Dania na upalne dni to przede wszystkim chłodniki, sałatki z dodatkiem białka (feta, kurczak, ryba, ciecierzyca), makaron i kuskus podawane na zimno oraz desery z mrożonych owoców. Mają dużo wody, są lekkie i większość zrobisz w 10 do 20 minut, a część bez włączania kuchenki. Poniżej masz 18 sprawdzonych przepisów z dokładnymi ilościami i gotowy plan na 5 gorących dni.
Jeśli szukasz przede wszystkim pomysłu na ciepły obiad, zajrzyj też do naszego zestawienia szybkich i sycących obiadów na lato.
Co jeść w upał: 5 prostych zasad
- Stawiaj na produkty pełne wody. Ogórek ma ok. 95 g wody na 100 g, pomidor ok. 94 g, arbuz i truskawki ok. 91 g (dane USDA). Talerz takich warzyw to jednocześnie posiłek i porcja płynów.
- Białko w lżejszej formie. Zamiast schabowego wybierz rybę, jajka, twaróg, fetę albo strączki. Sycą, a nie obciążają.
- Mniejsze porcje, częściej. Duży, tłusty obiad w 30 stopniach to prosta droga do senności po jedzeniu.
- Krótko przy kuchence. Gotuj rano albo wieczorem, gdy jest chłodniej, i rób od razu porcję na dwa dni.
- Pij regularnie. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) przyjmuje 2 litry wody dziennie dla kobiet i 2,5 litra dla mężczyzn, licząc razem z wodą z jedzenia. W upale potrzeba więcej. Więcej o tym, co najlepiej nawadnia organizm, piszemy osobno.
Dania na upalne dni bez gotowania
Te przepisy nie wymagają ani kuchenki, ani piekarnika. Najwyżej czajnika.
Sałatka z arbuza z fetą i miętą

Składniki (2 porcje): 500 g arbuza bez skórki, 100 g fety, garść listków mięty, 1 łyżka oliwy, sok z połowy limonki, 1 łyżka pestek dyni, świeżo mielony pieprz.
Arbuz pokrój w kostkę, fetę pokrusz palcami. Skrop oliwą i sokiem z limonki, posyp miętą, pestkami i pieprzem. Soli nie dodawaj, feta jest wystarczająco słona. Gotowe w 5 minut, a słodycz arbuza z wyrazistym serem sprawdza się zaskakująco dobrze jako lekka kolacja.
Caprese z mozzarellą i pomidorami
Składniki (1 porcja): kulka mozzarelli (125 g), 2 dojrzałe pomidory, kilka listków bazylii, łyżeczka oliwy, sól, pieprz, opcjonalnie kilka kropel octu balsamicznego.
Pokrój pomidory i mozzarellę w plastry, układaj na przemian, przełóż bazylią. Dopraw tuż przed podaniem, wtedy pomidory nie puszczą soku. Z kromką pełnoziarnistego pieczywa to pełna kolacja.
Kuskus z ciecierzycą, ogórkiem i miętą
Składniki (2 porcje): 150 g kuskusu, 200 ml wrzątku, puszka ciecierzycy (ok. 240 g po odsączeniu), 1 ogórek, 200 g pomidorków koktajlowych, pęczek natki pietruszki lub mięty, sok z cytryny, 2 łyżki oliwy, sól, pieprz, opcjonalnie 50 g fety.
Kuskus zalej wrzątkiem z czajnika, przykryj na 5 minut i rozdziel widelcem. Dodaj opłukaną ciecierzycę, pokrojone warzywa i zioła, polej oliwą i sokiem z cytryny. Po nocy w lodówce smakuje jeszcze lepiej, więc to dobre danie do pracy.
Tortilla z twarożkiem i wędzonym łososiem
Składniki (1 porcja): pełnoziarnista tortilla, 50 g półtłustego twarogu, łyżka jogurtu naturalnego, 3 rzodkiewki, kawałek ogórka, 50 g łososia wędzonego, garść rukoli.
Twaróg rozgnieć z jogurtem, posiekaną rzodkiewką i ogórkiem. Posmaruj placek, ułóż łososia i rukolę, zwiń ciasno i przekrój na skos. Jeśli wolisz na ciepło, przypiecz 1 minutę z każdej strony na suchej patelni.
Pasta z wędzonej makreli na kanapki
Składniki: pół wędzonej makreli (ok. 100 g mięsa bez ości), 2 łyżki jogurtu naturalnego, łyżeczka musztardy, posiekany ogórek kiszony, szczypiorek, pieprz.
Makrelę rozdrobnij widelcem i wymieszaj z resztą składników. Podawaj na pieczywie pełnoziarnistym z plastrami pomidora. Makrela to tłusta ryba morska z kwasami omega 3, a pasta wytrzymuje w lodówce 2 dni.
