w

Flądra bałtycka ma 70 kcal i bardzo mało rtęci. Ryba z Bałtyku, którą Polacy mijają w sklepie

Świeże ryby na lodzie na stoisku rybnym, wśród nich ryby bałtyckie

Flądra bałtycka, czyli stornia, ma około 70 kcal i 12 g białka na 100 g surowego mięsa, niespełna 2 g tłuszczu i bardzo mało rtęci. Białka ma wyraźnie mniej niż pierś z kurczaka (około 22 g), ale jako chude, lekkie mięso spokojnie z nią konkuruje. Na Pomorzu to klasyk smażalni, w głębi kraju wiele osób mija ją w sklepie i sięga po mintaja albo łososia.

📌 W skrócie

  • Stornia z Bałtyku dorasta zwykle do około 35 cm i żyje 8 do 9 lat.
  • Na 100 g surowej ryby: około 70 kcal, 12 g białka i 2 g tłuszczu (USDA).
  • Średnia zawartość rtęci w płastugach to według FDA 0,056 mg/kg, czyli około jednej dziesiątej unijnego limitu 0,5 mg/kg.
  • Jako ryba chuda gromadzi mniej dioksyn niż tłuste śledzie i łososie bałtyckie, których dotyczą zalecenia ograniczania.
  • Polacy jedzą od 12 do 14 kg ryb rocznie, przy średniej unijnej około 23 kg.

Flądra czy stornia: co to za ryba

Flądra bałtycka, płaska ryba leżąca na piasku jasną stroną do góry

W sklepie i w karcie dań widnieje „flądra”, ale w Polsce to prawie zawsze stornia (Platichthys flesus). Flądrą nazywa się potocznie także inne ryby płaskie z Bałtyku, na przykład gładzicę czy skarpia. Stornię poznasz po szorstkich guzkach wzdłuż płetw i linii bocznej. Gładzica ma za to wyraźne pomarańczowe plamki.

Młoda stornia pływa jak zwykła ryba, z okiem po każdej stronie głowy. W trakcie rozwoju jedno oko przesuwa się na drugą stronę, ryba kładzie się na boku i resztę życia spędza przy dnie. Żeruje na małżach, ślimakach, skorupiakach i wieloszczetach. Bałtycka stornia jest mniejsza niż w Atlantyku: zwykle ma około 35 cm. Nie jest gatunkiem chronionym, to jedna z ryb najczęściej poławianych przez polskich rybaków.

Flądra: kcal i wartości odżywcze na tle innych ryb

100 g surowego mięsaKalorieBiałkoTłuszczRtęć (mg/kg)
Flądra (płastugi)70 kcal12,4 g1,9 g0,056
Dorsz82 kcal17,8 g0,7 g0,111
Śledź158 kcal18,0 g9,0 g0,078
Łosoś hodowlany208 kcal20,4 g13,4 g0,022
Pierś z kurczaka bez skóry120 kcal22,5 g2,6 gnie dotyczy

Źródła: USDA FoodData Central (wartości odżywcze, produkty surowe); FDA, średnie stężenia rtęci w rybach handlowych z lat 1990 do 2012. Unijny limit rtęci dla większości ryb to 0,5 mg/kg.

Żeby zjeść tyle białka, ile daje 100 g piersi z kurczaka, potrzeba około 180 g flądry. Za to kaloryczność jest niższa, a typowa porcja 150 g to około 105 kcal i 19 g białka. Więcej produktów, które łatwo dorzucić do jadłospisu, znajdziesz w zestawieniu co ma dużo białka.

Poza białkiem 100 g flądry dostarcza około 27 µg selenu (mniej więcej połowa dziennego zapotrzebowania), 1,2 µg witaminy B12, 250 mg fosforu i około 2,8 µg witaminy D. To ostatnie to około jednej piątej zalecanych 15 µg, więc jesienią i zimą ryba nie zastąpi suplementu. Jak dobrać dawkę, piszemy w tekście o tym, którą witaminę D brać jesienią.

