Na co dzień dorosły potrzebuje od 2 do 2,5 litra wody na dobę, a w upał więcej. Gdy temperatura ciała przekracza 40 stopni i pojawia się splątanie, trzeba od razu dzwonić pod 112. Zebraliśmy tu sprawdzone porady na gorące dni: nawadnianie, udar cieplny, ochronę przed słońcem, bezpieczne jedzenie i ukąszenia owadów.

Więcej treści

Załaduj więcej
Gratulacje. Dotarłeś do końca internetu.

Jak przetrwać upał: zasady na każdy gorący dzień

Organizm chłodzi się głównie przez pocenie. Przy dużej wilgotności pot gorzej paruje, dlatego parne 30 stopni męczy bardziej niż suche 33. Najważniejsze zasady są proste:

  • Pij regularnie, zanim pojawi się pragnienie. Według EFSA dorosła kobieta potrzebuje na dobę około 2 litrów wody, a mężczyzna około 2,5 litra, z czego mniej więcej 80 procent dostarczają napoje. W upał i przy wysiłku ta ilość rośnie.
  • W najgorętszych godzinach, mniej więcej od 11 do 16, zostań w cieniu albo w chłodnym pomieszczeniu.
  • Wietrz mieszkanie nocą i nad ranem, a w dzień zasłaniaj okna od strony słońca.
  • Nigdy nie zostawiaj dziecka ani zwierzęcia w zaparkowanym aucie, nawet na kilka minut.

Najprostszy test nawodnienia to kolor moczu. Jasnosłomkowy oznacza, że pijesz dość, ciemny i skąpy każe sięgnąć po wodę. Co jeszcze zdradza jego barwa, opisujemy w tekście o tym, co oznacza kolor moczu.

Wyczerpanie cieplne a udar cieplny

Wyczerpanie cieplne daje osłabienie, ból głowy, nudności i obfite pocenie. Zwykle wystarczą chłodne miejsce, odpoczynek i picie małymi łykami. Udar cieplny to stan zagrożenia życia: temperatura ciała przekracza 40 stopni, pojawiają się splątanie, drgawki albo utrata przytomności. Wtedy dzwonisz pod 112 i chłodzisz chorego mokrymi okładami. Najbardziej narażeni są seniorzy, małe dzieci i osoby przewlekle chore, o czym szczegółowo piszemy w tekście o udarze cieplnym i pierwszej pomocy.

Słońce i skóra: indeks UV, krem z filtrem i znamiona

Siłę promieniowania opisuje indeks UV, podawany w prognozach pogody. W Polsce w pogodne letnie południe często przekracza 6, a w górach i nad wodą działa mocniej, bo dochodzi promieniowanie odbite.

Indeks UVPoziomJak się chronić
0 do 2niskiochrona zwykle niepotrzebna, w jasne dni okulary przeciwsłoneczne
3 do 5umiarkowanyw południe cień, kapelusz, okulary i krem z filtrem
6 do 7wysokijak wyżej, do tego ograniczenie czasu na słońcu w środku dnia
8 do 10bardzo wysokiunikanie słońca w południe, koszulka, kapelusz i filtr obowiązkowo
11 i więcejekstremalnynieosłonięta skóra może się poparzyć w kilkanaście minut, zostań w cieniu

Źródło: skala indeksu UV Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).

Krem z filtrem chroni tylko w odpowiedniej ilości. Na całe ciało dorosłego to około 35 ml, czyli mniej więcej sześć łyżeczek. Nakładaj go przed wyjściem i ponawiaj co dwie godziny oraz po każdej kąpieli. Jak dobrać SPF do skóry i sytuacji, wyjaśnia poradnik krem z filtrem: jak go dobrać i stosować.

Raz w miesiącu obejrzyj znamiona według zasady ABCDE: asymetria, brzegi, kolor, średnica powyżej 6 mm i ewolucja, czyli zmiana w czasie. Znamię, które rośnie, swędzi lub zmienia barwę, pokaż dermatologowi. Szczegóły są w tekście o objawach czerniaka. Słońce ma też jasną stronę, bo latem skóra produkuje witaminę D. Kiedy to wystarcza, a kiedy nadal potrzebna jest suplementacja, sprawdzisz w tekście o witaminie D latem.

Jedzenie w upał: jak uniknąć zatrucia

Bakterie najszybciej namnażają się w temperaturze od 5 do 60 stopni. Amerykański urząd USDA zaleca, by jedzenie nie stało poza lodówką dłużej niż 2 godziny, a przy temperaturze powyżej 32 stopni nie dłużej niż godzinę. Na pikniku i grillu najwięcej ryzyka niosą niedopieczony drób, mielone mięso, jajka na miękko i sałatki z majonezem. Gdy mimo to pojawią się wymioty i biegunka, przeczytaj, jak rozpoznać zatrucie pokarmowe i co robić.

Owady i letnie infekcje

Swędzący bąbel po komarze zwykle znika sam po kilku dniach. Świąd łagodzą chłodny okład i lek przeciwhistaminowy, a o tym, kiedy ukąszenie wymaga wizyty u lekarza, piszemy w poradniku o ukąszeniach komarów i meszek. Groźniejsze jest użądlenie osy lub pszczoły u osoby uczulonej. Duszność, obrzęk twarzy lub gardła, wysypka na całym ciele i zawroty głowy to objawy wstrząsu anafilaktycznego, przy których od razu dzwonisz pod 112. Krok po kroku opisuje to tekst o pierwszej pomocy po użądleniu.

Wakacje sprzyjają też grzybicy stóp, bo grzyby lubią ciepłe i wilgotne posadzki basenów i saun. Klapki i dokładne osuszanie stóp między palcami to najprostsza ochrona, a objawy i leczenie zebraliśmy w tekście o grzybicy stóp i paznokci.

Najczęściej zadawane pytania

Co najlepiej pić w gorące dni?

Najlepsza jest zwykła woda, pita często i małymi porcjami. Przy dużym poceniu pomagają doustne elektrolity lub woda mineralna. Alkohol i bardzo słodkie napoje nawadniają gorzej, więc w upał lepiej je ograniczyć.

Czy wiatrak pomaga na upały?

Do pewnej granicy tak, bo przyspiesza parowanie potu z ciała. Według WHO przy temperaturze powietrza powyżej około 35 stopni sam wentylator nie chroni przed przegrzaniem i trzeba szukać chłodniejszego miejsca.

Jaką temperaturę może wytrzymać człowiek?

Liczy się przede wszystkim temperatura ciała, a nie powietrza. Gdy przekracza 40 stopni, zaczyna się udar cieplny. Przy dużej wilgotności problemy pojawiają się dużo wcześniej niż w suchym upale, bo pot przestaje chłodzić skórę.

Jak rozpoznać udar słoneczny?

Po długim przebywaniu na słońcu z odkrytą głową pojawiają się silny ból głowy, zawroty, nudności i zaczerwieniona, gorąca skóra. Chorego przenieś w cień, schładzaj i podawaj wodę, a przy splątaniu lub utracie przytomności dzwoń pod 112.