Anna Kocur
Seks oralny może przenosić wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV), a przewlekłe zakażenie jego onkogennymi typami, głównie HPV 16, jest dziś najczęstszą przyczyną raka części ustnej gardła w krajach zachodnich. W USA HPV odpowiada za 60-70% tych nowotworów. Ryzyko rośnie z liczbą partnerów seksualnych: osoby, które miały więcej niż 10 partnerów seksu oralnego, chorowały ponad 4 razy częściej. Najskuteczniejszą ochroną jest szczepienie przeciw HPV.
Jak HPV z seksu oralnego prowadzi do raka gardła?
HPV przenosi się przez kontakt skóry i błon śluzowych, także podczas seksu oralnego. Wirus zagnieżdża się w krypcie migdałków podniebiennych i u nasady języka. U około 9 na 10 osób organizm sam usuwa zakażenie w ciągu 1-2 lat. U części ludzi infekcja utrzymuje się jednak latami, a białka wirusa wyłączają mechanizmy, które chronią komórki przed niekontrolowanym podziałem. Od zakażenia do rozwoju raka mija zwykle wiele lat, nawet kilka dekad.
Od czego zależy ryzyko? Czynniki w liczbach
Badacze z Johns Hopkins University porównali 163 osoby z rakiem gardła związanym z HPV i 345 osób zdrowych. Wyniki opublikowane w 2021 roku w czasopiśmie Cancer pokazały, że liczy się nie tylko liczba partnerów, ale też wiek rozpoczęcia i intensywność kontaktów.
Seks oralny z jednym, stałym partnerem wiąże się z niskim ryzykiem. Nie ma też potrzeby panikować z powodu pojedynczych kontaktów: zdecydowana większość zakażeń HPV mija bez śladu. Sam temat bywa w rozmowach omijany eufemizmami, z których najpopularniejszy to australijski pocałunek.
Objawy raka gardła związanego z HPV
Nowotwór często przez długi czas nie boli. Do lekarza warto zgłosić się, gdy którykolwiek z objawów utrzymuje się dłużej niż 3 tygodnie:
- niebolesny guzek lub powiększony węzeł chłonny na szyi, często pierwszy i jedyny objaw,
- przewlekły ból gardła lub uczucie ciała obcego,
- ból przy przełykaniu, trudności z połykaniem,
- ból ucha po jednej stronie bez infekcji ucha,
- chrypka, zmiana barwy głosu,
- niewyjaśniony spadek masy ciała.
Rak gardła związany z HPV ma lepsze rokowanie niż ten wywołany paleniem i alkoholem. Przy wczesnym rozpoznaniu większość pacjentów udaje się wyleczyć. Nie istnieje jednak badanie przesiewowe w kierunku HPV w gardle, dlatego tak ważne są czujność i regularne kontrole. Sprawdź, jakie badania profilaktyczne warto wykonywać raz w roku.
Jak zmniejszyć ryzyko raka gardła?
- Zaszczep się przeciw HPV. W Polsce szczepienie jest bezpłatne i zalecane dla dziewcząt i chłopców w wieku 9-14 lat, dostępne w każdej przychodni POZ. Dorośli mogą zaszczepić się odpłatnie, najlepiej przed rozpoczęciem współżycia, ale korzyść jest też później.
- Stosuj prezerwatywę lub lateksową chusteczkę ochronną podczas seksu oralnego z nowym partnerem. Zmniejszają ryzyko, choć nie eliminują go całkowicie.
- Ogranicz liczbę partnerów seksualnych.
- Nie pal i ogranicz alkohol, bo razem z HPV wielokrotnie zwiększają ryzyko.
- Raz w roku pokaż gardło lekarzowi lub stomatologowi i nie lekceważ chrypki czy guzka na szyi.
Szczepionki 9-walentne chronią przed typami HPV 16 i 18 oraz kilkoma innymi, które odpowiadają też za raka szyjki macicy, odbytu i prącia. Zaszczepienie chłopców chroni więc zarówno ich samych, jak i przyszłe partnerki. O nowych metodach wykrywania nowotworów przeczytasz w tekście o teście krwi wykrywającym 50 nowotworów.
Najczęściej zadawane pytania
Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź.
Czy seks oralny może wywołać raka gardła?
Pośrednio tak. Seks oralny może przenieść wirusa HPV, a przewlekłe zakażenie typem HPV 16 jest główną przyczyną raka części ustnej gardła. U większości osób organizm usuwa wirusa sam w ciągu 1-2 lat.
Jak duże jest ryzyko raka gardła po seksie oralnym?
Dla osoby z jednym stałym partnerem jest niskie. Ryzyko rośnie z liczbą partnerów: przy ponad 10 partnerach seksu oralnego w życiu było około 4,3 razy wyższe niż u osób z mniejszą liczbą.
Jakie są pierwsze objawy raka gardła?
Często pierwszym objawem jest niebolesny guzek na szyi. Do tego dochodzą przewlekły ból gardła, ból przy przełykaniu, jednostronny ból ucha i chrypka trwające ponad 3 tygodnie.
Czy szczepionka na HPV chroni przed rakiem gardła?
Tak, chroni przed zakażeniem typami HPV, które wywołują większość przypadków raka gardła związanego z wirusem. W Polsce dla dzieci w wieku 9-14 lat szczepienie jest bezpłatne.
Czy prezerwatywa chroni przed HPV przy seksie oralnym?
Prezerwatywa lub lateksowa chusteczka ochronna zmniejszają ryzyko przeniesienia HPV, ale nie dają pełnej ochrony, bo wirus może być obecny także na skórze poza osłoniętym obszarem.
