Co zrobić z resztkami jedzenia? Pieczeń i wędliny przerób na farsz, pasztet albo fasolkę po bretońsku, czerstwy chleb na bułkę tartą i grzanki, makaron, kaszę i ziemniaki na zapiekankę, kopytka lub placki, miękkie warzywa na zupę krem, a rosół i zioła zamroź w porcjach. Wszystko pod jednym warunkiem: resztki muszą trafić do lodówki najpóźniej 2 godziny po posiłku i zostać zjedzone w ciągu 3 do 4 dni (ugotowany ryż w ciągu doby).
Gra jest warta świeczki. Według badań Instytutu Ochrony Środowiska w ramach projektu PROM w Polsce marnuje się około 4,8 mln ton żywności rocznie, a mniej więcej 60 procent tej ilości wyrzucamy w domach. Najczęściej do kosza trafiają pieczywo, wędliny, owoce, warzywa i resztki obiadów. Poniżej masz 12 sposobów na takie produkty, tabelę przechowywania i zasady, dzięki którym odgrzana porcja nie skończy się zatruciem.
Jak bezpiecznie przechowywać i odgrzewać resztki
- Schładzaj szybko. Gorący garnek przełóż do płaskich pojemników, żeby jedzenie szybciej wystygło, i wstaw do lodówki w ciągu 2 godzin. Ryż, makaron i kaszę najlepiej już po godzinie.
- Pilnuj temperatury. Lodówka powinna mieć 4 stopnie albo mniej, zamrażarka minus 18 stopni.
- Zjadaj w ciągu 3 do 4 dni. Taki termin dla ugotowanych dań podaje amerykański departament rolnictwa USDA. Czego nie zjesz w tym czasie, zamroź od razu, a nie w ostatnim dniu.
- Odgrzewaj porządnie i raz. Potrawa ma być gorąca w środku, czyli około 75 stopni, i parować w całej objętości. Nie podgrzewaj tej samej porcji kilka razy.
- Rozmrażaj w lodówce. Nie na blacie i nie w ciepłej wodzie. Raz rozmrożonych resztek nie zamrażaj ponownie.
Szczególnie uważaj na ryż. Bakteria Bacillus cereus wytwarza toksynę, której nie niszczy odgrzewanie, dlatego brytyjskie zalecenia mówią o dobie w lodówce. Szczegóły opisaliśmy w tekście o tym, czy można odgrzewać ryż i jak go przechowywać.
Jak długo trzymać resztki w lodówce i zamrażarce
Na podstawie zaleceń USDA (FoodKeeper) oraz brytyjskiej Food Standards Agency dla ryżu. Terminy dotyczą resztek schłodzonych w ciągu 2 godzin.
12 pomysłów na resztki jedzenia

1. Pieczeń i gotowane mięso na farsz lub pasztet
Zmiel mięso razem z podsmażoną cebulą, dodaj jajko albo odrobinę sosu z pieczeni i masz farsz do pierogów, naleśników, krokietów lub papryki faszerowanej. Z większej ilości wyjdzie domowy pasztet. Farsz i pierogi świetnie znoszą mrożenie, więc jedna niedzielna pieczeń daje obiad na kolejny tydzień.
2. Wędliny i kiełbasa do fasolki po bretońsku
Końcówki kiełbasy, boczku czy szynki pokrój w kostkę i dodaj do fasolki po bretońsku, jajecznicy, zapiekanki albo bigosu. Bigos jest tu najbezpieczniejszym wyborem, bo przyjmie niemal każdą wędlinę, a nadmiar da się zamrozić. Sprawdź, jak mrozić bigos w porcjach, żeby po rozmrożeniu smakował jak świeży.
3. Czerstwy chleb na bułkę tartą i grzanki
Pokrój chleb w kostkę, susz około 20 minut w 150 stopniach i zmiel w blenderze. Taka bułka tarta jest lepsza od sklepowej i postoi kilka tygodni w suchym słoiku. Część kostek zostaw jako grzanki do zupy: wystarczy przesmażyć je z łyżką masła i czosnkiem.
4. Bułki na tosty francuskie i zapiekankę chlebową
Lekko czerstwe kromki namocz w jajku roztrzepanym z mlekiem i usmaż na maśle. Na słodko podaj z owocami, na słono z serem i szczypiorkiem. Większą ilość bułek ułóż w naczyniu żaroodpornym, zalej masą jajeczną z serem i warzywami i zapiecz. Świeże pieczywo, którego nie zjesz w dwa dni, od razu zamroź w kromkach: po 2 minutach w tosterze smakuje jak z piekarni.

