Redakcja Sztosowe
W samochodzie nie wolno trzymać telefonu w ręku podczas jazdy (500 zł i 12 punktów karnych), jeździć bez zapiętych pasów (100 zł i 5 punktów), wozić dziecka poniżej 150 cm wzrostu bez fotelika (300 zł i 5 punktów) ani zostawiać pracującego silnika na postoju w terenie zabudowanym (100 zł). Mandat grozi też za wyrzucanie śmieci przez okno i za przewożenie większej liczby osób, niż jest miejsc. Z kolei jedzenie, picie i palenie w prywatnym aucie są legalne, choć wielu kierowców myśli inaczej. Poniżej wszystkie zakazy z podstawą prawną i kwotami z aktualnego taryfikatora.
Czego nie wolno robić w samochodzie: mandaty i punkty w 2026 roku
Źródła: ustawa Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2024 poz. 1251 ze zm.), rozporządzenie w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych (taryfikator obowiązujący od 1 stycznia 2022 r.), rozporządzenie MSWiA z 14 września 2023 r. w sprawie ewidencji kierujących naruszających przepisy ruchu drogowego (punkty karne).
Zakazy, za które policja wypisze mandat
Telefon w ręku, także na czerwonym świetle
Art. 45 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym zakazuje kierowcy korzystania podczas jazdy z telefonu, który wymaga trzymania słuchawki lub mikrofonu w ręku. Nie chodzi tylko o rozmowę. Pisanie wiadomości, przewijanie mediów społecznościowych czy ustawianie nawigacji w dłoni podlegają tej samej karze: 500 zł i 12 punktów karnych, czyli połowa limitu dla doświadczonego kierowcy.
Legalnie rozmawiasz przez zestaw głośnomówiący, słuchawkę w uchu albo przez system auta, a telefon może wisieć w uchwycie. Szczegóły, w tym spór o korki i czerwone światło, opisaliśmy w tekście o tym, co wolno robić z telefonem za kierownicą.
Jazda bez pasów, także na tylnej kanapie
Pasy muszą mieć zapięte wszyscy w aucie, które jest w nie wyposażone (art. 39 ust. 1). Kierowca bez pasów płaci 100 zł i dostaje 5 punktów. Jeśli to pasażer nie zapiął pasów, mandat może dostać on sam, a kierowca odpowiada za to, że go tak przewozi: kolejne 100 zł i 5 punktów, a przy więcej niż jednym takim pasażerze 8 punktów.
Dziecko bez fotelika albo fotelik w złym miejscu
Dziecko poniżej 150 cm wzrostu musi jechać w foteliku albo innym urządzeniu przytrzymującym dopasowanym do jego wagi i wzrostu. Wyjątek dotyczy tylnej kanapy: dziecko mające co najmniej 135 cm może jechać w samych pasach, jeśli ze względu na wagę i wzrost nie da się dobrać fotelika. Mandat to 300 zł i 5 punktów za jedno dziecko, 10 punktów za dwoje i 15 za troje lub więcej.
Tyle samo kosztuje fotelik montowany tyłem do kierunku jazdy na przednim siedzeniu, gdy poduszka pasażera jest włączona, oraz fotelik zamontowany niezgodnie z instrukcją producenta. Najczęstsze błędy przy zapinaniu opisaliśmy w poradniku o tym, jak przepisowo wozić dziecko w foteliku.
Więcej pasażerów, niż jest miejsc
Liczba osób w aucie nie może przekraczać liczby miejsc wpisanej w dowodzie rejestracyjnym (art. 63 ust. 1). Za każdą osobę ponad limit taryfikator przewiduje 300 zł, łącznie najwyżej 3000 zł. Punkty rosną z każdą dodatkową osobą: 6 za jedną, 7 za dwie i tak dalej. Dziecko na kolanach nie rozwiązuje problemu, bo wtedy jedzie bez fotelika i pasów.
