji osoby z czynną chorobą wrzodową, zaburzeniami krzepnięcia, ciężką niewydolnością nerek lub wątroby, uczuleniem na salicylany oraz kobiety w trzecim trymestrze ciąży. Nie podaje się jej dzieciom i nastolatkom z powodu ryzyka zespołu Reye’a. Przy przewlekłym stosowaniu lekarz często dołącza lek osłaniający żołądek. Więcej o tym przeczytasz w tekście o chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy.
Ibuprofen osłabia działanie aspiryny
Ibuprofen przyjęty tuż przed aspiryną zajmuje to samo miejsce w enzymie i blokuje jej działanie na płytki. Jeśli bierzesz aspirynę na serce i musisz sięgnąć po ibuprofen, przyjmij go co najmniej 30 minut po aspirynie lub 8 godzin przed nią, a najlepiej zapytaj farmaceutę o inny lek przeciwbólowy.
Czego nie robić, jeśli bierzesz aspirynę na serce
- Nie odstawiaj aspiryny na własną rękę, zwłaszcza po wszczepieniu stentu. Nagłe przerwanie leczenia zwiększa ryzyko zakrzepicy w stencie i zawału.
- Przed zabiegiem, ekstrakcją zęba czy operacją powiedz lekarzowi, że ją przyjmujesz. To on zdecyduje, czy ją wstrzymać.
- Nie zwiększaj dawki bez zalecenia. Na serce działa mała dawka, wyższe dawki przeciwbólowe nie dają lepszej ochrony, a częściej uszkadzają żołądek.
- Zgłoś lekarzowi czarne, smoliste stolce, wymioty z krwią lub nietypowe siniaki.
Najlepszą profilaktyką serca dla zdrowych osób pozostają kontrola cholesterolu, ciśnienia i masy ciała, ruch i niepalenie. Sprawdź, jakie są normy cholesterolu i jak go obniżać, oraz poznaj objawy udaru według zasady FAST. Ukrytym czynnikiem ryzyka zawału bywa też podwyższona lipoproteina (a).
Najczęściej zadawane pytania
Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź.
Czy brać aspirynę na serce profilaktycznie?
Jeśli jesteś po zawale, udarze niedokrwiennym, masz stent lub chorobę wieńcową, zwykle tak, w dawce 75-100 mg na dobę. Zdrowym osobom bez choroby serca aktualne wytyczne nie zalecają codziennej aspiryny, bo ryzyko krwawień przewyższa korzyści.
Jaka dawka aspiryny na serce?
W profilaktyce sercowo-naczyniowej stosuje się 75-100 mg kwasu acetylosalicylowego raz na dobę. Wyższe dawki nie chronią lepiej, a częściej uszkadzają żołądek.
Czy aspiryna rozrzedza krew?
Nie rozrzedza krwi w dosłownym sensie. Hamuje zlepianie się płytek krwi, przez co trudniej o zakrzep, ale łatwiej o krwawienie.
Czy można nagle odstawić aspirynę?
Nie należy tego robić bez konsultacji z lekarzem, szczególnie po wszczepieniu stentu lub zawale. Nagłe odstawienie zwiększa ryzyko zakrzepicy i zawału.
Czy aspiryna na serce szkodzi żołądkowi?
Może. Nawet mała dawka zwiększa ryzyko owrzodzeń i krwawień z przewodu pokarmowego. Dlatego u osób z grupy ryzyka lekarz często dołącza lek osłaniający żołądek.
