Anna Kocur
Najlepsze sposoby na zaparcia to więcej błonnika (ok. 25 do 30 g dziennie, np. suszone śliwki, kiwi, siemię lniane, pieczywo razowe), odpowiednia ilość płynów, codzienny ruch i stała pora na toaletę, najlepiej po śniadaniu. Jeśli to nie wystarcza, w aptece bez recepty dostępne są łagodne środki osmotyczne: makrogol i laktuloza. Do lekarza trzeba iść, gdy zaparciom towarzyszy krew w stolcu, chudnięcie lub nagła zmiana rytmu wypróżnień po 50. roku życia.
📌 Szybka pomoc: co zrobić dziś
- Rano wypij szklankę ciepłej wody, a potem zjedz śniadanie: posiłek uruchamia odruch żołądkowo-okrężniczy.
- Zjedz 5 do 6 suszonych śliwek albo 2 kiwi.
- Idź na 20 do 30 minut energicznego spaceru.
- W toalecie podłóż stołek pod stopy, tak by kolana były wyżej niż biodra.
Kiedy mówimy o zaparciu
Zaparcie to rzadsze niż 3 razy w tygodniu wypróżnienia, twardy, grudkowaty stolec, konieczność silnego parcia albo uczucie niepełnego wypróżnienia. Przewlekłe zaparcia dotyczą ok. 15% dorosłych, a kobiety mają je mniej więcej dwa razy częściej niż mężczyźni. Najczęstsze przyczyny to dieta uboga w błonnik, za mało płynów, siedzący tryb życia, ignorowanie potrzeby, stres, podróże i zmiana rytmu dnia, a także ciąża i niektóre leki (m.in. preparaty żelaza, leki przeciwbólowe z grupy opioidów, część leków na nadciśnienie i przeciwdepresyjnych).
10 domowych sposobów na zaparcia
- Suszone śliwki. 50 g dziennie (ok. 5 do 6 sztuk) dostarcza błonnika i sorbitolu, który przyciąga wodę do jelita. W badaniach działały lepiej niż babka płesznik.
- Kiwi. 2 owoce dziennie przez kilka tygodni zwiększają częstotliwość wypróżnień i są dobrze tolerowane.
- Siemię lniane. 1 do 2 łyżki mielonego siemienia do jogurtu lub owsianki, zawsze z dodatkową szklanką wody. Więcej w tekście len mielony na czczo.
- Babka płesznik lub jajowata (psyllium). 5 do 10 g dziennie, rozmieszane w dużej szklance wody.
- Pieczywo razowe, kasze, otręby i strączki zamiast białego pieczywa i makaronu. Lista produktów z największą ilością błonnika: top 10 produktów bogatych w błonnik.
- Płyny: ok. 2 l dziennie dla kobiet i 2,5 l dla mężczyzn, łącznie z zupami i herbatą. Błonnik bez wody może nasilić zaparcie. U części osób pomaga woda mineralna bogata w magnez, a także woda gazowana.
- Kefir, jogurt naturalny i kiszonki wspierają mikrobiotę jelitową.
- Ruch codziennie: spacer, rower, pływanie, joga. Aktywność przyspiesza pasaż jelitowy.
- Stała pora i bez pośpiechu. Nie wstrzymuj potrzeby, daj sobie 10 minut po śniadaniu.
- Pozycja w toalecie. Stołek pod stopami prostuje kąt odbytniczo-odbytowy i ułatwia wypróżnienie bez parcia.
Co jeść, a czego unikać przy zaparciach
Błonnik zwiększaj stopniowo przez 1 do 2 tygodni, bo nagła zmiana daje wzdęcia i bóle brzucha.
Sposoby na zaparcia z apteki
W ciąży, u dzieci i przy przewlekłych chorobach dobór środka skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą. Parafiny i oleju rycynowego lepiej nie stosować na własną rękę.
Kiedy zaparcia wymagają wizyty u lekarza
- krew w stolcu lub czarny, smolisty stolec,
- niezamierzona utrata masy ciała, niedokrwistość, gorączka,
- nagła zmiana rytmu wypróżnień po 50. roku życia,
- rak jelita grubego w rodzinie,
- silny ból brzucha, wymioty, brak gazów,
- zaparcia trwające ponad 3 tygodnie mimo zmiany diety.
Przewlekłe parcie sprzyja hemoroidom i szczelinom odbytu. Gdy zaparcia przeplatają się z biegunkami i bólem brzucha, przyczyną może być zespół jelita drażliwego.
Najczęstsze pytania o sposoby na zaparcia
Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź.
Co szybko pomaga na zaparcia?
Najszybciej działają czopki glicerynowe (kilkanaście minut) i środki pobudzające jak bisakodyl (6 do 12 godzin). Z naturalnych sposobów: ciepła woda rano, śniadanie, 5 do 6 suszonych śliwek, spacer i stołek pod stopy w toalecie.
Jakie są domowe sposoby na zaparcia?
Suszone śliwki, 2 kiwi dziennie, mielone siemię lniane z wodą, pieczywo razowe, kasze, warzywa, kefir i kiszonki, do tego ok. 2 litry płynów i codzienny ruch.
Ile błonnika dziennie przy zaparciach?
Dorosłym zaleca się ok. 25 g błonnika dziennie, a przy zaparciach 25 do 30 g. Zwiększaj ilość stopniowo i pij więcej wody, inaczej błonnik może nasilić dolegliwości.
Jaki środek na zaparcia z apteki jest najbezpieczniejszy?
Za najbezpieczniejsze uznaje się preparaty z błonnikiem oraz środki osmotyczne z makrogolem lub laktulozą. Środki pobudzające, takie jak senes i bisakodyl, stosuj tylko doraźnie.
Kiedy zaparcia są groźne?
Gdy towarzyszy im krew w stolcu, chudnięcie, anemia, silny ból brzucha lub gdy pojawiły się nagle po 50. roku życia. Wtedy trzeba zgłosić się do lekarza, który może zlecić kolonoskopię.
