Redakcja Sztosowe
Granie w gry wideo może poprawiać uwagę wzrokową, widzenie kontrastu, pamięć roboczą i precyzję ruchów rąk. Nie są to obietnice producentów, tylko wyniki badań opublikowanych w Nature, Current Biology czy JAMA Network Open. Jest jeden warunek: umiar. Kiedy granie wypiera sen, naukę i znajomych, korzyści szybko znikają.
Poniżej zebraliśmy najciekawsze badania, z liczbami i bez przesady, a na końcu podpowiadamy, ile grać, żeby gry pomagały, a nie szkodziły.
Zalety grania w gry potwierdzone badaniami
Więcej istoty szarej w mózgu
W 2014 roku naukowcy z Instytutu Maxa Plancka w Berlinie poprosili dorosłych, żeby przez dwa miesiące grali w Super Mario 64 po 30 minut dziennie. Rezonans magnetyczny pokazał u nich przyrost istoty szarej w prawym hipokampie, prawej korze przedczołowej i móżdżku. To obszary związane z orientacją w przestrzeni, planowaniem i precyzją ruchów. Grupa, która nie grała, takich zmian nie miała.
Podobny efekt opisał wcześniej zespół Richarda Haiera. W badaniu z 2009 roku 26 dziewczynek w wieku od 12 do 15 lat podzielono na dwie grupy. Te, które przez trzy miesiące grały w Tetris (średnio około półtorej godziny tygodniowo), miały potem grubszą korę w dwóch obszarach mózgu. Więcej o tym eksperymencie piszemy w tekście o Tetrisie jako treningu dla mózgu.
Ostrzejsze widzenie kontrastu i lepsza uwaga
Daphne Bavelier, badaczka z University of Rochester, od lat sprawdza wpływ gier akcji na wzrok. W eksperymencie opublikowanym w 2009 roku w Nature Neuroscience uczestnicy grali przez 9 tygodni łącznie 50 godzin w Unreal Tournament 2004 i Call of Duty 2. Ich zdolność rozróżniania bardzo podobnych odcieni szarości poprawiła się średnio o 43 procent. Grupa, która przez ten sam czas grała w The Sims 2, nie odnotowała żadnej poprawy.
Wcześniejsza praca tej samej badaczki, opublikowana w Nature w 2003 roku, pokazała, że gracze gier akcji szybciej wyłapują bodźce na obrzeżach pola widzenia i ogarniają wzrokiem więcej elementów naraz. To przydaje się choćby za kierownicą.
Szybsze czytanie u dzieci z dysleksją
Naukowcy z Uniwersytetu w Padwie (badanie w Current Biology, 2013) dali włoskim dzieciom z dysleksją 9 sesji po 80 minut, czyli łącznie 12 godzin gry. Dzieci grające w gry akcji zaczęły czytać szybciej, bez utraty poprawności. Poprawa była większa niż ta, którą zwykle przynosi rok spontanicznego rozwoju czytania. Grupa grająca w spokojne gry bez akcji takiego efektu nie miała.
To była mała grupa dzieci, więc gry nie zastąpią terapii pedagogicznej. Mogą być jej ciekawym uzupełnieniem, bo trenują uwagę, a to ona często szwankuje przy dysleksji.
Lepsza pamięć robocza i kontrola impulsów u dzieci
W 2022 roku JAMA Network Open opisało badanie 2217 dzieci w wieku 9 i 10 lat. Te, które grały co najmniej 3 godziny dziennie, lepiej radziły sobie z zadaniami na pamięć roboczą i powstrzymywanie odruchowej reakcji niż dzieci niegrające wcale. Różnice było widać także w aktywności mózgu w badaniu fMRI. To jednak korelacja: badanie nie dowodzi, że to gry poprawiły te umiejętności.
W tym samym roku szwedzcy naukowcy z Instytutu Karolinska przeanalizowali dane ponad 5000 amerykańskich dzieci badanych dwukrotnie, w odstępie dwóch lat. Dzieci, które grały więcej niż przeciętnie, zyskały w tym czasie około 2,5 punktu IQ więcej od średniej. Oglądanie telewizji i media społecznościowe nie miały takiego wpływu ani w jedną, ani w drugą stronę.
Pewniejsze ręce, także u chirurgów
W 2007 roku Archives of Surgery opublikowało badanie 33 chirurgów wykonujących zabiegi laparoskopowe. Ci, którzy grali co najmniej 3 godziny tygodniowo, w ćwiczeniach na symulatorze popełniali o 37 procent mniej błędów i pracowali o 27 procent szybciej od kolegów, którzy nie grali. Laparoskopia wymaga patrzenia w ekran i sterowania narzędziami, więc podobieństwo do padów i myszki nie jest przypadkowe.
Większa kreatywność
Linda Jackson z Michigan State University przebadała 491 dwunastolatków. Im więcej czasu poświęcali na gry wideo, tym lepiej wypadali w teście kreatywności Torrance’a, w którym trzeba między innymi dokończyć rysunek i opowiedzieć o nim historię. Związek występował bez względu na płeć i rodzaj gier. Co ciekawe, korzystanie z internetu, komórki czy komputera do innych celów nie miało związku z kreatywnością.
Sprawniejszy umysł seniorów
Gra NeuroRacer, stworzona przez naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco, polegała na prowadzeniu auta i jednoczesnym reagowaniu na znaki. Osoby w wieku od 60 do 85 lat trenowały na niej łącznie 12 godzin w ciągu miesiąca. Potem radziły sobie z zadaniem lepiej niż dwudziestolatkowie grający po raz pierwszy, poprawiła się też ich pamięć robocza i utrzymywanie uwagi. Umiejętności w grze utrzymały się jeszcze pół roku po treningu.
