Pomysły na przetwory do spiżarni: 7 nietypowych przepisów na zimę

Najlepsze pomysły na przetwory do spiżarni poza klasycznymi ogórkami i kapustą to: dżem z dyni z pomarańczą, kiszony kalafior, ketchup z cukinii, kiszone marchewki, gruszki w zalewie, masło kasztanowe i domowy sos pomidorowy do pizzy. Poniżej znajdziesz 7 przepisów z gramaturą, czasami i sposobem utrwalania (pasteryzacja lub fermentacja), a także tabelę, która podpowiada, jak długo każdy przetwór można przechowywać. Słoik domowych przetworów kosztuje w 2026 roku orientacyjnie 3 do 6 zł, czyli dwa do trzech razy mniej niż gotowy produkt ze sklepu.

Domowe przetwory pozwalają zamknąć w słoikach smaki lata i korzystać z nich jesienią, zimą i wczesną wiosną. Kiszonki dostarczają bakterii kwasu mlekowego i witaminy C, a przetwory bez konserwantów dają kontrolę nad ilością cukru i soli. Jak kiszonki wpływają na organizm, wyjaśniamy w osobnym tekście o zdrowotnym wpływie kiszonek.

Dlaczego warto je mieć w swojej spiżarni?

Poniższe przepisy na domowe przetwory wyróżniają się tym, że są oryginalne, smaczne, pełne zdrowia. Większość osób, z którymi się nimi podzielimy chętnie ich zasmakuje. Warto obdarować nimi rodzinę, przyjaciół czy znajomych, z pewnością docenią nasz kunszt kulinarny.

Poniższe przetwory mają też wartość odżywczą: kiszonki dostarczają bakterii fermentacji mlekowej i błonnika, a przetwory z dyni, marchewki i pomidorów karotenoidów (beta-karotenu i likopenu), które lepiej przyswajają się po obróbce cieplnej. Zgodnie z zaleceniami NIZP-PZH kiszonki warto jeść codziennie, a słodkie przetwory traktować jako dodatek.

Dżem z dyni, pełen aromatu pomarańczy

Dynia kojarzona jest przede wszystkim z jesienią i zachodnim świętem, Halloween. Stanowi wówczas piękną dekorację, która wprawia w zachwyt gości i sąsiadów. Jednak możemy jej użyć do czegoś więcej. Dynia stanowi słodką bazę, której możemy użyć do zrobienia ciasta, zupy oraz dżemu!

Dynia ma tylko 26 kcal w 100 g, a przy tym sporo potasu, beta-karotenu, pektyn i witamin z grupy B, dzięki czemu domowe przetwory z niej są lżejsze niż klasyczne dżemy owocowe. Więcej o jej składzie przeczytasz w artykule o zdrowotnych właściwościach dyni.

Składniki, potrzebne do wykonania dżemu z dyni

• 1 kilogram dyni, powinna być obrana i wydrylowana z pestek
• 400 g brązowego cukru
• 2 łyżki oleju kokosowego
• około 2 cm świeżego imbiru, drobno posiekanego lub przeciśniętego przez praskę
• 2 łyżeczki startej skórki z pomarańczy
• 2 sztuki suszonych goździków
• 1,5 łyżki cukru żelującego.

Wykonanie dżemu z dyni

Naszą dynie kroimy w kostkę, warto zadbać o to, aby mieć ostry nóż, ponieważ dynia jest dość twarda. Cukier karmelizujemy, rozpuszczając olej kokosowy a następnie zasypując go cukrem. Kiedy już się zarumieni dodajemy skórkę z pomarańczy, goździki oraz imbir. Po kilku chwilach dodajemy dynię i zalewamy szklanką zimnej, przegotowanej wody.

Dusimy około 30 minut pod przykryciem, po tym czasie dynia powinna być już miękka, jeśli nie, to gotujemy kolejne 5 minut. Następnie blendujemy całość i przekładamy do wyparzonych słoików. Pasteryzujemy, gotując zamknięte słoiki przez 15 minut w garnku z wodą sięgającą do trzech czwartych ich wysokości, a potem odwracamy do góry dnem do ostygnięcia.

Kiszony kalafior

To kolejny pomysł na domowe przetwory, których nie może zabraknąć w naszej spiżarni. Kiszonki, które stanowią fermentujące jedzenie, są wsparciem dla naszych jelit oraz naszego układu odpornościowego.

Kalafior dostarcza witaminy C (ok. 50 mg w 100 g), witaminy K, kwasu foliowego i błonnika, a po ukiszeniu zyskuje też bakterie kwasu mlekowego korzystne dla mikrobioty jelit.

Składniki, których użyjemy do sporządzenia kiszonego kalafiora

• 2 niewielkie główki kalafiora
• łyżeczki gorczycy
• pół łyżeczki ziela angielskiego w ziarnach
• ok. 100 g chrzanu
• 2 gałązki kopru
• 5 liści laurowych
• 25 g soli
• 5 g czosnku niedźwiedziego
• 5 ząbków czosnku.