Chłodniki i zupy na zimno
Chłodnik litewski z botwinki

Składniki (4 porcje): pęczek botwinki z małymi buraczkami, 1 litr kefiru (albo pół litra kefiru i pół litra jogurtu naturalnego), 2 ogórki gruntowe, 6 rzodkiewek, pęczek koperku, pęczek szczypiorku, ząbek czosnku, sok z połowy cytryny, sól, pieprz, 4 jajka na twardo.
Buraczki zetrzyj na tarce, łodygi i liście posiekaj. Gotuj w 500 ml wody z sokiem z cytryny przez 10 minut (cytryna utrzymuje intensywny kolor) i całkowicie ostudź. Wymieszaj z kefirem, startym ogórkiem, rzodkiewką, ziołami i przeciśniętym czosnkiem. Schłodź co najmniej 2 godziny. Podawaj z połówkami jajek, a jeśli ma to być pełny obiad, z młodymi ziemniakami z koperkiem.
Chłodnik ogórkowy na jogurcie w 10 minut
Składniki (2 porcje): 3 ogórki, 400 g jogurtu greckiego, 200 ml kefiru, ząbek czosnku, garść koperku, kilka listków mięty, łyżka oliwy, sól, pieprz.
Dwa ogórki zetrzyj, trzeci pokrój w drobną kostkę do posypania. Startą masę zblenduj z jogurtem, kefirem, czosnkiem i ziołami. Dopraw, wlej do miseczek, ułóż kostki ogórka i skrop oliwą. To trochę jak pijalne tzatziki i nie wymaga ani minuty gotowania.
Gazpacho z pomidorów i papryki
Składniki (4 porcje): 1 kg bardzo dojrzałych pomidorów, 1 ogórek, 1 czerwona papryka, pół małej cebuli, ząbek czosnku, 3 łyżki oliwy, łyżka octu winnego, kromka czerstwej bułki, sól.
Warzywa pokrój grubo, bułkę namocz w wodzie i odciśnij. Zmiksuj wszystko na gładko, dopraw octem i solą, schłódź 2 godziny. Hiszpańska zupa na zimno najlepiej smakuje w sierpniu, gdy pomidory są najbardziej słodkie.
Szybkie obiady na upalne dni (do 20 minut przy kuchence)
Makaron na zimno z pomidorkami i mozzarellą
Składniki (3 porcje): 250 g makaronu świderki, 250 g pomidorków koktajlowych, opakowanie małych kulek mozzarelli (125 g), garść rukoli, bazylia, 3 łyżki oliwy, ząbek czosnku, sól, pieprz.
Makaron ugotuj al dente i przelej zimną wodą, żeby się nie sklejał. Wymieszaj z przekrojonymi pomidorkami, mozzarellą, rukolą i oliwą z czosnkiem. Gotujesz 10 minut, a jesz przez 2 dni. Wersję bardziej sycącą znajdziesz w przepisie na sałatkę z makaronem i kurczakiem.
Dorsz z patelni z mizerią i młodymi ziemniakami
Składniki (2 porcje): 2 filety z dorsza po ok. 150 g, łyżka oleju rzepakowego, cytryna, sól, pieprz; mizeria z 2 ogórków i 150 g jogurtu z koperkiem; 500 g młodych ziemniaków.
Ziemniaki gotuj 15 do 20 minut. W tym czasie zrób mizerię, a rybę osusz, posól i smaż 3 do 4 minut z każdej strony, aż mięso zacznie się rozwarstwiać. Biała ryba ma mało tłuszczu i dużo białka, więc to sycący obiad, po którym nie ma uczucia ciężkości.
Sałatka z kurczakiem z patelni grillowej
Składniki (2 porcje): pierś z kurczaka (ok. 300 g), mix sałat, ogórek, pomidor, pół awokado, garść rzodkiewek; sos z 3 łyżek jogurtu, łyżeczki musztardy, soku z cytryny i szczypty soli.
Pierś przekrój wzdłuż na dwa cienkie płaty, dopraw i grilluj po 4 minuty z każdej strony. Mięso jest gotowe, gdy w środku osiąga 74°C i nie ma różowego soku. Pokrój w paski, ułóż na warzywach i polej sosem. Jeśli gotujesz na prawdziwym grillu, przeczytaj, czego lepiej z grilla nie jeść.
Młode ziemniaki z koperkiem, kefirem i jajkiem sadzonym
Polska klasyka na lipcowe upały. Ugotuj 300 g młodych ziemniaków na osobę, polej odrobiną masła i posyp koperkiem. Usmaż jajko sadzone (3 minuty) i podaj ze szklanką zimnego kefiru lub zsiadłego mleka. Tanio, szybko i bez kombinowania.
Lekkie śniadania i przekąski na upał
Owsianka nocna jak szarlotka
Wymieszaj 50 g płatków owsianych, 200 g jogurtu naturalnego, 50 ml mleka, starte jabłko i łyżeczkę cynamonu. Wstaw na noc do lodówki. Rano masz zimne, gotowe śniadanie, które możesz zabrać w słoiku.
