w ,

Zdrowa ciąża: dieta, suplementy, badania i ruch krok po kroku

Kobieta w ciąży i partner trzymają dłonie na jej brzuchu

Zdrowa ciąża opiera się na kilku konkretnych zasadach: kwas foliowy, jod, witamina D i DHA w dawkach zalecanych przez ginekologów, dieta bez alkoholu i surowych produktów odzwierzęcych, badania w terminach z ministerialnego standardu opieki, codzienny ruch i przyrost masy ciała dopasowany do wyjściowego BMI. Ciąża trwa średnio 40 tygodni, licząc od pierwszego dnia ostatniej miesiączki, a za donoszoną uznaje się ją od 37. tygodnia. Poniżej znajdziesz wszystko po kolei, z dawkami i terminami.

Suplementy w ciąży według PTGiP

Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników (rekomendacje z 2020 roku) zaleca w ciąży o prawidłowym przebiegu kilka składników. Reszta zależy od wyników badań.

  • Kwas foliowy: 0,4 mg dziennie, najlepiej już na kilka miesięcy przed zajściem w ciążę. W I trymestrze od 0,4 do 0,8 mg, później od 0,6 do 0,8 mg. Kobiety z cukrzycą, otyłością albo przyjmujące niektóre leki biorą 0,8 mg, a po wcześniejszej ciąży z wadą cewy nerwowej 4 mg przez pierwsze 12 tygodni.
  • Jod: od 150 do 200 µg dziennie. Przy chorobach tarczycy dawkę ustala lekarz na podstawie wyników.
  • Witamina D: od 1500 do 2000 j.m. dziennie, przy BMI powyżej 30 nawet do 4000 j.m. Najlepiej dobierać dawkę do poziomu 25(OH)D we krwi. Więcej o wyborze preparatu przeczytasz w przewodniku o tym, jaką witaminę D3 wybrać.
  • DHA: co najmniej 200 mg dziennie. Kobiety, które rzadko jedzą ryby, mogą potrzebować więcej, a przy ryzyku porodu przedwczesnego zaleca się 1000 mg. Jak czytać etykiety, wyjaśniamy w tekście o tym, jakie kwasy omega 3 wybrać.
  • Żelazo: nie każdej. Decyduje ferrytyna. Przy anemii leczenie zaczyna się od razu, a przy ferrytynie poniżej 60 µg/l bez anemii można przyjmować do 30 mg dziennie po 16. tygodniu. Ferrytynę oznacza się na pierwszej wizycie razem z morfologią.

Gotowy „zestaw dla ciężarnych” z apteki nie zawsze ma właściwe dawki. Porównaj skład z listą powyżej i nie łącz kilku preparatów z witaminą A.

Co jeść w ciąży

Powiedzenie o jedzeniu za dwoje to mit. W I trymestrze nie trzeba jeść więcej. W II trymestrze zapotrzebowanie rośnie o około 350 kcal dziennie (to mniej więcej kanapka z pełnoziarnistego chleba z jajkiem i szklanka kefiru), a w III o około 450 do 475 kcal.

  • warzywa i owoce przy każdym posiłku, zwłaszcza zielone liściaste, bo dostarczają folianów,
  • pełne ziarno: kasze, płatki owsiane, pieczywo razowe, które pomagają też na zaparcia,
  • białko: drób, chude mięso, jajka ugotowane na twardo, rośliny strączkowe, tofu,
  • nabiał: od 2 do 3 porcji dziennie jako źródło wapnia,
  • ryby 1 do 2 razy w tygodniu, najlepiej łosoś, śledź, sardynki czy pstrąg. Unikaj ryb drapieżnych z dużą ilością rtęci, które opisujemy w zestawieniu ryb, których lepiej unikać,
  • woda: według EFSA około 2,3 litra wody dziennie z napojów i jedzenia razem.
Kobieta w ciąży trzyma dłonie na zaokrąglonym brzuchu

