Badanie mammograficzne krok po kroku – wszystko, co warto wiedzieć przed wizytą

Rak piersi nadal pozostaje najczęściej diagnozowanym nowotworem złośliwym u kobiet w Polsce. Każdego roku ponad 20 tysięcy pacjentek słyszy tę diagnozę, a jednocześnie wiele z nich trafia do lekarza zbyt późno. Tymczasem mammografia pozwala wykryć zmiany, zanim staną się zagrożeniem. Czy wiesz, jak wygląda badanie mammograficzne i kiedy warto się na nie zgłosić?

Kiedy zgłosić się na mammografię?

Mammografia to bezpieczne, nieinwazyjne badanie obrazowe, które pozwala ocenić budowę i stan tkanek piersi. Wykonywana jest głównie u kobiet po 40. roku życia, ponieważ u młodszych pacjentek struktura gruczołu piersiowego bywa trudniejsza do oceny – w ich przypadku częściej stosuje się USG piersi.

Zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Zdrowia oraz Narodowego Funduszu Zdrowia, badanie mammograficzne w ramach programu profilaktycznego przysługuje kobietom między 45. a 74. rokiem życia raz na dwa lata. Jeśli w rodzinie występowały przypadki raka piersi lub jajnika, lekarz może zlecić częstsze badania – niezależnie od wieku.

Mammografia – jak wygląda badanie w praktyce?

Badanie trwa kilka minut i nie wymaga specjalnego przygotowania. Pacjentka zostaje poproszona o odsłonięcie górnej części ciała i ustawienie się przy specjalnym aparacie mammograficznym. Każda pierś jest kolejno umieszczana na płycie urządzenia i lekko uciskana – to pozwala uzyskać dokładny obraz i zminimalizować dawkę promieniowania.

Wykonywane są zazwyczaj dwie projekcje – skośna i górno-dolna. Cała procedura może być nieco niekomfortowa, zwłaszcza przy większej wrażliwości piersi, ale nie powinna powodować bólu. Na wynik czeka się zazwyczaj kilka dni.

Jak przygotować się do badania?

W dniu badania najlepiej unikać stosowania balsamów, kremów i dezodorantów w okolicach klatki piersiowej i pach, ponieważ mogą one zaburzyć obraz. Warto również założyć wygodne, dwuczęściowe ubranie – np. bluzkę i spodnie – ponieważ badanie wymaga rozebrania się od pasa w górę.

Jeśli wcześniej były wykonywane inne badania piersi (np. USG, wcześniejsza mammografia), warto zabrać ze sobą ich wyniki. Dzięki temu lekarz może porównać obrazy i ocenić, czy doszło do zmian.

Dla kogo mammografia nie jest zalecana?

Choć mammografia to jedno z podstawowych narzędzi profilaktyki raka piersi, nie zawsze jest najlepszym wyborem. U kobiet w ciąży badanie nie powinno być wykonywane, chyba że lekarz uzna je za absolutnie konieczne. U młodszych pacjentek (poniżej 40. roku życia), których piersi są bardziej zbite i gruczołowe, lepszym rozwiązaniem diagnostycznym bywa USG.

Warto też pamiętać, że mammografia nie wykrywa wszystkich rodzajów zmian. Czasem w celu potwierdzenia diagnozy konieczne są dodatkowe badania – np. rezonans magnetyczny, biopsja czy dalsza kontrola za pomocą USG.

Dlaczego to badanie jest takie ważne?

Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów, rak piersi odpowiada za około 23% wszystkich nowotworów złośliwych u kobiet. Choć świadomość społeczna rośnie, nadal wiele osób unika badań z obawy przed wynikiem lub ze względu na brak czasu. A przecież wykrycie zmiany na wczesnym etapie może umożliwić szybkie wdrożenie leczenia i znacząco zwiększyć szanse na jego powodzenie.

Statystyki pokazują, że regularne badania profilaktyczne mogą nawet o 25–30% zmniejszyć ryzyko zgonu z powodu raka piersi wśród kobiet po 50. roku życia. 

Mammografia w Łodzi – co warto wiedzieć?

W Łodzi funkcjonuje wiele placówek, w których można wykonać mammografię – zarówno w ramach NFZ, jak i prywatnie. Warto wcześniej sprawdzić, która z nich oferuje badanie bez skierowania lub w ramach programu profilaktycznego. W przypadku badań wykonywanych prywatnie ceny wahają się w zależności od placówki, jednak zazwyczaj oscylują wokół 100–150 zł.

Na wizytę można umówić się telefonicznie lub przez stronę internetową placówki. Czas oczekiwania, szczególnie w ramach NFZ, może być dłuższy, ale wiele punktów realizujących program profilaktyki dysponuje terminami w ciągu kilku dni.

Jeśli kwalifikujesz się do programu, skorzystaj z bezpłatnej opcji. A jeśli jesteś młodsza i nie wiesz, od czego zacząć – zapytaj swojego lekarza rodzinnego, czy to już dobry moment, aby wykonać pierwsze badanie piersi.