Malwina Brzecka
Sir Patrick Stewart, kapitan Jean-Luc Picard ze „Star Treka” i profesor Charles Xavier z „X-Men”, zmarł 28 października 2026 roku w swoim domu w Los Angeles. Miał 86 lat. Jak przekazała rodzina w oświadczeniu, aktor chorował na chorobę Alzheimera i demencję z ciałami Lewy’ego. Ta druga choroba jest dużo mniej znana, a jej pierwsze sygnały rzadko kojarzą się z otępieniem: gwałtowne odgrywanie snów w łóżku, bardzo realistyczne halucynacje i wahania przytomności w ciągu dnia. Kłopoty z pamięcią przychodzą często dopiero później. 🎭
📌 W skrócie
- Patrick Stewart zmarł 28 października 2026 roku, informację podano dzień później. Miał 86 lat.
- Chorował na chorobę Alzheimera i demencję z ciałami Lewy’ego. Wcześniej nie mówił o tym publicznie.
- Demencja z ciałami Lewy’ego odpowiada według brytyjskiego Lewy Body Society za około 15 proc. przypadków otępienia.
- Typowe wczesne objawy to halucynacje wzrokowe, odgrywanie snów w fazie REM, wahania uwagi i sztywność ruchów.
- Od diagnozy do śmierci mija średnio 5 do 7 lat, ale rozpiętość wynosi od 2 do 20 lat.
🎬 Kim był Patrick Stewart
Urodził się 13 lipca 1940 roku w Mirfield w hrabstwie Yorkshire, w robotniczej rodzinie. Matka była tkaczką, ojciec zawodowym żołnierzem. Sam Stewart wspominał, że aktorstwo zawdzięcza nauczycielowi angielskiego, który w szkole wcisnął mu do ręki Szekspira i kazał czytać na głos. W 1966 roku dołączył do Royal Shakespeare Company i przez kolejne 16 lat był jednym z jej filarów.
Światową sławę przyniosła mu rola kapitana Picarda w serialu „Star Trek: Następne pokolenie” z lat 1987 do 1994. Wrócił do niej w czterech filmach kinowych i w serialu „Star Trek: Picard”. Drugą ikoniczną postacią był profesor Xavier, założyciel X-Men, którego grał od 2000 roku. W 2010 roku królowa Elżbieta II nadała mu tytuł szlachecki za zasługi dla dramatu. W 2023 roku wydał wspomnienia „Making It So”.
Po ogłoszeniu jego śmierci hołd oddali mu między innymi Ian McKellen, z którym latami grał na scenie, Hugh Jackman, partner z planu „X-Men”, oraz Whoopi Goldberg i William Shatner.
🧠 Czym jest demencja z ciałami Lewy’ego
Nazwa pochodzi od niemieckiego neurologa Friedricha Lewy’ego, który w 1912 roku opisał nieprawidłowe złogi białka w mózgach osób z chorobą Parkinsona. Te złogi, czyli ciała Lewy’ego, zbudowane są z białka zwanego alfa-synukleiną. W zdrowym mózgu pomaga ono w komunikacji między neuronami. W chorobie zlepia się w grudki wewnątrz komórek nerwowych, które przez to działają coraz gorzej, a w końcu obumierają.
Złogi gromadzą się w obszarach odpowiedzialnych za myślenie, postrzeganie wzrokowe, ruch, sen i czujność. Stąd tak nietypowy zestaw objawów. Amerykański Narodowy Instytut ds. Starzenia (NIA) podaje, że choroba zaczyna się zwykle po pięćdziesiątce i nieco częściej dotyka mężczyzn niż kobiety.
Pod wspólną nazwą otępienia z ciałami Lewy’ego kryją się dwie choroby. W pierwszej najpierw pojawiają się kłopoty z myśleniem i postrzeganiem, a dopiero potem z ruchem. W drugiej, czyli otępieniu w chorobie Parkinsona, jest odwrotnie: przez lata dominują drżenie i sztywność, a otępienie dochodzi później.
⚠️ Pierwsze objawy, które łatwo przeoczyć
Szczególnie zdradliwe jest odgrywanie snów. W fazie REM mięśnie są normalnie wyłączone, dlatego we śnie możemy biec, a ciało leży nieruchomo. U osób z ciałami Lewy’ego ten wyłącznik przestaje działać. Partner budzi się, bo chory wymachuje pięściami albo krzyczy na kogoś, kogo nie ma w sypialni. Wiele rodzin uznaje to za zwykłe koszmary i nie mówi o tym lekarzowi.
