Zasady zdrowego odżywiania mieszczą się na jednym talerzu: połowa to warzywa i owoce, ćwiartka produkty pełnoziarniste, ćwiartka białko. Do tego regularne posiłki, woda do picia, najwyżej 5 g soli dziennie i mniej cukru oraz przetworzonego mięsa. Poniżej zasady w tabeli i pomysły na zdrowe posiłki.

Talerz zdrowego żywienia: co i ile jeść

Zasady zdrowego odżywiania w skrócie

GrupaZalecenie
Warzywa i owocepołowa talerza, co najmniej 400 g dziennie, w proporcji trzy czwarte warzyw i jedna czwarta owoców
Produkty zbożowećwiartka talerza, najlepiej pełnoziarniste: kasze, płatki owsiane, razowe pieczywo
Białkoćwiartka talerza: ryby, strączki, jaja, drób; czerwone i przetworzone mięso najwyżej 0,5 kg tygodniowo
Nabiałokoło 2 szklanek mleka lub jogurtu, kefiru dziennie
Tłuszczegłównie roślinne: oliwa, olej rzepakowy, orzechy, pestki
Sól i cukiersól najwyżej 5 g dziennie (płaska łyżeczka), bez słodzonych napojów
Napojewoda, co najmniej 1,5 l dziennie

Źródło: Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NIZP PZH PIB).

Dobrym wzorem na co dzień jest dieta śródziemnomorska, a osobom z wysokim ciśnieniem przyda się dieta DASH z ograniczeniem soli.

Regularne posiłki: śniadanie, obiad i kolacja

Większości osób służą 3 do 5 posiłków dziennie co 3 do 4 godziny. Ważniejszy od liczby jest skład: w każdym posiłku powinny znaleźć się warzywa, białko i węglowodany złożone, które sycą na dłużej. Na rano sprawdzają się owsianka, jajka z warzywami albo kanapki na razowym chlebie, co pokazuje zestawienie pomysłów na zdrowe śniadanie. Na cały tydzień przyda się plan zdrowych obiadów, a kolację najlepiej zjeść 2 do 3 godzin przed snem.

Produkty, które warto jeść częściej

Kasze, płatki owsiane, strączki, warzywa kapustne, kiszonki i orzechy dają dużo błonnika i składników mineralnych za niewielkie pieniądze. Garść orzechów, czyli około 30 g dziennie, to prosty sposób na zdrowe tłuszcze. Błonnika dorosły potrzebuje około 25 g dziennie, a większość z nas je go mniej. Listę dobrych źródeł znajdziesz w zestawieniu produktów bogatych w błonnik.

Czego ograniczać

Najwięcej szkody robią produkty, które łączą cukier, sól i tłuszcze trans: słodzone napoje, słodycze, fast food, chipsy i wędliny. Nie chodzi o zakazy, tylko o częstotliwość. Słodzik zamiast cukru pomaga przejść okres odzwyczajania, ale celem jest mniej słodki smak.

Najczęstsze pytania

Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź.

Jakie są najważniejsze zasady zdrowego odżywiania?

Połowa talerza to warzywa i owoce, pełne ziarna zamiast białej mąki, ryby i strączki częściej niż czerwone mięso, woda zamiast słodkich napojów, mniej soli i codzienny ruch.

Ile posiłków dziennie trzeba jeść?

Nie ma jednej liczby dobrej dla wszystkich. Trzy do pięciu posiłków dziennie sprawdza się u większości osób, a ważniejsze od liczby są jakość jedzenia i regularność.

Czy zdrowe jedzenie musi być drogie?

Nie. Kasze, płatki owsiane, jaja, strączki, sezonowe warzywa i kiszonki należą do najtańszych, a jednocześnie najbardziej wartościowych produktów.

Co jeść na kolację, żeby dobrze spać?

Lekki posiłek z białkiem, warzywami i niewielką porcją węglowodanów złożonych. Ciężkie, tłuste i bardzo ostre dania wieczorem często pogarszają sen.