Pracujący silnik na postoju w mieście
Na obszarze zabudowanym nie wolno zostawiać pracującego silnika podczas postoju (art. 60 ust. 2 pkt 3), co dotyczy też rozgrzewania auta zimą pod blokiem. Postój to według art. 2 pkt 30 ustawy unieruchomienie pojazdu trwające dłużej niż minutę i niewynikające z warunków ruchu, więc stanie w korku albo na światłach się nie liczy. Mandat wynosi 100 zł. Jeśli przy tym odejdziesz od samochodu, dochodzi osobne wykroczenie z art. 60 ust. 2 pkt 1, za które taryfikator przewiduje 50 zł. Jak zimą szybko pozbyć się szronu bez grzania na postoju, wyjaśniamy w tekście o mandacie za oszronioną szybę.
Otwieranie drzwi bez spojrzenia w lusterko
Art. 45 ust. 1 pkt 3 zakazuje otwierania drzwi, zostawiania ich otwartych i wysiadania bez upewnienia się, że nie stworzy to zagrożenia ani utrudnienia w ruchu. W taryfikatorze nie ma na to osobnej stawki, więc sprawa idzie z art. 97 Kodeksu wykroczeń, a sąd może wymierzyć grzywnę do 3000 zł. Gdy drzwi uderzą w rowerzystę, w grę wchodzi już odpowiedzialność za spowodowanie wypadku i odszkodowanie z OC.
Prosty nawyk, który temu zapobiega, to tak zwany holenderski chwyt: drzwi otwierasz ręką dalszą od nich, więc ciało samo obraca się w stronę lusterka i ulicy.
Wyrzucanie śmieci przez okno
Zaśmiecanie drogi zakazuje art. 45 ust. 1 pkt 9 Prawa o ruchu drogowym, a mandat wynosi od 50 do 200 zł. Dotyczy to także niedopałków. Wyrzucony przez okno papieros w czasie suszy może zapalić trawę na poboczu, a wtedy odpowiedzialność jest dużo poważniejsza niż mandat. Najprościej wozić w drzwiach mały worek na śmieci i opróżniać go na najbliższej stacji.
Głośna muzyka i hałasujący wydech
Muzyka w aucie nie jest zakazana. Problem zaczyna się wtedy, gdy przez głośniki nie słyszysz karetki ani klaksonu albo gdy bas zakłóca spokój na osiedlu. Na obszarze zabudowanym art. 60 ust. 2 pkt 2 zakazuje używania pojazdu w sposób powodujący uciążliwy hałas lub nadmierną emisję spalin, za co grozi mandat do 300 zł. Nocne koncerty z otwartymi oknami mogą też skończyć się wykroczeniem z art. 51 Kodeksu wykroczeń, czyli zakłócaniem spoczynku nocnego.
Dziecko albo pies zamknięte w nagrzanym aucie
Zamknięte auto stojące w słońcu nagrzewa się bardzo szybko. Według amerykańskiej agencji bezpieczeństwa drogowego NHTSA temperatura w środku rośnie o około 10 stopni Celsjusza w ciągu pierwszych 10 minut, a uchylona szyba niewiele zmienia. Dziecko przegrzewa się kilka razy szybciej niż dorosły, a pies chłodzi się tylko przez ziajanie.
Prawo traktuje to poważnie. Kto ma obowiązek opieki nad dzieckiem do lat 7 i zostawia je w okolicznościach niebezpiecznych dla zdrowia, popełnia wykroczenie z art. 106 Kodeksu wykroczeń. Jeśli dziecku grozi bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, to już przestępstwo z art. 160 Kodeksu karnego, a opiekunowi grozi nawet 5 lat więzienia. Zostawienie psa w rozgrzanym aucie może zostać uznane za znęcanie się nad zwierzęciem w rozumieniu ustawy o ochronie zwierząt.
Jeśli widzisz zamknięte w upale dziecko lub zwierzę, dzwoń pod 112. Gdy stan jest poważny, a pomoc nie zdąży, wybicie szyby może być działaniem w stanie wyższej konieczności (art. 26 Kodeksu karnego). Najlepiej mieć przy tym świadków i nagrać sytuację telefonem.
Co w samochodzie jest legalne, choć wielu myśli inaczej
Jedzenie i picie podczas jazdy
Zakaz jedzenia i palenia w czasie jazdy z art. 63 ust. 5 dotyczy kierowcy pojazdu, który przewozi ludzi, ale ustawa wyłącza z niego kierowcę samochodu osobowego (poza taksówką) i ciężarówki z pasażerem w kabinie. W praktyce obejmuje więc taksówkarzy i kierowców autobusów z pasażerami, a mandat wynosi 50 zł. Picia przepis w ogóle nie obejmuje.