Ważne
💊 Leki, które mogą bardzo zaszkodzić
Osoby z demencją z ciałami Lewy’ego bywają wyjątkowo wrażliwe na część leków przeciwpsychotycznych, podawanych zwykle na halucynacje i pobudzenie. Po niektórych z nich objawy ruchowe i splątanie mogą się gwałtownie nasilić. Dlatego przy każdej wizycie, także na izbie przyjęć, trzeba mówić o rozpoznaniu.
🔄 Czym różni się od choroby Alzheimera
Na początku obie choroby łatwo pomylić i, jak podkreśla Lewy Body Society, demencja z ciałami Lewy’ego bywa w pierwszych latach błędnie rozpoznawana właśnie jako Alzheimer. Różnica jest w tym, co pojawia się najpierw.
Obie choroby mogą też występować razem, jak u Patricka Stewarta. Ciała Lewy’ego i zmiany typowe dla Alzheimera często znajduje się w tym samym mózgu. Jeśli interesuje cię, jak naukowcy szukają ochrony przed Alzheimerem, przeczytaj o szczepionce podawanej noworodkom, która chroniła mózgi myszy.
🩺 Jak się ją rozpoznaje i leczy
Nie ma jednego badania, które potwierdzi chorobę. Brytyjska służba zdrowia NHS wymienia ocenę objawów, testy pamięci i myślenia, badania krwi wykluczające inne przyczyny oraz obrazowanie mózgu, w tym tomografię, rezonans i badanie SPECT. Ostateczne potwierdzenie daje dopiero badanie mózgu po śmierci.
Leku, który zatrzyma chorobę, na razie nie ma. Leczenie łagodzi objawy: część leków stosowanych w Alzheimerze poprawia uwagę i zmniejsza halucynacje, inne pomagają przy sztywności i zaburzeniach snu. Ogromne znaczenie mają rehabilitacja ruchowa, terapia zajęciowa, logopeda i wsparcie dla opiekunów. Według NIA od diagnozy do śmierci mija średnio od pięciu do siedmiu lat, choć u części chorych nawet 20.
Bliscy osób z demencją często zastanawiają się, ile chory rozumie ze swojego stanu. Tej kwestii poświęciliśmy tekst o tym, czy chory na Alzheimera wie, że jest chory.
❓ Najczęstsze pytania
Na co chorował Patrick Stewart?
Według oświadczenia rodziny Patrick Stewart chorował na chorobę Alzheimera i demencję z ciałami Lewy’ego. Zmarł 28 października 2026 roku w Los Angeles w wieku 86 lat.
Jakie są pierwsze objawy demencji z ciałami Lewy’ego?
Najczęściej halucynacje wzrokowe, gwałtowne odgrywanie snów w łóżku, duże wahania uwagi w ciągu dnia oraz sztywność i spowolnienie ruchów. Zaburzenia pamięci pojawiają się zwykle później niż w chorobie Alzheimera.
Ile żyje się z demencją z ciałami Lewy’ego?
Według amerykańskiego Narodowego Instytutu ds. Starzenia średnio od pięciu do siedmiu lat od diagnozy, ale rozpiętość wynosi od 2 do 20 lat.
Czy demencję z ciałami Lewy’ego da się wyleczyć?
Nie. Leczenie łagodzi objawy, takie jak halucynacje, kłopoty z uwagą, sztywność i zaburzenia snu. Ważna jest też rehabilitacja i wsparcie dla opiekunów.
Patrick Stewart przez ponad 60 lat grał królów, kapitanów i mentorów. Jego choroba może sprawić, że więcej rodzin zwróci uwagę na nocne krzyki i dziwne wizje u starszych bliskich, zanim zostaną zbagatelizowane jako zwykłe koszmary. 🖖
Źródła: oświadczenie rodziny Patricka Stewarta, 29 października 2026; National Institute on Aging, „Lewy Body Dementia: Causes, Symptoms, and Diagnosis”; NHS, „Dementia with Lewy bodies”; Lewy Body Society, FAQ.
