Redakcja Sztosowe
Grigorij Rasputin — syberyjski mistyk, uzdrowiciel i doradca carskiej rodziny — od ponad stu lat fascynuje filmowców na całym świecie. Jego dramatyczne życie, hipnotyczna charyzma i niesamowita śmierć to gotowy scenariusz filmowy. Nic dziwnego, że powstało wiele ekranizacji opowiadających jego historię. Które z nich są warte obejrzenia? Oto nasz ranking najlepszych filmów o Rasputinie.
1. Rasputin: Dark Servant of Destiny (1996) — Ocena: 9/10
Reżyseria: Uli Edel | Rasputin: Alan Rickman | Car Mikołaj II: Ian McKellen | Caryca Aleksandra: Greta Scacchi
Bez wątpienia najlepsza ekranizacja historii Rasputina. Alan Rickman w roli tytułowej jest absolutnie fenomenalny — łączy w sobie magnetyczną charyzmę z niepokojącą mroczną energią. Film wyprodukowany przez HBO doskonale oddaje atmosferę upadającego imperium rosyjskiego i skomplikowane relacje na dworze. Ian McKellen jako car Mikołaj II to kolejny aktorski majstersztyk. Film zdobył Złoty Glob i nagrodę Emmy, i w pełni na to zasłużył. Obowiązkowa pozycja dla każdego, kto interesuje się historią Rasputina.
2. Mikołaj i Aleksandra / Nicholas and Alexandra (1971) — Ocena: 8/10
Reżyseria: Franklin J. Schaffner | Rasputin: Tom Baker
Monumentalny epos historyczny o upadku dynastii Romanowów, nominowany do Oscara. Tom Baker (znany później jako Doktor Who) tworzy niezapomnianą kreację Rasputina — groźnego, fascynującego i nieprzewidywalnego. Film pokazuje Rasputina w szerszym kontekście schyłku carskiej Rosji, rewolucji i I wojny światowej. Produkcja z ogromnym rozmachem, piękną scenografią i znakomitymi kostiumami. Jedyny minus to dość długi czas trwania, ale dla miłośników historii to raczej zaleta.
3. Rasputin the Mad Monk (1966) — Ocena: 7/10
Reżyseria: Don Sharp | Rasputin: Christopher Lee
Klasyka kina grozy z wytwórni Hammer Films. Christopher Lee jest idealnym Rasputinem — wysoki, imponujący, z hipnotycznym spojrzeniem. Film traktuje historię dość swobodnie, dodając elementy horroru i gotyckiego klimatu, ale robi to z takim smakiem, że trudno się nie dać ponieść. Lee nadaje postaci demoniczny wymiar, który sprawia, że ten Rasputin zapada w pamięć na długo. Obowiązkowa pozycja dla fanów klasycznego kina grozy i samego Christophera Lee.
4. Ostatni carowie / The Last Czars (2019) — Ocena: 7/10
Platforma: Netflix | Rasputin: Ben Cartwright
Współczesna produkcja Netflixa łącząca serial dokumentalny z dramatyzacją fabularną. Ben Cartwright jako Rasputin jest przekonujący, choć nie dorasta do legendy Rickmana czy Lee. Wielką zaletą serialu jest przystępna forma — komentarze historyków przeplatane z scenami fabularnymi ułatwiają zrozumienie kontekstu historycznego. Idealna pozycja dla tych, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę z historią Rasputina i Romanowów. Sześć odcinków ogląda się jednym tchem.
5. Raspoutine (2011) — Ocena: 6/10
Reżyseria: Josée Dayan | Rasputin: Gérard Depardieu
Francusko-rosyjska koprodukcja z Gérardem Depardieu w roli tytułowej. Depardieu fizycznie pasuje do roli — jest masywny i charyzmatyczny, ale filmowi brakuje głębi emocjonalnej. Produkcja prezentuje się solidnie pod względem wizualnym, ale fabuła miejscami się dłuży. Wart obejrzenia głównie dla fanów Depardieu i dla tych, którzy chcą zobaczyć francuską perspektywę na rosyjską historię. Niezły, ale nie wybitny.
6. Grigorij R. (2014) — Ocena: 6/10
Kraj: Rosja | Rasputin: Władimir Maszkow
Rosyjski serial biograficzny prezentujący życie Rasputina od początku do tragicznego końca. Władimir Maszkow to znakomity aktor rosyjski, który nadaje postaci autentyczności. Serial jest ciekawy, bo przedstawia rosyjską perspektywę na tę kontrowersyjną postać — mniej demonizującą, bardziej zniuansowaną niż zachodnie produkcje. Wart uwagi dla tych, którzy chcą poznać „drugą stronę medalu”.
7. Rasputin and the Empress (1932) — Ocena: 6/10
Reżyseria: Richard Boleslawski | Rasputin: Lionel Barrymore
Historyczna ciekawostka — jedyny film, w którym wystąpiło równocześnie troje rodzeństwa Barrymore (Lionel, Ethel i John). Produkcja MGM z 1932 roku. Mimo upływu lat film ma swój urok — Lionel Barrymore tworzy teatralnego, ale wciągającego Rasputina. Oczywiście technicznie odbiega od współczesnych produkcji, ale jako dokument epoki i pionierska ekranizacja historii Rasputina zasługuje na uwagę.
8. Anastazja / Anastasia (1997) — Ocena: 5/10 (jako film o Rasputinie)
Reżyseria: Don Bluth, Gary Goldman | Głos Rasputina: Christopher Lloyd
Animowany film familijny, w którym Rasputin jest… nadprzyrodzonym złoczyńcą ścigającym Anastazję. Z historyczną prawdą nie ma tu wiele wspólnego — Rasputin został zamieniony w kreskówkowego czarnoksiężnika. Christopher Lloyd (znany z „Powrotu do przyszłości”) nadaje mu komediowy wymiar. Jako film dla dzieci jest całkiem sympatyczny, ale jako ekranizacja historii Rasputina — mocno naciągana. Oceniamy tu głównie wartość rozrywkową.
9. Hellboy (2004) — Ocena: 4/10 (jako film o Rasputinie)
Reżyseria: Guillermo del Toro | Rasputin: Karel Roden
Film superbohaterski, w którym Rasputin jest okultystycznym złoczyńcą współpracującym z nazistami. Karel Roden gra go z odpowiednią dozą złowieszczości, ale postać jest tak odległa od historycznego Rasputina, że trudno to uznać za prawdziwą ekranizację. Dla fanów komiksów i fantasy — warto. Jako film o prawdziwym Rasputinie — nie do końca trafiony.
Podsumowanie — który film o Rasputinie obejrzeć?
Jeśli miałbym polecić tylko jeden film o Rasputinie, bez wahania wybrałbym „Rasputin: Dark Servant of Destiny” z Alanem Rickmanem. To najlepsza i najbardziej kompletna ekranizacja jego historii. Na drugim miejscu „Nicholas and Alexandra” dla tych, którzy chcą zobaczyć szerszy kontekst historyczny, a na trzecim — kultowy „Rasputin the Mad Monk” z Christopherem Lee dla miłośników klasyki.
Chcesz dowiedzieć się więcej? Przeczytaj nasz główny artykuł o historii Rasputina, poznaj 10 niesamowitych ciekawostek o Rasputinie lub dowiedz się, jak powstała słynna piosenka Boney M. „Rasputin”.