Legalne nie znaczy bezpieczne. Rozpakowywanie kanapki czy odkręcanie butelki zajmuje obie ręce i wzrok. Jeśli przy tym dojdzie do kolizji albo zjedziesz na sąsiedni pas, policja może uznać to za jazdę w sposób zagrażający bezpieczeństwu. Na dłuższej trasie lepiej zjechać na parking.
Palenie papierosów, także przy dziecku
W prywatnym samochodzie osobowym palić wolno, a polskie przepisy nie zakazują tego nawet przy dziecku. Ustawa o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu dotyczy transportu publicznego, nie prywatnych aut. Inaczej jest np. w Anglii i Walii, gdzie od 2015 roku za palenie w aucie z osobą niepełnoletnią grozi kara 50 funtów. Dym w małej kabinie to bardzo duże stężenie szkodliwych substancji, więc z punktu widzenia zdrowia dziecka różnicy między przepisem a rozsądkiem nie ma.
Nogi pasażera na desce rozdzielczej
Osobnego zakazu nie ma, ale to jedna z najgroźniejszych pozycji w aucie. Poduszka powietrzna pasażera otwiera się w ułamku sekundy i z ogromną siłą, a przy nogach na desce wypycha kolana w stronę twarzy. Pasy biodrowe nie trzymają wtedy miednicy, więc ciało zsuwa się pod nie. Kierowca też powinien dbać o pozycję, a lewa stopa ma swoje miejsce na podnóżku obok sprzęgła, który przy mocnym hamowaniu pomaga utrzymać ciało w fotelu.
Spanie w aucie na parkingu
Drzemka w zaparkowanym samochodzie nie jest wykroczeniem, a na długiej trasie bywa najlepszym, co możesz zrobić. Trzeba jednak stać w miejscu, gdzie postój jest dozwolony, i nie zamieniać parkingu w kemping. Gdzie dokładnie przebiega ta granica, opisaliśmy w tekście o tym, czy spanie w samochodzie jest legalne.
Najczęściej zadawane pytania
Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź.
Za co można dostać mandat w samochodzie?
Najczęściej za telefon trzymany w ręku (500 zł i 12 punktów), brak pasów (100 zł i 5 punktów), dziecko bez fotelika (300 zł i 5 punktów), pracujący silnik na postoju w terenie zabudowanym (100 zł), przewożenie zbyt wielu osób (300 zł za każdą) i zaśmiecanie drogi (od 50 do 200 zł).
Czy można jeść w samochodzie podczas jazdy?
Tak, kierowca prywatnego samochodu osobowego może jeść i pić w czasie jazdy. Zakaz z art. 63 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym dotyczy m.in. taksówkarzy i kierowców autobusów z pasażerami, a mandat wynosi 50 zł.
Czy można palić w samochodzie przy dziecku?
W Polsce żaden przepis tego nie zakazuje w prywatnym aucie. Zakaz palenia obowiązuje w transporcie publicznym, a w czasie jazdy obejmuje też kierowców taksówek i autobusów z pasażerami. Dla zdrowia dziecka dym w zamkniętej kabinie jest jednak bardzo szkodliwy.
Czy można zostawić włączony silnik na postoju?
Na obszarze zabudowanym nie, jeśli auto stoi dłużej niż minutę z innego powodu niż ruch drogowy. Pracujący silnik podczas postoju to mandat 100 zł (art. 60 ust. 2 pkt 3), a odejście od auta z włączonym silnikiem to dodatkowe 50 zł. Poza terenem zabudowanym ten zakaz nie obowiązuje.
Ile punktów karnych jest za brak fotelika?
5 punktów za jedno dziecko przewożone niezgodnie z przepisami, 10 za dwoje i 15 za troje lub więcej. Do tego mandat 300 zł.
Czy można rozmawiać przez telefon w samochodzie?
Tak, ale tylko bez trzymania telefonu w ręku: przez zestaw głośnomówiący, słuchawkę albo system multimedialny auta. Telefon w dłoni w czasie jazdy, także w korku i na czerwonym świetle, to 500 zł i 12 punktów karnych.