Pudding chia z kiwi
3 łyżki nasion chia (ok. 30 g) zalej 200 ml mleka lub napoju kokosowego, zamieszaj po 10 minutach, żeby nie zrobiły się grudki, i odstaw na noc do lodówki. Rano dodaj pokrojone kiwi i łyżeczkę miodu.
Pasta z awokado i jajko na miękko
Pół awokado rozgnieć widelcem z sokiem z cytryny, solą i szczyptą chili. Posmaruj kromkę pełnoziarnistego chleba, połóż jajko gotowane 6 minut i posyp szczypiorkiem. Zdrowe tłuszcze z awokado i białko z jajka trzymają sytość do obiadu.
Koktajl z malin i ananasa
Zmiksuj pół szklanki malin (mogą być mrożone), pół szklanki ananasa, pół szklanki wody lub kefiru, kilka kostek lodu i listki mięty. Działa jak orzeźwiające drugie śniadanie. Inne kombinacje owoców i warzyw znajdziesz w artykule o zdrowych koktajlach.
Desery na gorące dni
Mus jogurtowy z mango
Łyżeczkę żelatyny rozpuść w 2 łyżkach gorącej wody i przestudź. Zmiksuj dojrzałe mango z 200 g jogurtu greckiego i łyżką miodu, wlej żelatynę, wymieszaj i rozlej do szklanek. Po 3 godzinach w lodówce mus jest gotowy.
Lody bananowe z truskawkami bez maszyny
Dwa dojrzałe banany pokrój w plastry i zamroź na kamień (co najmniej 4 godziny). Zmiksuj je z garścią mrożonych truskawek w mocnym blenderze, aż powstanie kremowa masa. Jedz od razu albo przełóż na godzinę do zamrażarki. Bez dodatku cukru i śmietany.
Plan na 5 upalnych dni
Gotowe zestawienie z przepisów powyżej. Ostatnia kolumna pokazuje, ile czasu w danym dniu spędzisz przy kuchence.
Między posiłkami sięgaj po owoce, koktajl albo jeden z deserów. Chłodnik i makaron zrób w podwójnej porcji, wystarczą na kolejny dzień.
Czego unikać, gdy jest bardzo gorąco
- Smażenia w głębokim tłuszczu i ciężkich sosów. Frytki, panierowane kotlety i zawiesiste sosy długo zalegają w żołądku.
- Jedzenia, które długo stało w cieple. Sałatki z majonezem, jajkami i rybą psują się w upale najszybciej.
- Alkoholu zamiast wody. Piwo czy drink nie nawadniają, bo alkohol zwiększa wydalanie wody z moczem.
- Bardzo słodkich napojów. Lepiej sprawdzi się woda z cytryną, miętą i lodem albo niesłodzona herbata.
Najczęściej zadawane pytania
Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź.
Co ugotować na obiad w upał?
Chłodnik litewski z młodymi ziemniakami, makaron na zimno z pomidorkami i mozzarellą, dorsza z mizerią albo sałatkę z kurczakiem z patelni grillowej. Każde z tych dań wymaga najwyżej 20 minut przy kuchence, a chłodnik i makaron możesz zrobić wieczorem na następny dzień.
Jaki obiad można zjeść na zimno?
Chłodnik litewski lub ogórkowy, gazpacho, kuskus z ciecierzycą i warzywami, makaron na zimno z mozzarellą, sałatkę z arbuza z fetą oraz sałatkę z kurczakiem. Wszystkie dobrze znoszą noc w lodówce.
Co jeść w upał, żeby nie czuć się ciężko?
Warzywa i owoce z dużą ilością wody (ogórek, pomidor, arbuz), chude białko (ryba, jajka, twaróg, strączki) i mniejsze porcje. Odpuść smażenie w głębokim tłuszczu, tłuste sosy i duże porcje czerwonego mięsa.
Ile pić w upalne dni?
EFSA przyjmuje 2 litry wody dziennie dla kobiet i 2,5 litra dla mężczyzn, łącznie z wodą z jedzenia, która pokrywa zwykle 20 do 30 procent tej ilości. W upale i przy wysiłku pij więcej, małymi porcjami przez cały dzień. Jasny kolor moczu to dobry znak, że nawodnienie jest w porządku.
Jak długo jedzenie może stać na stole w upale?
Najwyżej 2 godziny, a gdy temperatura przekracza 32°C, tylko 1 godzinę. Tak zaleca amerykański departament rolnictwa USDA. Potem potrawy z mięsem, rybą, jajkami i nabiałem trzeba wstawić do lodówki albo wyrzucić. Do pracy zabieraj jedzenie w torbie termicznej z wkładem chłodzącym.