Słabszą stroną są tłuszcze omega 3: flądra ma ich około 0,2 do 0,3 g na 100 g, a łosoś czy śledź kilka razy więcej. Dlatego w tygodniowym menu warto ją łączyć z rybą tłustą. Porównanie źródeł omega 3 znajdziesz w przewodniku o tym, jakie kwasy omega 3 wybrać.

Czy flądra jest zdrowa? Rtęć i dioksyny

Rtęć: jedna z najniższych wartości wśród ryb

Metylortęć kumuluje się w mięśniach ryb tym bardziej, im wyżej gatunek stoi w łańcuchu pokarmowym i im dłużej żyje. Najwięcej mają duże drapieżniki: miecznik średnio około 1 mg/kg, tuńczyk biały około 0,35 mg/kg. Flądra je drobne bezkręgowce i żyje krótko, więc w danych FDA wypada na poziomie 0,056 mg/kg (tabela FDA). Amerykańska agencja umieszcza flądrę na liście „best choices”, czyli ryb polecanych także kobietom w ciąży i dzieciom.

Jak wypadają inne popularne ryby z marketu, sprawdzaliśmy w tekście o tym, co naprawdę wykryto w filetach z pangi.

Dioksyny w rybach bałtyckich

Dioksyny i polichlorowane bifenyle rozpuszczają się w tłuszczu i tam się odkładają. Problem dotyczy więc przede wszystkim tłustych ryb z Bałtyku. Szwecja i Finlandia mają unijne odstępstwo, które pozwala sprzedawać u nich duże śledzie bałtyckie i dzikie łososie mimo przekroczonych norm. Szwedzki urząd żywności zaleca w zamian dzieciom, nastolatkom i kobietom w wieku rozrodczym jeść takie ryby najwyżej 2 do 3 razy w roku. Chuda flądra, która ma niespełna 2% tłuszczu, nie jest objęta tymi zaleceniami. EFSA w 2018 roku obniżyła bezpieczną tygodniową dawkę dioksyn, co jest kolejnym argumentem, by stawiać na różne gatunki ryb, a nie jeść wciąż tego samego.

Flądra w ciąży i dla dzieci

Kobietom w ciąży i małym dzieciom zaleca się unikanie ryb z dużą ilością rtęci, ale jednocześnie jedzenie ryb, bo dostarczają białka, jodu, selenu i witaminy D. Flądra dobrze spełnia oba warunki. Musi być tylko dobrze upieczona lub usmażona, a przy dzieciach trzeba starannie wybrać ości. Inne bezpieczne gatunki zebraliśmy w tekście o tym, jakie ryby są najzdrowsze.

Kiedy jest sezon na flądrę

Świeżą flądrę bałtycką kupisz przez większość roku. Stornia trze się w południowym Bałtyku od marca do maja, w głębiach Gdańskiej, Bornholmskiej i w Rynnie Słupskiej. Po tarle jest chudsza, dlatego najbardziej mięsista bywa od późnego lata do jesieni. Mrożona jest dostępna cały rok i przy rybie zamrożonej szybko po połowie nie ustępuje świeżej.

Jak wybrać świeżą flądrę

  • Oczy: wypukłe, przejrzyste i błyszczące. Zapadnięte i mętne oznaczają rybę sprzed kilku dni.
  • Skrzela: czerwone i wilgotne, nie brunatne ani szare.
  • Zapach: świeży, morski. Ostra, amoniakalna woń to sygnał, by zostawić rybę na ladzie.
  • Mięso: sprężyste; wgniecenie palcem szybko znika.
  • Skóra: wilgotna i napięta, bez lepkiego śluzu.
  • Mrożona: bez grubej warstwy szronu i kryształków lodu w opakowaniu, bo to ślad rozmrażania i ponownego mrożenia.

Jak przyrządzić flądrę, żeby została lekka

Sama ryba ma 70 kcal na 100 g, ale gruba panierka i głęboki tłuszcz potrafią podnieść kaloryczność porcji dwa, trzy razy. Przed przyrządzeniem odetnij głowę i płetwy, wypatrosz rybę i dokładnie ją opłucz. Skórę możesz zostawić, przy pieczeniu chroni mięso przed wysuszeniem.