Nie ma natomiast dowodów, że zwykłe gry chronią przed chorobą Alzheimera czy demencją. Dla mózgu seniora liczy się całość: ruch, sen, kontakty z ludźmi i dieta wspierająca pracę mózgu.
Co pokazały badania nad grami: zestawienie
Źródła: Molecular Psychiatry 2014, BMC Research Notes 2009, Nature Neuroscience 2009, Current Biology 2013, JAMA Network Open 2022, Archives of Surgery 2007, Nature 2013.
Czy gry psują wzrok?
Popularny mit mówi, że niebieskie światło z ekranu niszczy oczy. Amerykańska Akademia Okulistyki podaje, że nie ma naukowych dowodów na to, by światło niebieskie z urządzeń cyfrowych uszkadzało wzrok. Nie zaleca też specjalnych okularów z filtrem, bo badania nie pokazały, że zmniejszają dolegliwości.
Pieczenie i zmęczenie oczu po długiej sesji to tak zwany cyfrowy zespół widzenia. Przy ekranie mrugamy rzadziej, więc oko się przesusza. Pomaga prosta zasada 20 20 20: co 20 minut przez 20 sekund popatrz na coś oddalonego o około 6 metrów. U dzieci duża ilość patrzenia z bliska i mało czasu na dworze wiąże się z większym ryzykiem krótkowzroczności, więc przerwa na podwórku to najlepszy dodatek do grania. Warto też zadbać o produkty w diecie, które wspierają wzrok.
Jakie gry najbardziej rozwijają mózg?
Różne gatunki trenują różne umiejętności. Tak to wygląda w świetle badań:
- Gry akcji (strzelanki, dynamiczne gry zręcznościowe): uwaga wzrokowa, widzenie kontrastu, szybkość reakcji. Najwięcej badań dotyczy właśnie ich.
- Gry strategiczne czasu rzeczywistego: w badaniu z 2013 roku (PLoS ONE) 40 godzin gry w StarCraft poprawiło elastyczność poznawczą, czyli umiejętność przełączania się między zadaniami.
- Gry logiczne i przestrzenne (Tetris, układanki, gry z mapą 3D): wyobraźnia przestrzenna i orientacja w terenie.
- Gry ruchowe i rytmiczne: koordynacja oka i ręki, a przy okazji trochę aktywności fizycznej.
Wiele zależy od tego, czy gra stawia nowe wyzwania. Gdy rozgrywka staje się rutyną, mózg przestaje się czegokolwiek uczyć. Jeśli lubisz ciekawostki o tym, jak działa nasza głowa, zajrzyj do tekstu ciekawostki o mózgu.
Ile grać, żeby nie zaszkodzić
Światowa Organizacja Zdrowia wpisała zaburzenie związane z graniem do klasyfikacji ICD 11 (kod 6C51), która obowiązuje od 1 stycznia 2022 roku. O uzależnieniu mówimy, gdy przez zwykle co najmniej 12 miesięcy:
- tracisz kontrolę nad tym, kiedy i jak długo grasz,
- granie wygrywa z innymi zajęciami i obowiązkami,
- grasz dalej, choć widzisz szkody w nauce, pracy, rodzinie czy zdrowiu.
Dotyczy to niewielkiej części graczy. Metaanaliza z 2021 roku szacuje odsetek na około 3 procent. Żeby gry były rozrywką, a nie problemem, sprawdzają się proste zasady:
- przerwa co godzinę, choćby na kilka minut ruchu i patrzenia w dal,
- koniec grania na godzinę przed snem, bo emocje i światło ekranu utrudniają zaśnięcie,
- u dzieci ustalony z góry limit czasu i gry dopasowane do wieku według oznaczeń PEGI,
- gra jako dodatek do dnia, a nie zamiennik spotkań, sportu i nauki.
Najczęściej zadawane pytania
Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź.
Co daje granie w gry komputerowe?
Badania łączą granie z lepszą uwagą wzrokową, widzeniem kontrastu, pamięcią roboczą, szybszym podejmowaniem decyzji i precyzją ruchów rąk. Gry mogą też rozwijać kreatywność i wyobraźnię przestrzenną. Efekty są największe przy umiarkowanym graniu.
Jakie gry najbardziej rozwijają mózg?
Najlepiej przebadane są gry akcji, które trenują uwagę i refleks. Gry strategiczne poprawiają elastyczność myślenia, a logiczne i przestrzenne, jak Tetris, wyobraźnię przestrzenną. Najwięcej daje gra, która stawia nowe wyzwania.
Ile godzin grania dziennie to dużo?
Nie ma jednej granicy w godzinach. Sygnałem alarmowym jest to, że granie zaczyna wypierać sen, naukę, pracę i kontakty z ludźmi. Przy dłuższych sesjach rób przerwę co godzinę i nie graj tuż przed snem.
Jak rozpoznać uzależnienie od gier?
Według WHO to utrata kontroli nad graniem, stawianie gier ponad inne zajęcia i granie mimo wyraźnych szkód, zwykle przez co najmniej 12 miesięcy. Taka osoba bywa drażliwa, gdy nie może grać, zaniedbuje obowiązki i zarywa noce.
Czy granie w gry psuje wzrok?
Nie ma dowodów, że światło niebieskie z ekranu uszkadza oczy. Długie granie męczy je i przesusza, bo rzadziej mrugamy. Pomagają przerwy według zasady 20 20 20, a u dzieci także czas spędzany na dworze.