Czego unikać w ciąży

  • Alkohol w każdej ilości. Nie ma bezpiecznej dawki, a alkohol może wywołać płodowy zespół alkoholowy.
  • Papierosy, papierosy elektroniczne i saszetki z nikotyną. Nikotyna zwiększa ryzyko niskiej masy urodzeniowej i porodu przedwczesnego.
  • Surowe i niedogotowane mięso, tatar, sushi z surową rybą, surowe jajka: ryzyko toksoplazmozy i salmonelli.
  • Niepasteryzowane mleko, sery pleśniowe i wędzone ryby na zimno: ryzyko listeriozy, groźnej dla płodu.
  • Wątróbka i pasztety z wątroby: bardzo dużo witaminy A, której nadmiar szkodzi dziecku.
  • Za dużo kofeiny. EFSA uznaje za bezpieczne do 200 mg dziennie, czyli około dwóch filiżanek kawy parzonej. Ile kofeiny mają kawa, herbata i napoje, sprawdzisz w tekście o dziennej dawce kofeiny.
  • Leków i ziół bez konsultacji, także tych bez recepty.
  • Sprzątania kociej kuwety bez rękawiczek i pracy w ziemi bez rękawic, bo to droga zakażenia toksoplazmozą.

Badania w ciąży po kolei

Harmonogram wynika z rozporządzenia Ministra Zdrowia z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej. Badania w ramach NFZ są bezpłatne, a ciążę może prowadzić ginekolog albo położna.

Tydzień ciążyNajważniejsze badania
do 10.grupa krwi i Rh, przeciwciała odpornościowe, morfologia, badanie moczu, glukoza na czczo, cytologia (jeśli nie było jej przez 6 miesięcy), VDRL, HIV, HCV, toksoplazmoza, różyczka, TSH
11. do 14.USG z oceną ryzyka wad genetycznych, morfologia, mocz
15. do 20.morfologia, mocz
18. do 22.USG połówkowe, czyli dokładna ocena budowy dziecka
21. do 26.test obciążenia 75 g glukozy (24. do 26. tydzień), mocz, przeciwciała anty D u kobiet Rh ujemnych, toksoplazmoza przy ujemnym wyniku w I trymestrze
27. do 32.morfologia, mocz, USG, immunoglobulina anty D w 28. do 30. tygodniu, jeśli jest wskazana
33. do 37.morfologia, mocz, HBs, HIV, wymaz w kierunku paciorkowców GBS (35. do 37. tydzień)
38. do 39.morfologia, mocz, KTG
po 40.KTG i USG, kolejne co kilka dni, poród najpóźniej do końca 42. tygodnia

Źródło: rozporządzenie MZ z 16.08.2018 w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej (gov.pl).

Kobiety z ujemnym Rh powinny znać też grupę krwi partnera. Na czym polega konflikt serologiczny i kiedy podaje się immunoglobulinę, wyjaśnia nasz tekst o grupach krwi i konflikcie serologicznym.

Ile przytyć w ciąży

Zalecany przyrost masy ciała zależy od BMI sprzed ciąży. Najczęściej stosuje się normy amerykańskiego Institute of Medicine (2009):

  • BMI poniżej 18,5 (niedowaga): od 12,5 do 18 kg,
  • BMI od 18,5 do 24,9 (waga prawidłowa): od 11,5 do 16 kg,
  • BMI od 25 do 29,9 (nadwaga): od 7 do 11,5 kg,
  • BMI 30 i więcej (otyłość): od 5 do 9 kg.

Przykład: kobieta o wzroście 165 cm, która przed ciążą ważyła 60 kg, ma BMI 22 i powinna przytyć od 11,5 do 16 kg. W I trymestrze to zwykle tylko od 0,5 do 2 kg, większość kilogramów przybywa od 14. tygodnia.