Przygotowanie kiszonego kalafiora

W około litrze gorącej wody rozpuszczamy sól i dodajemy czosnku niedźwiedziego. Umyty kalafior kroimy w niewielkie różyczki i umieszczamy w słoju. Następnie do każdego ze słoi dodajemy proporcjonalną ilość gorczycy, ziela angielskiego, chrzanu, zwiniętego kopru, liści laurowych oraz czosnku.

Całość przykrywamy zalewą o temperaturze 30 do 35 stopni (25 g soli na litr wody daje stężenie 2,5 procent, optymalne do kiszenia warzyw). Przykrywamy bawełnianą ściereczką bądź luźno zakręcamy słój i trzymamy w temperaturze pokojowej, codziennie sprawdzając, czy warzywa są pod zalewą. Po 10 do 14 dniach kiszony kalafior jest gotowy i przenosimy go do lodówki lub piwnicy. Świetnie nadaje się na zupę o lekko kwaśnym posmaku bądź jako przekąska.

Ketchup z cukinii

Latem cukinia stanowi doskonałą bazę do domowych przetworów. Jest łatwo dostępna i stosunkowo niedroga a można z niej wyczarować naprawdę smaczne i niekonwencjonalne przetwory.

Ketchup z cukinii ma delikatny, lekko słodkawy posmak i zawiera około połowy mniej cukru niż większość sklepowych ketchupów (te mają zwykle 20 do 25 g cukru w 100 g). Możemy użyć go jako sosu do sałatki czy bazy do tortilli, a z resztą cukinii zrobić kremowy sos z cukinii do makaronu.

Składniki na ketchup z cukinii

• około 2 kilogramów cukinii, im mniejsza, tym intensywniejszy będzie miała smak
• 4 niewielkie cebule
• 2 jabłka
• 5 ząbków czosnku, przeciśniętego przez praskę
• pół szklanki drobnego cukru
• 100 ml octu
• 2 płaskie łyżeczki soli
• 400 g koncentratu pomidorowego
• łyżeczka suszonego oregano
• łyżeczka słodkiej papryki
• łyżeczka bazylii.

Wykonanie ketchupu z cukinii

Cukinie, jabłka, cebulę oraz czosnek myjemy i osuszamy. Następnie wszystko kroimy na mniejsze kawałki tak, by było nam łatwo zetrzeć na tarce do ścierania warzyw. Starte warzywa, które powinny zawierać sporą ilość soku, umieszczamy w ok 5 litrowym garnku.

Dodajemy cukier oraz sól. Całość powinna się gotować około godziny, na niewielkim ogniu. Co jakiś czas warto mieszać warzywa drewnianą łyżką. Po tym czasie dodajemy przecier pomidorowy, oregano, bazylię oraz słodką paprykę i zagotowujemy. Następnie zdejmujemy wszystko z ognia, blendujemy i gorący ketchup przekładamy do wyparzonych słoików, które pasteryzujemy 20 minut.

Kiszone marchewki

To kolejny pomysł na domowe przetwory, który sprawdzi się zimą, jako dodatek do zup, sosów, pizzy czy po prostu, jako przekąska do wieczornego serialu.

Marchewka to jedno z najbogatszych źródeł beta-karotenu (ok. 8 mg w 100 g), z którego organizm wytwarza witaminę A niezbędną do prawidłowego widzenia, zwłaszcza o zmierzchu.

Składniki, potrzebne do zakiszenia marchewki

• około 12 do 15 sztuk marchewek w zależności od ich wielkości
• 5 g kardamonu
• laski cynamonu
• 2 cm imbiru
• 1 łyżki startej skórki z pomarańczy
• 2 łyżek miodu
• 30 ml soku z kwaśnych ogórków, które posłużą nam do zalewy
• 20 g soli morskiej
• pół łyżeczki słodkiej papryki.

Przygotowanie kiszonych marchewek

Sól rozpuszczamy w litrze wody z dodatkiem wody z ogórków. Zaprawę studzimy do około 30 stopni. Marchewkę obieramy, możemy także jedynie ją umyć, ponieważ w skórce marchewki znajduje się duża ilość składników odżywczych. Kroimy ją na plastry o grubości około 0,5 do 1 cm.

Umieszczamy je w słoju. Do zalewy dodajemy kardamon, cynamon, starty imbir i skórkę z pomarańczy. Następnie dodajemy miód oraz słodką paprykę. Wszystko dokładnie mieszamy i zalewamy zalewą marchewki tak, by były całkowicie zakryte. Słój zakręcamy luźno i zostawiamy w temperaturze pokojowej na 7 do 10 dni, aż marchewki staną się przyjemnie kwaskowate. Potem szczelnie zamykamy i przenosimy do lodówki. Kiszonek nie pasteryzujemy, bo wysoka temperatura zabija bakterie kwasu mlekowego, które są ich największą wartością.