5. Makaron, kasza i ryż w zapiekance
Przełóż makaron albo kaszę resztkami mięsa i warzyw, zalej passatą lub śmietanką, posyp serem i piecz 20 do 25 minut w 190 stopniach. Gotowe proporcje znajdziesz w naszym zestawieniu przepisów na szybkie zapiekanki. Z zimnego makaronu wyjdzie też sałatka albo frittata, czyli omlet zapiekany z makaronem i warzywami.
6. Ryż z lodówki na smażony ryż
Ryż schłodzony przez noc w lodówce jest idealny do smażenia, bo ziarna się nie sklejają. Rozgrzej patelnię, wrzuć warzywa, resztki kurczaka albo szynki, dodaj ryż i jajko, dopraw sosem sojowym. Pięć minut i obiad gotowy. Ten pomysł działa tylko dla ryżu, który od razu po obiedzie trafił do lodówki i leży tam najwyżej dobę.
7. Ziemniaki na kopytka, kluski śląskie i placki
Ugotowane ziemniaki to gotowa baza pod kopytka i kluski śląskie, do których i tak potrzebne są ziemniaki z poprzedniego dnia. Możesz też zrobić z nich placki z cebulą, zapiekankę z jajkiem i boczkiem albo dodać je do zupy. Ziemniaków w całości nie mroź, bo po rozmrożeniu są wodniste. Kopytka i puree zniosą zamrażarkę bez problemu.

8. Miękkie warzywa na zupę krem
Zwiędła marchew, pół cukinii, brokuł z żółknącymi różyczkami i ostatni ziemniak to idealny zestaw na krem. Podsmaż warzywa z cebulą, zalej bulionem, gotuj do miękkości i zblenduj. Podawaj z grzankami z punktu trzeciego. Ugotowane warzywa sprawdzą się też w kotletach warzywnych albo w omlecie.
9. Przejrzałe owoce do ciasta, koktajlu i placków
Brązowe banany są najlepsze do chlebka bananowego i placuszków, bo są najsłodsze. Miękkie jabłka i gruszki upiecz z cynamonem albo zrób z nich mus do owsianki. Owoce, których nie zdążysz zjeść, pokrój i zamroź na blaszce, a potem przesyp do woreczka. Przydadzą się do koktajli, ciast i kompotu.
10. Rosół jako baza pod kolejne dania
Litr rosołu po niedzielnym obiedzie to gotowy bulion do pomidorowej, ogórkowej, zupy krem, sosu do mięsa albo risotto. Jeśli nie wykorzystasz go w ciągu 3 dni, zamroź go w porcjach po 500 ml w woreczkach do mrożenia lub słoikach wypełnionych do trzech czwartych. Mięso z rosołu nadaje się na pierogi, krokiety albo sałatkę.

11. Zioła zamrożone w kostkach z oliwą
Natkę i koperek trzymaj w słoiku z wodą jak bukiet, przykryte luźno woreczkiem. W lodówce wytrzymają wtedy 5 do 7 dni. Lekko oklapnięte zioła odżyją po kilkunastu minutach w zimnej wodzie. Gdy to nie pomaga, posiekaj je, ułóż w foremce do lodu, zalej oliwą i zamroź. Jedna kostka to porcja do zupy, sosu albo jajecznicy, a aromat utrzymuje się nawet pół roku.

