w , ,

Skutki niejedzenia śniadania: 6 efektów potwierdzonych badaniami

Stół ze śniadaniem: gofry, jajka, bekon, owoce i kawa

Najlepiej udokumentowane skutki niejedzenia śniadania to wyższy cukier po kolejnych posiłkach (szczególnie u osób z cukrzycą), większe ryzyko cukrzycy typu 2 i chorób serca, silniejszy głód wieczorem oraz uboższa dieta. W dużych badaniach osoby pomijające śniadanie miały o 33 procent wyższe ryzyko cukrzycy typu 2 i o 27 procent wyższe ryzyko choroby wieńcowej. Jest jednak ważne zastrzeżenie: to głównie badania obserwacyjne, a w eksperymentach samo pominięcie śniadania nie powodowało tycia.

Poniżej rozpisujemy, co dokładnie wykazały badania, kogo pomijanie śniadania naprawdę dotyczy i kiedy można spokojnie zjeść pierwszy posiłek później.

Skutki niejedzenia śniadania według badań

SkutekCo wykazanoRodzaj dowodu
Wyższy cukier po obiedzie i kolacjiu osób z cukrzycą typu 2 szczyty glukozy o około 40 i 25 procent wyższe (Diabetes Care, 2015)eksperyment, mała grupa
Cukrzyca typu 2ryzyko wyższe o 33 procent (6 badań, 96 175 osób, Journal of Nutrition, 2019)obserwacja
Choroba wieńcowaryzyko wyższe o 27 procent (26 902 mężczyzn, 16 lat obserwacji, Circulation, 2013)obserwacja
Zgon z powodu chorób serca i naczyńryzyko wyższe o 87 procent u osób, które nigdy nie jadły śniadania (6550 Amerykanów, JACC, 2019)obserwacja
Masa ciałapomijający śniadanie zjadali średnio 260 kcal mniej dziennie i ważyli 0,44 kg mniej (13 badań, BMJ, 2019)eksperymenty, krótkie

Źródła: Jakubowicz i wsp. 2015, Ballon i wsp. 2019, Cahill i wsp. 2013, Rong i wsp. 2019, Sievert i wsp. 2019.

Wyższy cukier po kolejnych posiłkach

To najlepiej sprawdzony skutek. W izraelskim badaniu z 2015 roku osoby z cukrzycą typu 2 jadły ten sam obiad i kolację raz po śniadaniu, a raz bez niego. W dniu bez śniadania cukier po obiedzie skoczył o około 40 procent wyżej, a po kolacji o około 25 procent. Insulina wydzielała się później i słabiej. Badacze nazywają to efektem drugiego posiłku: śniadanie przygotowuje trzustkę na kolejne porcje jedzenia.

Większe ryzyko cukrzycy typu 2

Metaanaliza 6 dużych badań z udziałem ponad 96 tysięcy dorosłych pokazała, że pomijanie śniadania wiąże się z ryzykiem cukrzycy typu 2 wyższym o 33 procent. Ryzyko rosło z każdym kolejnym dniem tygodnia bez śniadania i było najwyższe przy 4 do 5 takich dniach. Część tego związku tłumaczy masa ciała, ale nie całość. Objawy i badania, które warto zrobić, opisaliśmy w tekście o cukrzycy typu 2.

Większe ryzyko chorób serca

W badaniu Harvardu, które przez 16 lat obserwowało prawie 27 tysięcy mężczyzn, ci pomijający śniadanie mieli o 27 procent wyższe ryzyko choroby wieńcowej. W amerykańskiej analizie opublikowanej w 2019 roku w JACC osoby, które nigdy nie jadły śniadania (około 5 procent badanych), miały o 87 procent wyższe ryzyko zgonu z powodu chorób serca i naczyń niż jedzące śniadanie codziennie.

Te liczby robią wrażenie, ale trzeba je czytać uczciwie. Osoby bez śniadania częściej palą, piją więcej alkoholu, gorzej śpią i jedzą późno w nocy. Badacze starają się to uwzględniać w obliczeniach, ale badanie obserwacyjne nie udowodni, że to sam brak śniadania szkodzi sercu.

Silniejszy głód i podjadanie wieczorem

Po wielu godzinach bez jedzenia rośnie poziom greliny, hormonu głodu. W badaniach z rezonansem funkcjonalnym osoby, które nie zjadły śniadania, silniej reagowały na zdjęcia kalorycznych potraw. W praktyce kończy się to drożdżówką o 11, słodką kawą albo dużą, późną kolacją. Jeśli łapiesz się na takich zachciankach, zajrzyj do tekstu o tym, co cukier robi z organizmem.

Gorsza koncentracja, zwłaszcza u dzieci

Mózg zużywa około 20 procent energii organizmu. Przeglądy badań u dzieci i nastolatków pokazują, że śniadanie poprawia uwagę i pamięć w pierwszych godzinach lekcji. U dorosłych efekt jest słabszy, ale wiele osób bez porannego posiłku czuje rozdrażnienie, spadek energii i ból głowy przed południem. Dla uczniów, którzy rano nie przełkną nic, ratunkiem jest dobrze spakowane drugie śniadanie do szkoły.

Uboższa dieta

Śniadanie to często główne źródło nabiału, pełnoziarnistych zbóż i owoców. Analizy sposobu żywienia pokazują, że dorośli bez śniadania zjadają mniej błonnika, wapnia, witamin z grupy B i folianów, a więcej cukrów dodanych. Rzadko nadrabiają to w ciągu dnia.

Czy niejedzenie śniadania powoduje tycie?