Czytaj także: 15 zdrowotnych właściwości ananasa

Gruszki w zalewie

Mają delikatny, aksamitny smak. Doskonale pasują do ciast, deserów czy do ugotowania zimą kompotu. Gruszki dostarczają błonnika (ok. 3 g w 100 g) i potasu, a dzięki pektynom zalewa lekko gęstnieje bez dodatku żelatyny. W zalewie z 500 g cukru na litr wody domowe przetwory z gruszek są słodkie, dlatego traktujemy je jak deser.

Jeśli chcesz ograniczyć cukier, zmniejsz go do 250 g na litr i skróć czas przechowywania do 6 miesięcy.

Składniki na gruszki w zalewie

• 2 kilogramy gruszek
• około 500 gramów cukru
• 1 litr wody
• 5 goździków
• laska wanilii.

Przygotowanie gruszek w zalewie

Gruszki obieramy i kroimy na ćwiartki. Umieszczamy je w słoiku, niezbyt ciasno. Gruszki powinny być dodatkowo nie do końca dojrzałe, twarde.

Wodę gotujemy z cukrem do momentu aż się całkowicie rozpuści. Do słoików rozdzielamy goździki i po kawałku wanilii. Zalewamy zalewą. Zamykamy i pasteryzujemy 20 minut. Gruszki najlepiej smakują po 2 tygodniach, gdy przejdą aromatem goździków i wanilii.

Masło kasztanowe

To ogromna ilość smaków, którą możemy zamknąć w słoiczku. Masło sprawdzi się, jako dodatek do kanapek, delikatnego podsmażania czy przekąska dla gości.

Do masła używamy wyłącznie kasztanów jadalnych (owoców kasztana jadalnego, sprzedawanych jesienią w sklepach), a nie owoców kasztanowca z parku, które są niejadalne. Kasztany jadalne mają około 200 kcal w 100 g, mało tłuszczu, sporo skrobi, błonnika, potasu i witaminy C, a domowe przetwory z nich są naturalnie bezglutenowe.

Składniki, potrzebne do wykonania masła kasztanowego

• 500 gramów kasztanów
• 250 gramów cukru
• 180 ml wody.

Przygotowanie masła z kasztanów

Kasztany zalewamy wodą i doprowadzamy do wrzenia, wówczas gotujemy około 20 minut. Następnie odcedzamy, studzimy i obieramy ze skórek. Możemy je od razu pokroić na drobniejsze kawałki. Cukier zalewamy 180 ml wody i gotujemy przez około 10 minut aż się rozpuści.

Taką zalewą zalewamy kasztany. Zostawiamy na całą noc. Następnego dnia odcedzamy syrop (zachowując kilka łyżek), blendujemy kasztany na gładką masę, w razie potrzeby dolewając syropu. Masło przekładamy do małych słoiczków i pasteryzujemy 20 minut albo trzymamy w lodówce do 2 tygodni. Idealnie nadaje się do naleśników, ciasteczek i tostów.

Sos pomidorowy: doskonały do pizzy czy zapiekanek

To ten rodzaj domowych przetworów, który pokochają wszyscy miłośnicy włoskich smaków. Doskonale komponuje się z mozarellą, szynką prowansalską czy innymi rodzajami dodatków do pizzy.

Pomidory są głównym źródłem likopenu w diecie, a gotowanie z odrobiną oliwy kilkukrotnie zwiększa jego przyswajalność. Domowy sos ma też znacznie mniej soli i cukru niż gotowe sosy do pizzy.

Składniki, potrzebne do przygotowaniu sosu na pizzę

• 3 kg pomidorów ulubionej odmiany, smaczne będą pomidory malinowe
• 4 ząbki czosnku
• 2 łyżki oliwy
• 1 łyżeczka suszonej bazylii
• 1 łyżeczka suszonego oregano
• 1 łyżeczka pieprzu
• 1 łyżeczka cukru.

Przygotowanie sosu z pomidorów

Pomidory zalewamy wrzątkiem na około minutę, wcześniej nacinamy je wzdłuż tak, by łatwo było później zdjąć skórkę. Pozbywamy się skórek, pomidory kroimy na ćwiartki. Na oliwie podsmażamy, przeciśnięty przez praskę czosnek.

Kiedy się lekko zarumieni, dodajemy pomidory; jeśli jest w nich za dużo soku, pozbywamy się jego nadmiaru. Następnie dodajemy bazylię, oregano, pieprz oraz cukier i gotujemy bez przykrycia 40 do 60 minut, aż sos zgęstnieje. Po lekkim przestudzeniu blendujemy i umieszczamy w słoiczkach, które pasteryzujemy 20 minut. Słoiki po kiszonkach i przetworach myj i wyparzaj tak samo starannie jak przy innych zapasach na zimę, o czym piszemy przy okazji suszenia i mrożenia grzybów.

Czytaj także: Produkty zmniejszające apetyt: wsparcie w odchudzaniu

Najczęściej zadawane pytania

Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź.