Anna Kocur
W szczepionkach nie ma komórek płodów. Kilka szczepionek, między innymi przeciw różyczce, ospie wietrznej i WZW typu A, produkuje się jednak na ludzkich liniach komórkowych WI-38 i MRC-5. Wyprowadzono je w latach 60. XX wieku z tkanek dwóch płodów z legalnych aborcji, które nie były wykonywane w celu produkcji szczepionek. Od tamtej pory komórki namnażają się w laboratoriach, a gotowa szczepionka jest oczyszczana i może zawierać najwyżej śladowe fragmenty ich DNA lub białek.
Czym są linie komórkowe z płodów?
Linia komórkowa to populacja komórek, które po pobraniu z tkanki dzielą się w hodowli przez dziesięciolecia. Nie trzeba więc pozyskiwać nowych tkanek. W produkcji szczepionek wykorzystuje się głównie dwie linie fibroblastów, czyli komórek tkanki łącznej z płuc płodu:
Dlaczego do szczepionek używa się ludzkich komórek?
Wirusy potrzebują żywych komórek, żeby się namnażać. Niektóre, jak wirus różyczki czy ospy wietrznej, najlepiej rosną właśnie w komórkach ludzkich. Linie WI-38 i MRC-5 są dokładnie przebadane, stabilne i wolne od wirusów zwierzęcych. To ważne, bo w latach 50. część szczepionek przeciw polio produkowanych na komórkach nerek małp była zanieczyszczona małpim wirusem SV40. Po tym doświadczeniu przemysł postawił na sprawdzone, czyste linie komórkowe.
Które szczepionki są produkowane na liniach z płodów?
Stan dla szczepionek dostępnych w Polsce i UE w 2026 roku.
Szczepionka AstraZeneca przeciw COVID-19 (Vaxzevria), produkowana na komórkach HEK293, została wycofana z obrotu w UE w 2024 roku na wniosek producenta. Więcej o szczepieniach dostępnych w tym sezonie przeczytasz w tekście o tym, kto zaszczepi się przeciw grypie bezpłatnie, a o szczepionce rekombinowanej w poradniku o półpaścu i szczepieniu.
Co zostaje w gotowej szczepionce?
Po namnożeniu wirusa komórki są niszczone, a zawiesina wielokrotnie oczyszczana i filtrowana. W gotowej dawce nie ma komórek. Mogą pozostać jedynie śladowe ilości silnie pofragmentowanego DNA i białek, rzędu nanogramów. Takie fragmenty są rozkładane w organizmie jak każde obce DNA z pożywienia i nie są w stanie wbudować się w ludzki genom ani zmienić DNA zaszczepionej osoby.
Czy da się wybrać szczepionkę bez linii z płodów?
Przeciw różyczce, ospie wietrznej i WZW typu A w Polsce i UE nie ma obecnie zarejestrowanych odpowiedników produkowanych bez linii WI-38 lub MRC-5. Przy pozostałych szczepieniach linie z płodów w ogóle nie są stosowane.
Co na ten temat mówi Kościół katolicki?
Papieska Akademia Życia w dokumentach z 2005 i 2017 roku uznała, że korzystanie ze szczepionek wytwarzanych na liniach komórkowych sprzed dziesięcioleci jest moralnie dopuszczalne, a rodzice mogą szczepić dzieci bez obaw o współudział w aborcji, zwłaszcza gdy chodzi o ochronę zdrowia innych. W grudniu 2020 roku Kongregacja Nauki Wiary potwierdziła to stanowisko w odniesieniu do szczepionek przeciw COVID-19. Podobnie wypowiadali się przedstawiciele innych wyznań.
Najważniejsze fakty w skrócie
- Szczepionki nie zawierają komórek płodów.
- Linie WI-38 i MRC-5 pochodzą z dwóch płodów z lat 60. i nie wymagają nowych aborcji.
- Linie z płodów wykorzystuje się tylko przy kilku szczepionkach, głównie przeciw różyczce, ospie wietrznej i WZW A.
- Śladowe fragmenty DNA w szczepionce nie zmieniają ludzkiego DNA.
- Większość szczepionek w kalendarzu szczepień produkuje się bez takich linii.
Jeśli masz wątpliwości dotyczące konkretnego preparatu, zapytaj lekarza lub farmaceutę o skład z Charakterystyki Produktu Leczniczego. O innych szczepieniach dla dorosłych piszemy też w tekście o kleszczowym zapaleniu mózgu i szczepieniu.
Najczęściej zadawane pytania
Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź.
Czy w szczepionkach są komórki płodów?
Nie. Kilka szczepionek produkuje się na liniach komórkowych WI-38 i MRC-5 wyprowadzonych w latach 60. z tkanek dwóch płodów, ale gotowa szczepionka jest oczyszczana i nie zawiera komórek, najwyżej śladowe fragmenty DNA i białek.
Które szczepionki produkuje się na liniach z płodów?
Głównie szczepionki przeciw różyczce (składnik MMR), ospie wietrznej, WZW typu A i jedna ze szczepionek przeciw wściekliźnie. Szczepionki przeciw grypie, WZW B, HPV, półpaścowi i KZM powstają bez takich linii.
Czy do produkcji szczepionek nadal wykonuje się aborcje?
Nie. Linie WI-38 i MRC-5 powstały w 1962 i 1966 roku i od tamtej pory komórki namnażają się w laboratoriach. Do produkcji szczepionek nie pozyskuje się nowych tkanek płodowych.
Czy szczepionka mRNA przeciw COVID-19 zawiera komórki płodów?
Nie. Przy szczepionkach Pfizer i Moderna linii HEK293 użyto tylko w testach laboratoryjnych na etapie badań, a nie w produkcji.
Czy Kościół katolicki pozwala na takie szczepionki?
Tak. Papieska Akademia Życia oraz Kongregacja Nauki Wiary uznały korzystanie z tych szczepionek za moralnie dopuszczalne, szczególnie gdy brak alternatywy i chodzi o ochronę zdrowia własnego i innych.