Ruch w ciąży

WHO zaleca kobietom w ciąży bez przeciwwskazań co najmniej 150 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo, czyli na przykład 30 minut szybkiego marszu 5 razy w tygodniu. Ruch zmniejsza ryzyko cukrzycy ciążowej, nadmiernego przyrostu wagi i bólu pleców. Dobrze sprawdzają się spacery, pływanie, rower stacjonarny, joga i pilates dla ciężarnych oraz ćwiczenia mięśni dna miednicy.

Unikaj sportów kontaktowych, jazdy konnej, nart i innych aktywności grożących upadkiem, nurkowania oraz długiego leżenia płasko na plecach w drugiej połowie ciąży. Przerwij ćwiczenia i skontaktuj się z lekarzem, gdy pojawi się krwawienie, wyciek płynu, regularne skurcze, zawroty głowy, duszność lub ból w klatce piersiowej.

Kiedy od razu do lekarza lub do szpitala

  • krwawienie z dróg rodnych albo silny ból brzucha,
  • wyciek płynu z pochwy,
  • wyraźnie słabsze ruchy dziecka w III trymestrze,
  • silny ból głowy, mroczki przed oczami, nagłe obrzęki twarzy i dłoni (możliwy stan przedrzucawkowy),
  • gorączka powyżej 38 stopni, uporczywe wymioty uniemożliwiające picie.

Prowadzenie ciąży w Krakowie

Jeśli szukasz profesjonalnego wsparcia i opieki w czasie ciąży, warto rozważyć prowadzenie ciąży Kraków. Kraków oferuje szeroki wybór specjalistów, którzy zadbają o zdrowie Twoje i Twojego dziecka, zapewniając kompleksową opiekę medyczną na najwyższym poziomie.

Najczęściej zadawane pytania

Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź.

Ile tygodni trwa zdrowa ciąża?

Średnio 40 tygodni, czyli 280 dni od pierwszego dnia ostatniej miesiączki. Ciąża jest donoszona od 37. tygodnia, a poród najpóźniej powinien nastąpić do końca 42. tygodnia.

Co robić, aby urodzić zdrowe dziecko?

Brać kwas foliowy jeszcze przed poczęciem, zrezygnować z alkoholu i papierosów, jeść różnorodnie bez surowych produktów odzwierzęcych, chodzić na badania w terminach ze standardu opieki i ruszać się co najmniej 150 minut tygodniowo.

Kiedy zacząć brać kwas foliowy?

Najlepiej kilka miesięcy przed planowaną ciążą, w dawce 0,4 mg dziennie. Cewa nerwowa dziecka zamyka się w pierwszych tygodniach ciąży, często zanim kobieta wie, że jest w ciąży.

Ile kawy można pić w ciąży?

Do 200 mg kofeiny dziennie według EFSA, czyli około dwóch filiżanek kawy parzonej. Do limitu wliczają się też herbata, cola i napoje energetyczne, których w ciąży lepiej unikać.

Czy w ciąży można jeść sushi?

Tylko wersje bez surowej ryby: z warzywami, tofu, pieczonym łososiem albo krewetkami po obróbce cieplnej. Surowa ryba niesie ryzyko pasożytów i listerii.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani położnej. Źródła: rekomendacje PTGiP dotyczące suplementacji w ciąży (2020), rozporządzenie MZ z 16.08.2018 (standard opieki okołoporodowej), Institute of Medicine (2009), WHO (2020), EFSA (2015).

Napisane przez Redakcja Sztosowe

Redakcja portalu zdrowotnego, skupia się na dostarczaniu rzetelnych i aktualnych informacji dotyczących szeroko pojętego zdrowia. Zespół tworzą pasjonaci i specjaliści z różnych dziedzin medycyny, dietetyki oraz psychologii, którzy łączą wiedzę naukową z praktycznymi poradami, aby wspierać czytelników w dążeniu do lepszego samopoczucia i zdrowego stylu życia. Dzięki zaangażowaniu w promowanie zdrowia publicznego i prewencji chorób, portal stał się cenionym źródłem inspiracji dla osób szukających sprawdzonych sposobów na poprawę jakości życia.

Oferty partnerów

Reklama
Reklama
Reklama