12. Jajka na pastę, sałatkę albo do zamrażarki
Jajka na twardo w skorupce wytrzymają w lodówce tydzień, obrane około 2 dni. Posiekaj je z majonezem, musztardą i szczypiorkiem na pastę albo dodaj do sałatki z warzywami. Dobrze smakują też z pieczarkami podsmażonymi z cebulą. Surowe jajka, które zostały z pieczenia, roztrzep i zamroź w foremce do lodu. Białka mrożą się bez problemu, a żółtka wymieszaj ze szczyptą soli lub cukru, żeby nie zgęstniały.
Resztki po świętach i imprezach
Po świętach problemem jest ilość, a nie pomysły. Działa prosty plan:
- od razu po kolacji rozłóż jedzenie do pojemników i podziel na dwie grupy: do zjedzenia w 2 do 3 dni i do zamrażarki,
- sałatki z majonezem zjedz najpierw, bo psują się najszybciej i nie nadają się do mrożenia,
- pieczenie, pasztety, uszka, pierogi i bigos mroź w porcjach na jeden obiad,
- ciasta drożdżowe i sernik pokrój i zamroź na 2 do 3 miesięcy,
- gościom daj jedzenie na wynos w słoikach, zamiast liczyć na to, że zjecie wszystko sami.
Co można mrozić, a czego lepiej nie, opisaliśmy w poradniku o zasadach mrożenia żywności.
Co zrobić z resztkami, których nie zjesz
Nie wszystko da się przerobić. Zanim jedzenie trafi do kosza, masz jeszcze trzy wyjścia.
- Jadłodzielnia. W wielu miastach stoją ogólnodostępne lodówki i szafki na żywność. Możesz tam zostawić warzywa, owoce, pieczywo w opakowaniu, ciasto albo słoik zupy. Domowe dania opisz: co to jest i kiedy zostało ugotowane. Nie zostawia się surowego mięsa, potraw z surowymi jajkami, nadpsutych produktów ani alkoholu.
- Kompost. Obierki, fusy z kawy i resztki warzyw oraz owoców zamienią się w nawóz, jeśli masz ogród albo kompostownik na działce.
- Pojemnik BIO. Wrzucaj do niego resztki roślinne. Mięsa, kości, ryb i tłuszczu w większości gmin, w tym w Warszawie, do BIO nie wolno wrzucać: idą do odpadów zmieszanych.
Jak gotować, żeby resztek było mniej
- Rób zakupy z listą, po sprawdzeniu lodówki, i nie kupuj na zapas produktów z krótkim terminem.
- Nowe produkty stawiaj z tyłu półki, starsze z przodu. Dzięki temu najpierw zjadasz to, co kończy termin.
- Odróżniaj daty na opakowaniach: „należy spożyć do” oznacza termin przydatności, po którym produktu nie powinno się jeść, a „najlepiej spożyć przed” to data minimalnej trwałości. Po niej makaron, kasza czy herbata zwykle są w pełni zdatne do jedzenia.
- Gotuj porcje na liczbę osób: na jedną osobę wystarcza około 70 do 100 g suchego makaronu albo ryżu.
- Każdy pojemnik w zamrażarce opisz nazwą i datą. Zamrożone zupy i sosy wyglądają podobnie, a bez daty łatwo je przetrzymać.
Więcej o tym, na której półce co trzymać, przeczytasz w tekście, jak przechowywać żywność w lodówce.
Najczęściej zadawane pytania
Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź.
Co można zrobić z resztek jedzenia?
Z mięsa farsz, pasztet albo krokiety, z wędlin fasolkę po bretońsku, z chleba bułkę tartą, grzanki i tosty francuskie, z makaronu i kaszy zapiekankę, z ryżu smażony ryż, z ziemniaków kopytka lub placki, z warzyw zupę krem, a z owoców koktajl albo ciasto. Rosół i zioła najlepiej zamrozić w porcjach.
Co zrobić z resztkami jedzenia po świętach?
Zaraz po kolacji rozłóż jedzenie do pojemników. Sałatki z majonezem zjedz w ciągu 2 dni, a pieczenie, pierogi, uszka i bigos zamroź w porcjach na jeden obiad. Ciasta pokrój i zamroź na 2 do 3 miesiące. Nadmiar możesz też zanieść do jadłodzielni.
Jak długo można trzymać resztki jedzenia w lodówce?
Ugotowane mięso, zupy, makaron i warzywa 3 do 4 dni, jajka na twardo w skorupce do 7 dni, a ugotowany ryż najwyżej dobę. Resztki muszą trafić do lodówki w ciągu 2 godzin od posiłku, a lodówka powinna mieć 4 stopnie lub mniej.
Czy można mrozić gotowane ziemniaki i makaron?
Makaron i kaszę tak, do 2 miesięcy, najlepiej lekko niedogotowane. Ziemniaki w całości po rozmrożeniu robią się wodniste, dlatego lepiej zamrozić je jako kopytka, placki albo puree z masłem.
Czy odgrzewanie resztek jest bezpieczne?
Tak, jeśli odgrzejesz je raz i porządnie, do około 75 stopni w środku, tak żeby potrawa parowała w całej objętości. Nie podgrzewaj tej samej porcji kilka razy i nie zostawiaj ciepłego jedzenia na blacie dłużej niż 2 godziny.
Gdzie wyrzucić resztki jedzenia?
Resztki roślinne, obierki i fusy z kawy wrzucaj do pojemnika BIO albo na kompost. Mięso, kości, ryby i tłuszcz w większości gmin trafiają do odpadów zmieszanych. Jedzenie, które jest jeszcze dobre, możesz oddać do jadłodzielni.