  • Pieczona: 200°C przez 15 do 20 minut, zależnie od wielkości. Wystarczy sól, pieprz, czosnek, koperek i odrobina oliwy.
  • Smażona po pomorsku: obtocz w cienkiej warstwie mąki zamiast panierki i smaż krótko na maśle klarowanym lub oleju rzepakowym, po kilka minut z każdej strony.
  • Gotowa, gdy: mięso jest białe, matowe i łatwo odchodzi od ości. Flądra jest chuda, więc kilka minut za długo wystarczy, by ją przesuszyć.
  • Na talerzu: z ziemniakami z wody i surówką z kiszonej kapusty to lekki obiad za około 400 kcal.

Ile ryb jeść w tygodniu

Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej zaleca jeść ryby co najmniej dwa razy w tygodniu, w tym rybę tłustą. EFSA mówi o 1 do 2 porcjach tygodniowo, a w ciąży o 3 do 4 porcjach. Statystyczny Polak zjada od 12 do 14 kg ryb i owoców morza rocznie, średnia w Unii Europejskiej to około 23 kg. Flądra dobrze sprawdza się jako ta chuda porcja w środku tygodnia: jest tania, szybka w przygotowaniu i bezpieczna pod względem rtęci.

Najczęściej zadawane pytania

Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź.

Ile kalorii ma flądra?

Około 70 kcal na 100 g surowego mięsa, przy 12 g białka i niespełna 2 g tłuszczu. Pieczona bez panierki ma około 85 kcal na 100 g, a panierowana i smażona na głębokim tłuszczu nawet dwa razy więcej.

Czy flądra jest zdrowa?

Tak. To chude źródło białka, selenu, witaminy B12 i fosforu, z bardzo małą ilością rtęci. Najzdrowsza jest pieczona albo krótko smażona w mące, bez grubej panierki.

Czy flądra ma dużo rtęci?

Nie. Według danych FDA płastugi mają średnio 0,056 mg rtęci na kg, czyli około jednej dziesiątej unijnego limitu 0,5 mg/kg. Dla porównania tuńczyk biały ma około 0,35 mg/kg, a miecznik około 1 mg/kg.

Czym różni się flądra od storni?

W polskim sklepie to zwykle ta sama ryba. Flądra to potoczna nazwa ryb płaskich, a stornia (Platichthys flesus) to gatunek, który najczęściej się pod nią sprzedaje. Pod nazwą flądra trafiają też czasem gładzica i inne płastugi.

Kiedy jest sezon na flądrę?

Świeża jest dostępna przez większość roku. Stornia trze się od marca do maja i wtedy jest chudsza, najbardziej mięsista bywa od późnego lata do jesieni.

Czy kobieta w ciąży może jeść flądrę?

Tak. Ze względu na niską zawartość rtęci flądra jest na liście ryb polecanych kobietom w ciąży i dzieciom. Musi być dobrze upieczona lub usmażona, nie surowa ani wędzona na zimno.

Źródła: USDA FoodData Central; FDA, Mercury Levels in Commercial Fish and Shellfish; EFSA; Livsmedelsverket (szwedzki urząd żywności); Akwarium Gdyńskie Morskiego Instytutu Rybackiego, Państwowego Instytutu Badawczego; Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej.

Napisane przez Anna Kocur

Anna Kocur, redaktorka i dziennikarka specjalizująca się w tematyce zdrowia, snu i zdrowego stylu życia. Od lat przystępnie tłumaczy wyniki badań i zalecenia ekspertów, dbając o to, by treści na Sztosowe.pl były rzetelne, aktualne i praktyczne. Najchętniej pisze o profilaktyce, dobrych nawykach, diecie oraz higienie snu i regeneracji. Wierzy, że największą różnicę robią małe, codzienne zmiany. Prywatnie miłośniczka porannych spacerów i dobrej książki przed snem. Uwaga: artykuły mają charakter informacyjny i nie zastępują porady lekarskiej.