Anna Kocur
Zmiana czasu na zimowy to jedna z tych dat, o których przypominamy sobie dopiero w sobotni wieczór, gdy ktoś rzuci pytanie, czy pośpimy dłużej. W 2026 roku zegarki cofniemy w ostatnią niedzielę października i tym razem warto zapamiętać tę datę z innego powodu niż zwykle. Polskie rozporządzenie, które od czterech lat reguluje przestawianie zegarów, kończy się właśnie na tej jednej nocy. 🕐
📌 W skrócie
- Zegarki cofamy w nocy z soboty 24 na niedzielę 25 października 2026 roku, z godziny 3:00 na 2:00.
- Ta noc jest o godzinę dłuższa. Śpimy dłużej, ale zmierzch zapada od poniedziałku o godzinę wcześniej.
- Telefon, komputer i smartwatch przestawią się same. Piekarnik, zegarek w aucie i klasyczny budzik trzeba ustawić ręcznie.
- Jesienna zmiana jest dla organizmu łagodniejsza niż wiosenna, bo zyskujemy godzinę snu. Mimo to rozstrojenie rytmu dobowego trwa zwykle od kilku dni do tygodnia.
- Najbardziej realne ryzyko to nie bezsenność, tylko nagła ciemność w popołudniowym szczycie komunikacyjnym.
- 25 października 2026 to ostatnia data wpisana do obowiązującego rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów. Co dalej, zależy od nowego dokumentu i od uzgodnień w Unii Europejskiej.
🕐 Kiedy dokładnie przestawiamy zegarki
Czas letni w całej Unii Europejskiej obowiązuje od ostatniej niedzieli marca do ostatniej niedzieli października. W 2026 roku ta druga data wypada wyjątkowo wcześnie w kalendarzu, bo 25 października. Zmiana następuje w nocy, o godzinie 3:00 czasu letniego, którą cofamy na 2:00 czasu środkowoeuropejskiego.
W praktyce oznacza to, że godzina druga w nocy wystąpi dwa razy. Doba z soboty na niedzielę ma wtedy 25 godzin, a nie 24. To jedyny taki moment w roku.
📱 Co przestawi się samo, a o czym trzeba pamiętać
Większość urządzeń w domu synchronizuje czas z siecią i zrobi wszystko za nas jeszcze w nocy. Problem zaczyna się przy sprzętach, które o żadnej sieci nie słyszały, a potrafią potem przez pół roku pokazywać złą godzinę.
✅ Zrobi się samo
Smartfon, tablet, laptop, smartwatch, telewizor z dostępem do internetu, dekoder, większość nowych sprzętów AGD z Wi Fi, zegary w bankomatach i na dworcach.
✋ Trzeba ustawić ręcznie
Zegarek w samochodzie (zwłaszcza w starszych modelach), piekarnik i kuchenka mikrofalowa, ekspres do kawy, budzik analogowy, zegar ścienny, termostat pokojowy bez sterowania z aplikacji, sterownik ogrzewania podłogowego, timer do podlewania, zegarek na rękę.
⚠️ Pułapka programatora. Jeśli ogrzewanie w domu pracuje według harmonogramu godzinowego, po zmianie czasu przez tydzień może włączać się o godzinę za późno. To ten sam mechanizm, który potrafi wychłodzić mieszkanie akurat wtedy, gdy poranki robią się naprawdę zimne. Warto przejrzeć harmonogram w aplikacji albo w sterowniku jeszcze w niedzielę rano.
🧠 Dlaczego organizm w ogóle to zauważa
Wewnętrzny zegar biologiczny nie działa na podstawie tego, co pokazuje wyświetlacz telefonu. Ustawia go przede wszystkim światło, które trafia do siatkówki rano, oraz regularne pory posiłków i aktywności. Gdy z dnia na dzień przesuwamy cały plan dnia o godzinę, zegar w mózgu zostaje w starym rytmie i potrzebuje czasu, żeby się dostosować.
Jesienna zmiana jest łagodniejsza od wiosennej, bo nie odbiera godziny snu, tylko ją dokłada. Nie znaczy to jednak, że przechodzi bez śladu. Typowe objawy pierwszych dni to wcześniejsze budzenie się, senność po południu, gorsza koncentracja i większa drażliwość. U większości osób mijają w ciągu kilku dni, u osób starszych i pracujących zmianowo potrafią ciągnąć się do tygodnia.
Najmocniej odczuwają to dzieci, bo ich rytm dobowy jest sztywniejszy. Niemowlę, które od miesięcy budziło się o 6:30, po zmianie czasu obudzi się o 5:30 i przez kilka dni nie będzie tym zainteresowane, co pokazuje zegarek rodziców.
❤️ Co o zmianie czasu mówią badania
Literatura naukowa jest tu dość jednoznaczna w jednej sprawie: to wiosenna zmiana, ta odbierająca godzinę snu, wiąże się z mierzalnym wzrostem liczby zdarzeń sercowo naczyniowych i wypadków drogowych w kolejnych dniach. Analizy z kilku krajów wskazywały na wzrost liczby zawałów serca w poniedziałek po marcowym przestawieniu zegarów, w niektórych zestawieniach nawet o kilkanaście do dwudziestu kilku procent.
Jesienna zmiana wypada w tych zestawieniach znacznie lepiej, a część badań pokazuje wręcz efekt odwrotny w pierwszych dniach. Warto jednak pamiętać o dwóch zastrzeżeniach. Po pierwsze, są to badania obserwacyjne, które pokazują współwystępowanie, a nie prosty związek przyczynowy. Po drugie, sam moment przestawienia zegarka to tylko jeden element. Drugim, dużo trwalszym, jest to, co dzieje się ze światłem.
💡 Kogo to dotyczy najbardziej: osób z chorobami serca i nadciśnieniem, pracowników zmianowych, kierowców zawodowych, osób z zaburzeniami snu, seniorów oraz rodziców małych dzieci. Reszta zwykle przechodzi tę noc bez większych konsekwencji.
Zobacz również:
🌆 Największa zmiana zdarzy się nie w łóżku, tylko na ulicy
To najbardziej niedoceniany skutek jesiennego przestawienia zegarów. Z dnia na dzień zmierzch przesuwa się o godzinę wcześniej i trafia dokładnie w popołudniowy szczyt komunikacyjny. W poniedziałek 26 października sporo osób wyjdzie z pracy i ze szkoły już o szarówce, a za kilka dni po prostu po ciemku.
Oko kierowcy potrzebuje czasu, żeby przyzwyczaić się do jazdy o zmroku, a pieszy w ciemnej kurtce na nieoświetlonym odcinku jest widoczny z kilkudziesięciu metrów, czyli często później, niż wynosi droga hamowania. To właśnie z tego powodu w statystykach wypadków z udziałem pieszych listopad wypada najgorzej w całym roku. Jak niewiele trzeba, żeby to zmienić, pokazujemy w materiale o tym, dlaczego odblaski dla pieszych potrafią wydłużyć dystans rozpoznania kilkukrotnie.
Z tym samym problemem mierzą się kierowcy poza miastem. Wczesny zmierzch pokrywa się z porą największej aktywności zwierząt, a to główny powód, dla którego jesienią rośnie liczba kolizji na drogach przez lasy i pola. Co robić w takiej sytuacji, opisujemy w poradniku o zderzeniu ze zwierzęciem na drodze.
✅ Jak przejść przez tę noc bez rozbicia. 6 prostych zasad
- Nie kładź się później tylko dlatego, że zyskujesz godzinę. Wygrana będzie pozorna, a poniedziałek i tak zacznie się o właściwej porze.
- Przesuń porę snu stopniowo. Na trzy dni przed zmianą kładź się i wstawaj codziennie 15 minut później. Organizm przejdzie na nowy rytm prawie niezauważalnie.
- Wyjdź rano na światło. Nawet 20 minut na dworze przed południem jest silniejszym sygnałem dla zegara biologicznego niż najlepsza lampa w domu.
- Unikaj długiej drzemki w niedzielę. Jeśli musisz, niech trwa maksymalnie 20 minut i skończy się przed 15:00.
- Odetnij kofeinę po godzinie 15:00 i nie licz na alkohol jako sposób na zaśnięcie. Ułatwia zapadnięcie w sen, ale rozbija jego drugą połowę.
- Dzieciom przesuwaj plan dnia razem z posiłkami. Sam wcześniejszy pokój bez wcześniejszej kolacji zwykle nie wystarcza.
Jeśli spadek nastroju i energii zaczął się jeszcze przed zmianą czasu, przyczyna może leżeć gdzie indziej. Skracający się dzień potrafi rozstroić organizm na długo przed ostatnią niedzielą października, o czym piszemy w tekście o przesileniu jesiennym i depresji sezonowej.
⚖️ Czy to ostatnia taka zmiana w Polsce
Tu zaczyna się najciekawsza część. Daty przestawiania zegarów wyznacza w Polsce rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 4 marca 2022 roku, a obejmuje ono lata 2022 do 2026. Oznacza to, że 25 października 2026 roku jest ostatnią datą wpisaną do obowiązującego dokumentu. Żeby zegarki przesunęły się wiosną 2027 roku, musi pojawić się nowe rozporządzenie.
To jednak formalność, a nie zapowiedź końca zmian czasu. Znacznie ważniejsze jest to, co dzieje się na poziomie unijnym. Punktem wyjścia jest dyrektywa z 2000 roku, która nakazuje wszystkim państwom członkowskim stosować czas letni w tych samych terminach. W 2018 roku Komisja Europejska przeprowadziła ogólnoeuropejskie konsultacje, w których wzięło udział ponad 4,6 miliona osób, a zdecydowana większość opowiedziała się za rezygnacją z sezonowego przestawiania zegarów. Rok później Parlament Europejski poparł zniesienie zmian.
Na tym sprawa utknęła. Do wejścia w życie potrzebna jest zgoda państw członkowskich w Radzie, a tej nie udało się wypracować, głównie dlatego, że kraje nie potrafią uzgodnić, który czas miałby zostać na stałe. Wybór stałego czasu letniego oznaczałby w Polsce zimowe świtanie po dziewiątej. Wybór stałego czasu zimowego oznaczałby czerwcowe wschody słońca przed trzecią w nocy.
🗓️ Wniosek praktyczny: dopóki nie ma decyzji na poziomie unijnym i nowego polskiego rozporządzenia, warto zakładać, że w marcu 2027 roku zegarki znów pójdą do przodu. Temat wraca w Brukseli regularnie, ale od 2019 roku nie przesunął się o krok.
❓ Najczęstsze pytania o zmianę czasu na zimowy
Kiedy zmiana czasu na zimowy w 2026 roku?
W nocy z soboty 24 na niedziele 25 pazdziernika 2026 roku. O godzinie 3:00 cofamy wskazowki na 2:00, wiec ta noc jest o godzine dluzsza.
Czy pośpimy dłużej, czy krócej?
Dluzej. Jesienna zmiana dodaje godzine, wiosenna ja odbiera. Doba z soboty na niedziele ma wtedy 25 godzin.
Czy telefon przestawi się sam?
Tak, jesli ma wlaczona automatyczna synchronizacje czasu z siecia. To samo dotyczy komputera, smartwatcha i wiekszosci urzadzen podlaczonych do internetu. Recznie trzeba ustawic piekarnik, zegarek w aucie, budzik analogowy i termostaty bez polaczenia z aplikacja.
Jak długo organizm przyzwyczaja się do nowego czasu?
U wiekszosci doroslych od dwoch do czterech dni. U dzieci, seniorow i osob pracujacych zmianowo adaptacja moze potrwac okolo tygodnia. Pomaga stopniowe przesuwanie pory snu po 15 minut i poranne swiatlo.
Czy zmiana czasu na zimowy szkodzi zdrowiu?
Badania wskazuja, ze grozniejsza jest zmiana wiosenna, ktora odbiera godzine snu i wiaze sie ze wzrostem liczby zawalow serca oraz wypadkow w kolejnych dniach. Zmiana jesienna jest lagodniejsza, ale przesuwa zmierzch na wczesniejsza godzine, co zwieksza ryzyko potracen pieszych.
Czy to ostatnia zmiana czasu w Polsce?
Obowiazujace rozporzadzenie Prezesa Rady Ministrow z 4 marca 2022 roku obejmuje lata 2022 do 2026, wiec 25 pazdziernika 2026 to ostatnia wpisana do niego data. Nie oznacza to konca zmian czasu. Potrzebne jest nowe rozporzadzenie, a decyzja o calkowitej rezygnacji zapadlaby na poziomie Unii Europejskiej, gdzie temat utknal od 2019 roku.
Jedna noc w roku nie wywróci nikomu życia do góry nogami. Warto tylko pamiętać, że prawdziwa zmiana nie polega na cofnięciu wskazówek, lecz na tym, że od poniedziałku wracamy do domu po ciemku. 🌙
Artykuł ma charakter informacyjny. Źródła: rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 4 marca 2022 r. w sprawie wprowadzenia i odwołania czasu letniego środkowoeuropejskiego w latach 2022 do 2026, dyrektywa 2000/84/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, komunikaty Komisji Europejskiej dotyczące konsultacji w sprawie czasu letniego, przeglądy badań nad wpływem zmiany czasu na rytm dobowy i zdrowie sercowo naczyniowe. Stan na 25 września 2026 r.