Nie wprost. W metaanalizie 13 badań eksperymentalnych opublikowanej w BMJ osoby jedzące śniadanie zjadały średnio około 260 kcal więcej dziennie i ważyły o 0,44 kg więcej niż pomijające je. Badania były krótkie, ale wniosek jest jasny: zmuszanie się do śniadania nie pomaga schudnąć.

Tyje się wtedy, gdy brak śniadania oznacza chaos: kawa zamiast posiłku, podjadanie słodyczy i większość kalorii zjedzona wieczorem. Wieczorem organizm gorzej radzi sobie z cukrem, więc ten sam posiłek podnosi glukozę wyżej niż rano. Pominięcie śniadania nie „spowalnia metabolizmu”, bo tempo przemiany materii w spoczynku zależy głównie od masy mięśniowej.

Kto nie powinien pomijać śniadania

  • Osoby z cukrzycą i insulinoopornością, szczególnie na lekach obniżających cukier: grozi im hipoglikemia albo wysokie skoki glukozy później.
  • Kobiety w ciąży, zwłaszcza z cukrzycą ciążową.
  • Dzieci i nastolatki, które rosną i uczą się od rana.
  • Osoby pracujące fizycznie i kierowcy, bo spadek energii wydłuża czas reakcji.
  • Osoby z refluksem i chorobą wrzodową, u których długie przerwy w jedzeniu nasilają dolegliwości.

Zdrowy dorosły, który rano nie czuje głodu, może zjeść pierwszy posiłek później, na przykład o 10 lub 11. Warunek: ma to być pełnowartościowy posiłek o stałej porze, a nie batonik w biegu. Tak działa post przerywany i w badaniach nie wypada on gorzej od klasycznego jadłospisu, jeśli jakość diety jest podobna.

Co zjeść na śniadanie, żeby miało sens

Dobre śniadanie ma trzy elementy: białko (około 15 do 25 g), węglowodany z błonnikiem i warzywa lub owoce. Taki posiłek syci na 3 do 4 godzin. Najgorszy wybór to sam cukier: słodkie płatki, drożdżówka, biała bułka z dżemem i słodzony sok.

Kromka razowego chleba z awokado i jajkiem sadzonym jako sycące śniadanie
unsplash.com
  • Jajecznica z 2 jajek z pomidorem i kromką razowego chleba: około 350 kcal i 16 g białka.
  • Owsianka z 50 g płatków na mleku, z orzechami i owocami: około 400 kcal, płatki dają beta glukan.
  • Jogurt naturalny 200 g z owocami i łyżką siemienia lnianego: około 250 kcal, dobra opcja dla osób bez apetytu rano.
  • Kanapki z pełnoziarnistego pieczywa z twarożkiem i warzywami: łatwo zabrać do pracy.
Miska jogurtu z płatkami i owocami, talerz owoców i kawa na zdrowe śniadanie
unsplash.com

Więcej gotowych przepisów znajdziesz w zestawieniu pomysłów na zdrowe śniadanie, a jeśli rano liczy się każda minuta, w tekście o szybkim śniadaniu do pracy.

Najczęściej zadawane pytania

Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź.

Czy lepiej jeść śniadanie czy nie?

Dla większości osób regularne śniadanie jest bezpieczniejszym wyborem, bo wiąże się z lepszą kontrolą cukru i niższym ryzykiem cukrzycy oraz chorób serca. Zdrowy dorosły bez głodu rano może jednak zjeść pierwszy posiłek później, jeśli je regularnie i dobrze. Osoby z cukrzycą, kobiety w ciąży i dzieci nie powinny go pomijać.

Czy niejedzenie śniadania powoduje tycie?

Samo w sobie nie. W eksperymentach osoby pomijające śniadanie zjadały średnio 260 kcal mniej dziennie. Tycie pojawia się wtedy, gdy brak śniadania prowadzi do podjadania słodyczy i obfitych, późnych kolacji.

Czy powinno się jeść zaraz po przebudzeniu?

Nie trzeba jeść od razu. Zwykle zaleca się śniadanie w ciągu 1 do 2 godzin od wstania, ale ważniejsza od godziny jest regularność. Jeśli rano nie czujesz głodu, zacznij od małej porcji, na przykład jogurtu z owocem.

Czy pomijanie śniadania spowalnia metabolizm?

Nie. Tempo przemiany materii w spoczynku zależy głównie od masy mięśniowej, a nie od godziny pierwszego posiłku. Problemem jest przesunięcie większości kalorii na wieczór, gdy organizm gorzej radzi sobie z cukrem.

Czy kawa może zastąpić śniadanie?

Nie. Kawa na chwilę tłumi głód, ale nie daje białka, błonnika ani witamin. U części osób kawa na pusty żołądek nasila zgagę i rozdrażnienie, więc lepiej pić ją do posiłku albo zaraz po nim.

Napisane przez Anna Kocur

Anna Kocur, redaktorka i dziennikarka specjalizująca się w tematyce zdrowia, snu i zdrowego stylu życia. Od lat przystępnie tłumaczy wyniki badań i zalecenia ekspertów, dbając o to, by treści na Sztosowe.pl były rzetelne, aktualne i praktyczne. Najchętniej pisze o profilaktyce, dobrych nawykach, diecie oraz higienie snu i regeneracji. Wierzy, że największą różnicę robią małe, codzienne zmiany. Prywatnie miłośniczka porannych spacerów i dobrej książki przed snem. Uwaga: artykuły mają charakter informacyjny i nie zastępują porady lekarskiej.

Oferty partnerów

Reklama
Reklama
Reklama